Dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển mới
Trong nhiều năm, tăng trưởng của các địa phương chủ yếu dựa vào đất đai, lao động và vốn đầu tư. Tuy nhiên, khi dư địa của các nguồn lực truyền thống ngày càng thu hẹp, dữ liệu đang nổi lên như một yếu tố sản xuất mới.
Sau hợp nhất, Lâm Đồng sở hữu một không gian kinh tế đặc biệt với đầy đủ lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, kinh tế biển và du lịch. Tuy nhiên, để kết nối hiệu quả các lợi thế đó trên một địa bàn rộng hơn 24.000 km², dữ liệu đang trở thành nguồn lực mới của tăng trưởng.
Trong nông nghiệp, dữ liệu về khí tượng, thổ nhưỡng, nguồn nước và thị trường giúp nâng cao khả năng dự báo, giảm chi phí sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Trong du lịch, dữ liệu du khách hỗ trợ điều tiết dòng khách, phát triển sản phẩm mới và nâng cao trải nghiệm. Trong lĩnh vực quy hoạch, hệ thống GIS và cơ sở dữ liệu dùng chung giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tiếp cận thông tin cho doanh nghiệp.
Khi các cơ sở dữ liệu dân cư, đất đai, doanh nghiệp và hạ tầng được liên thông, chính quyền không chỉ phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn mà còn tạo ra môi trường đầu tư minh bạch hơn. Đây được xem là điều kiện quan trọng để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế thay vì chỉ dừng lại ở cải cách hành chính.
Bên cạnh các mô hình kinh tế số, Phường 1 Bảo Lộc liên tục là địa phương dẫn đầu toàn tỉnh về chất lượng phục vụ trên Cổng dịch vụ công quốc gia, cho thấy dữ liệu không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và sự hài lòng của người dân. Dữ liệu được lưu kho điện tử tuyệt đối phục vụ tái sử dụng, hạ tầng mạng ổn định đã cho phép 100% văn bản đi/đến được xử lý trên trục liên thông có ký số, giúp cắt giảm tối đa chi phí in ấn và thời gian đi lại của người dân.
Xã vùng xa Cát Tiên là địa phương khó khăn vẫn đang viết nên một câu chuyện khác về chuyển đổi số - dùng dữ liệu để làm giàu. Xã xác định năm 2026 là năm bứt phá với mục tiêu tăng trưởng GRDP đạt 11,05%. Điểm mấu chốt để đạt được con số này chính là việc nâng giá trị sản xuất bình quân lên mức 70 triệu đồng/ha thông qua kinh tế số nông nghiệp.
Phó chủ tịch UBND xã Cát Tiên, ông Nguyễn Văn Tiến cho biết: “Cuộc cách mạng số” tại Cát Tiên bắt đầu từ việc "thẻ căn cước số" cho nông sản. Xã đã quyết liệt hướng dẫn nông dân ứng dụng nhật ký điện tử và mã QR truy xuất nguồn gốc, giúp nông sản địa phương từ chỗ sản xuất manh mún trở thành hàng hóa có thương hiệu, đủ tiêu chuẩn bước vào các sàn thương mại điện tử và chuỗi giá trị toàn cầu. Dự kiến vào cuối tháng 6 này, một số diện tích sầu riêng của xã Cát Tiên sẽ được chứng nhận mã vùng trồng, đủ điều kiện xuất khẩu”.
Không chỉ trong sản xuất, xã hội số tại Cát Tiên cũng ghi nhận những chuyển biến thực chất khi trên 95% người dân đủ điều kiện đã kích hoạt tài khoản định danh VNeID mức 2. Đây là nền tảng để 100% các khoản chi ngân sách và chế độ cho người lao động được thực hiện qua tài khoản, minh bạch hóa hoàn toàn dòng chảy tài chính công tại cơ sở.
Dữ liệu số thay đổi quản trị địa phương
Những chuyển động mới trong xây dựng nông thôn số đang được ghi nhận tại nhiều địa phương. Tại xã Nhân Cơ, mô hình xã thương mại điện tử đã hoàn thành thí điểm từ tháng 2/2026. Tại đây, hạ tầng số được tận dụng để tái cấu trúc không gian nông thôn theo hướng "cụm dân cư - cụm dịch vụ", hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn liên kết theo chuỗi giá trị. Đây là minh chứng cho việc chuyển đổi số không chỉ là cải cách hành chính mà còn là công cụ tổ chức lại nền kinh tế nông thôn tiệm cận với mô hình thông minh.
Trong khi đó, xã Hàm Thuận lại ghi dấu ấn đậm nét bằng những mô hình cải cách hành chính chưa từng có tiền lệ: “Hồ sơ không bản giấy”, “Hồ sơ không hẹn” và “Hồ sơ phi địa giới hành chính”. Những mô hình này cho thấy một tư duy quản trị đột phá: dùng dữ liệu để giải phóng sức lao động của bộ máy.
Khi dữ liệu được liên thông và làm sạch, một công chức xã sau sáp nhập có thể xử lý khối lượng công việc tăng gấp 2-3 lần nhưng vẫn đảm bảo sự hài lòng và tiện lợi tối đa cho công dân.
Thành công của những "pháo đài số" nêu trên không thể tách rời vai trò của mạng lưới 2.765 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 16.880 thành viên trên toàn tỉnh. Đây chính là những lực lượng nòng cốt trực tiếp hiện thực hóa chỉ đạo của tỉnh: "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để hỗ trợ dân.
Dưới sự hướng dẫn của lực lượng này, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đã đạt con số kỷ lục gần 80%, riêng Quý I năm 2026 đạt 90,11%. Sự hiện diện của hơn 150 cán bộ kỹ thuật viễn thông biệt phái về các xã cùng dự án trang bị máy tính hiện đại cho 100% cán bộ cấp xã đã giúp xóa bỏ khoảng cách công nghệ giữa thành thị và vùng sâu.
Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng Võ Thành Công thông tin: “Chúng tôi đang rà soát để đầu tư đồng bộ trang thiết bị cho cả ủy ban cấp xã và sở ngành cấp tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống phần mềm trong tình hình thực tế tới đây. Với điều kiện thuận lợi của Lâm Đồng, chúng tôi tiếp tục đầu tư hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng số để vận hành hệ thống trung tâm dữ liệu lớn, trung tâm dữ liệu xanh và sạch”.
Sau hợp nhất, Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội lịch sử để kiến tạo một không gian phát triển mới có quy mô lớn nhất cả nước. Nếu hạ tầng giao thông kết nối các vùng địa lý thì dữ liệu số chính là hạ tầng kết nối các dòng chảy thông tin, nguồn lực và cơ hội phát triển.
Từ những trạm phát sóng ở vùng sâu, những trung tâm dữ liệu vận hành ngày đêm, đến các nền tảng trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ chính quyền cơ sở, một hệ sinh thái số đang từng bước hình thành trên toàn tỉnh. Hành trình ấy không chỉ nhằm hiện đại hóa bộ máy quản lý nhà nước mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: biến dữ liệu thành tài sản chiến lược, thành nguồn lực mới cho tăng trưởng, nghiên cứu và thu hút đầu tư, giúp Lâm Đồng phát huy hiệu quả các lợi thế về nông nghiệp, du lịch, công nghiệp, năng lượng và kinh tế biển trong kỷ nguyên số.
Trong tương lai, giá trị của một địa phương không chỉ được đo bằng diện tích hay quy mô dân số, mà còn được đo bằng khả năng tạo lập, khai thác và làm giàu từ dữ liệu. Trên hành trình đó, Lâm Đồng đang đặt những viên gạch đầu tiên cho một mô hình phát triển mới: Dữ liệu số giúp Lâm Đồng vận hành không gian kinh tế cao nguyên - duyên hải - biên giới đều xanh, sạch và minh bạch.
