Để hoàn thành mục tiêu năm 2026 có thêm 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tiến tới năm 2030 có 65% số xã đạt chuẩn, tỉnh đang tập trung chỉ đạo các địa phương rà soát từng tiêu chí, xác định rõ lộ trình, ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ thiết yếu, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải. Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, để phong trào đi vào chiều sâu, mỗi xã đang lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện, lợi thế và những vấn đề đặt ra từ cơ sở.
Cụ thể hóa chủ trương thành các công trình, phần việc thực tế
Được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, trên cơ sở sắp xếp các đơn vị hành chính, xã Thiệu Hóa có diện tích tự nhiên 35,66 km², 20 thôn với 11.664 hộ, 45.975 nhân khẩu.
Được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, trên cơ sở sắp xếp các đơn vị hành chính, xã Thiệu Hóa có diện tích tự nhiên 35,66 km², 20 thôn với 11.664 hộ, 45.975 nhân khẩu. Trước khi sắp xếp, các địa phương trên địa bàn đã có nền tảng tương đối vững chắc trong xây dựng nông thôn mới, với 2 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, 1 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, thị trấn đạt chuẩn đô thị văn minh cùng nhiều thôn đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
Tuy nhiên, việc hợp nhất các đơn vị hành chính cũng đặt ra yêu cầu mới trong tổ chức quản lý, điều hành, phân bổ nguồn lực và duy trì chất lượng các tiêu chí trên địa bàn rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn.
Nhận diện rõ những thuận lợi và thách thức đó, Đảng ủy, HĐND, UBND xã đã sớm cụ thể hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới thành các nhiệm vụ, giải pháp có lộ trình. Ngày 5/3/2026, UBND xã ban hành Đề án số 352 về xây dựng, chỉnh trang, nâng cấp kết cấu hạ tầng nông thôn mới gắn với phát triển sản xuất nông nghiệp, sản phẩm OCOP; ngày 6/3/2026, HĐND xã ban hành Nghị quyết số 03/NQ-HĐND về hỗ trợ kinh phí thực hiện các nhiệm vụ này.
Đến ngày 20/3/2026, Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 được thành lập, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, từng phòng, ban chuyên môn phụ trách các tiêu chí; tiếp đó, ngày 15/4/2026, xã ban hành kế hoạch xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới năm 2026.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Thiệu Hóa là không dừng ở việc ban hành kế hoạch mà đã cụ thể hóa chủ trương thành các công trình, phần việc gắn với nhu cầu thực tế của từng khu dân cư. Trong đó, giao thông nông thôn được xác định là một trong những khâu cần ưu tiên đầu tư để cải thiện điều kiện đi lại, kết nối các khu dân cư và tạo diện mạo mới cho địa bàn sau sáp nhập.
Công tác quy hoạch được xã Thiệu Hóa quan tâm triển khai đồng bộ, tạo định hướng phát triển không gian và hạ tầng, góp phần hoàn thiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Theo đó, có 57 tuyến đường thuộc 10 thôn đăng ký thực hiện chỉnh trang, nâng cấp, với tổng chiều dài hơn 10,6 km, tổng kinh phí dự toán 33,01 tỷ đồng; trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ 19,806 tỷ đồng, nhân dân đóng góp 13,204 tỷ đồng. Các hạng mục tập trung vào thảm nhựa mặt đường, tôn nền, cải tạo rãnh thoát nước, làm tấm đan, vỉa hè và hệ thống điện chiếu sáng. Đến nay, 30 tuyến đã hoàn thành thảm nhựa, 27 tuyến còn lại đang được triển khai các bước chuẩn bị để thực hiện; hệ thống chiếu sáng cũng được bổ sung với 172 cột điện.
Cùng với nguồn kinh phí hỗ trợ, việc vận động người dân tự nguyện hiến đất mở rộng đường cũng được triển khai, đến nay có 11 hộ hiến tổng cộng 80 m² đất ở tại các thôn Vạn Hà, Mật Thôn và Thiệu Nguyên.
Ông Nguyễn Lạnh Điệp, thôn Thiệu Nguyên, cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã tiếp tục có cơ chế hỗ trợ 60% kinh phí, người dân đóng góp 40% để thảm nhựa đường giao thông, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm. Chủ trương nhận được sự đồng thuận của người dân. Gia đình ông tự nguyện hiến đất với mong muốn mở rộng đường đi, góp phần xây dựng khu dân cư ngày càng khang trang, thuận tiện.
Cùng với hạ tầng giao thông, Thiệu Hóa đang tập trung củng cố các tiêu chí về thiết chế văn hóa và chuyển đổi số. Sau sắp xếp, quy mô một số thôn tăng gấp hai, thậm chí gấp ba lần, khiến nhiều nhà văn hóa không còn đáp ứng yêu cầu về diện tích và chỗ ngồi. Trước thực tế này, xã đã bố trí kinh phí khoảng 1 tỷ đồng để sửa chữa, cơi nới, bổ sung các hạng mục phụ trợ tại 3 nhà văn hóa thôn Thiệu Long, Thiệu Công và Xuân Quang.
Về chuyển đổi số, xã hiện có thôn Phú Hưng đạt tiêu chí thôn thông minh theo bộ tiêu chí mới, từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo đảm an ninh trật tự và hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ số, thanh toán không dùng tiền mặt. Xã cũng dự kiến bố trí gần 2 tỷ đồng lắp đặt hệ thống camera AI trên các trục đường chính, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đời sống người dân.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Hóa, qua rà soát, địa phương cơ bản hoàn thành các tiêu chí, chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, một số nội dung vẫn cần tiếp tục hoàn thiện, trong đó khó khăn lớn nhất hiện nay là tiêu chí y tế, nhất là việc sắp xếp, tổ chức lại hệ thống trạm y tế sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Hiện, xã có 5 trạm y tế thuộc các đơn vị hành chính trước sắp xếp, vẫn hoạt động riêng lẻ, trong khi yêu cầu mới đặt ra là tổ chức trạm y tế xã thành đơn vị sự nghiệp công lập. UBND xã đang tích cực phối hợp với Sở Y tế để hoàn thiện Đề án bố trí, sắp xếp các trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp công lập để đủ điều kiện công nhận tiêu chí về y tế trong tháng 11/2026.
Cùng với hoàn thiện các tiêu chí, xã đẩy mạnh chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường. Ủy ban MTTQ Việt Nam xã đã phát động đợt cao điểm 100 ngày đêm, huy động các tổ chức đoàn thể và người dân tham gia làm sạch đường làng, ngõ xóm, khu dân cư, góp phần tạo diện mạo nông thôn khang trang, sạch đẹp.
Phát huy nội lực, tạo sức bật cho nông thôn mới
Nếu Thiệu Hóa chú trọng cụ thể hóa mục tiêu bằng những giải pháp tháo gỡ khó khăn từ cơ sở, xã Lưu Vệ lại cho thấy hiệu quả của việc kết hợp huy động sức dân với đầu tư hạ tầng và phát triển sản xuất. Xác định người dân vừa là chủ thể, vừa là đối tượng thụ hưởng thành quả xây dựng nông thôn mới, UBND xã đã ban hành Kế hoạch số 117/KH-UBND ngày 10/4/2026, phân công cụ thể trách nhiệm cho từng ban, ngành, đoàn thể, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận trong triển khai.
Từ chủ trương đến hành động, phong trào xây dựng nông thôn mới ở Lưu Vệ đã huy động được nguồn lực đáng kể trong nhân dân. Người dân toàn xã tự nguyện hiến 11.260 m² đất nông nghiệp, đất ở và tài sản trên đất, tổng giá trị ước khoảng 14,66 tỷ đồng để mở rộng đường giao thông; trồng 3,2 km đường hoa, cây xanh; tham gia chỉnh trang, nâng cấp 16 nhà văn hóa, khu thể thao thôn, góp phần cải thiện cảnh quan và môi trường sống.
Cùng với nguồn lực cộng đồng, xã tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu; trong đó, 12 tuyến đường giao thông được cải tạo, nâng cấp với tổng kinh phí 122,7 tỷ đồng; 155 tuyến đường ngõ xóm tại 16 thôn được chỉnh trang, nâng cấp với chiều dài khoảng 30 km, kinh phí 63,9 tỷ đồng. Hạ tầng sản xuất cũng được quan tâm với các tuyến đường nội đồng, kênh mương được đầu tư nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt.
Tại xã Thiệu Hóa, 2 sản phẩm dưa vàng Vạn Hà và nho sữa Vạn Hà được công nhận OCOP 3 sao, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.
Đáng chú ý, xây dựng nông thôn mới tại Lưu Vệ không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng mà còn gắn với mục tiêu nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân. Xã hiện có 15 trang trại chăn nuôi tập trung, 13 sản phẩm đạt chuẩn VietGAP, 5 sản phẩm OCOP 3 sao và 24 ha đất nông nghiệp được tích tụ, chuyển đổi sang mô hình cá - lúa. Khu vực công nghiệp, dịch vụ tiếp tục phát triển với 6 doanh nghiệp dệt may lớn và cơ sở sản xuất giày dép, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 2.000 lao động. Thu nhập bình quân đầu người năm 2026 ước đạt 84,1 triệu đồng.
Theo bà Thiều Thị Trang, Trưởng phòng Kinh tế xã Lưu Vệ, trên cơ sở Bộ tiêu chí xã đạt chuẩn nông thôn mới theo Quyết định số 69/2026/QĐ-UBND ngày 20/7/2026 của UBND tỉnh, cùng sự chỉ đạo của cấp trên và đồng thuận của nhân dân, xã đã tự rà soát, trình các sở, ngành thẩm tra 45/45 chỉ tiêu thuộc 10 tiêu chí; trong đó 13 chỉ tiêu đã được xác nhận đạt. Địa phương đang tiếp tục hoàn thiện những nội dung còn thiếu, phấn đấu bảo đảm tiến độ theo kế hoạch.
Từ những kết quả bước đầu, chặng đường xây dựng nông thôn mới ở Thanh Hóa giai đoạn 2026-2030 vẫn đặt ra nhiều yêu cầu và thách thức, nhất là tại 78 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 57 xã thuộc khu vực III, nơi điều kiện hạ tầng, nguồn lực và năng lực tổ chức thực hiện còn nhiều hạn chế. Trong khi bộ tiêu chí mới có yêu cầu cao hơn, thời gian triển khai chương trình năm 2026 lại bị thu hẹp do nguồn vốn được thông qua muộn. Những khó khăn này cũng đặt ra yêu cầu về những cách làm phù hợp với điều kiện từng địa phương, để mỗi tiêu chí sau khi hoàn thành thực sự mang lại chuyển biến trong diện mạo nông thôn và đời sống người dân.
