AI dần trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm của con người trong sáng tác

Từ sử thi Odyssey của Homer đến các tiểu thuyết trinh thám của Agatha Christie, con người đã sáng tác vô số câu chuyện, góp phần làm phong phú kho tàng văn học. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) có thể đang trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm trong lĩnh vực này.

Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí "Judgment and Decision Making", 1.682 người trưởng thành được yêu cầu đọc một trong sáu truyện ngắn, gồm ba truyện do con người viết và ba truyện do ChatGPT sáng tác. Mỗi truyện do AI tạo ra đều có chủ đề tương đồng với một tác phẩm do con người viết.

Nhóm nghiên cứu cho người tham gia biết trước câu chuyện họ đọc là do con người hay AI sáng tác. Sau đó, họ được yêu cầu đánh giá chất lượng, mức độ lôi cuốn và sức hấp dẫn của câu chuyện.

Kết quả cho thấy những người đọc truyện do AI tạo ra đánh giá các tác phẩm này hấp dẫn và có chất lượng cao hơn so với nhóm đọc truyện do con người viết. Tuy nhiên, người tham gia lại dành điểm số cao hơn cho những câu chuyện mà họ được thông báo là do con người sáng tác.

Tiến sĩ Deena Skolnick Weisberg, tác giả chính của nghiên cứu thuộc Đại học Villanova (bang Pennsylvania), cho biết: "Các hệ thống AI hiện đã có thể tạo ra những truyện ngắn được đánh giá là hay ngang bằng, thậm chí hay hơn so với truyện do con người viết. Chúng ta cần cập nhật quan điểm về năng lực của AI để phù hợp với thực tế này".

Tuy nhiên, bà Weisberg, đồng thời là một tác giả sáng tác, cho rằng điều đó không đồng nghĩa với việc nên giao hoàn toàn hoạt động viết lách cho AI. Theo bà, các tiểu thuyết do AI tạo ra có thể sẽ khác với những tác phẩm do con người sáng tác.

"Chúng ta có thể cần dành chỗ cho các tiểu thuyết do AI tạo ra cũng như các tác phẩm đồng sáng tác giữa con người và AI. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là không còn không gian để trân trọng quá trình sáng tạo của con người", bà nói.

"Con người viết như một cách thể hiện bản thân, thử thách chính mình và thấu hiểu những trải nghiệm trong cuộc sống. Việc AI có thể tạo ra những câu chuyện giống như do con người viết không làm thay đổi bất kỳ mục tiêu nào trong số đó".

Nghiên cứu cũng cho thấy thái độ đối với AI có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả đánh giá. Những người có cái nhìn tích cực về AI thường chấm điểm cao hơn cho các câu chuyện được giới thiệu là do ChatGPT sáng tác so với những người có quan điểm kém tích cực hơn.

Các nhà nghiên cứu cũng tiến hành thêm hai thí nghiệm với 905 người trưởng thành. Mỗi người đọc hai trong số sáu truyện ngắn có cùng chủ đề, trong đó một truyện do con người viết và một truyện do AI tạo ra. Sau đó, họ được yêu cầu xác định truyện nào do con người sáng tác và truyện nào do AI tạo ra.

Trong một thí nghiệm, khoảng 40% người tham gia đưa ra câu trả lời chính xác, thấp hơn cả xác suất ngẫu nhiên. Ở thí nghiệm còn lại, tỷ lệ trả lời đúng đạt 52%.

"Có rất ít bằng chứng cho thấy người tham gia có thể phân biệt được truyện do con người viết với truyện do AI tạo ra", các tác giả nghiên cứu nhận định.

Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy mức độ am hiểu về văn học hư cấu mà người tham gia tự đánh giá không liên quan đến khả năng nhận diện tác giả của câu chuyện. Trong khi đó, sự hiểu biết sâu hơn về các hệ thống AI lại có mối liên hệ với độ chính xác trong các dự đoán này.