Rút kinh nghiệm từ thực tiễn mùa lũ trước và thực trạng biến đổi khí hậu phức tạp hiện nay, người dân và chính quyền các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long đã có nhiều giải pháp để sống chung với lũ.
Gieo sạ lúa theo phương châm: “Làm chắc, ăn chắc”
Năm 2012, tỉnh An Giang dự kiến xuống giống 150.000 ha, tăng 1.000 ha so với năm 2011, trong đó chỉ tập trung vào những vùng có đê bao an toàn, những vùng đê yếu hoặc chưa hoàn chỉnh không xuống giống, nhằm tránh thiệt hại. Tại huyện đầu nguồn An Phú, ngành nông nghiệp quyết định tăng thêm diện tích lúa vụ ba lên 3.000 ha, tăng gần 2 lần so với năm 2012. Nhờ hệ thống đê bao vừa được đầu tư vững chắc, cộng với sự chủ động trong công tác phòng chống nên người dân, chính quyền địa phương đã rất tự tin khi lũ về.
 Nước lũ đã bắt đầu tràn về ở các huyện đầu nguồn Đồng Tháp Mười. |
“Do tỉnh nằm ở vùng thấp nên chỉ hơn 50% diện tích lúa có thể làm được vụ ba, còn lại chúng tôi sẽ cho ngập bình thường. Chủ trương của tỉnh năm nay, chỉ nơi nào có đê bao an toàn mới sản xuất lúa vụ ba. Ngoài ra, những nơi đã sản xuất lúa liên tục ba năm liền lúa vụ ba, chúng tôi kiên quyết xả lũ vào ruộng chứ không tham sản xuất dễ làm suy kiệt đất đai”, ông Đoàn Ngọc Phả, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh An Giang cho hay.
Năm nay, ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp quán triệt chủ trương “làm chắc, ăn chắc” từ tỉnh cho đến cơ sở. Theo đó, các huyện sản xuất lúa vụ ba phải có đê bao chống lũ triệt để, thời gian xuống giống và thời gian thu hoạch được tính toán chu đáo không để lũ gây hại. Những nơi không an toàn, ngành chức năng cần có giải pháp vận động, tuyên truyền giúp bà con chuyển đổi mô hình phù hợp. Tại huyện Tân Hồng, lần đầu tiên huyện đã cương quyết không xuống giống vụ ba mà cho thả lũ vào để kiểm soát dịch bệnh, tăng lượng phù sa, đồng thời tập trung bảo vệ diện tích màu trong các vùng đê bao. Riêng huyện Thoại Sơn sau khi rà soát, huyện chỉ cho phép gieo sạ hơn 30.000 ha trong các tiểu vùng có đê bao an toàn, giảm hơn 5.000 ha so với yêu cầu của nông dân.
Thực tế thời điểm thu hoạch lúa vụ ba thường rơi vào mùa lũ nên gây nhiều thiệt hại, nhất là khi lũ lớn về. Năm nay, ngoài việc triển khai xây dựng các ô bao, bờ bao và không cho mạo hiểm xuống giống đại trà như các năm trước, ngành nông nghiệp các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã vận động bà con tập trung kéo sớm thời vụ, phấn đấu khi đỉnh lũ lên cao, mùa vụ đã cơ bản thu hoạch xong.
Kiểm soát lũ chủ động hơn
Trong nỗ lực tạo lập hệ thống cảnh báo và giám sát lũ lụt hiệu quả ở các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ đang xây dựng và lắp đặt hoàn thiện các thiết bị của 89 trạm thủy văn nội đồng, 117 tiêu báo lũ và sẽ đưa vào hoạt động ngay trong mùa lũ năm 2012. Theo đó, các trạm được gắn thiết bị hiện đại, tự động thu thập số liệu nhằm phục vụ nhanh công tác xử lý, tính toán, dự báo nhanh và chính xác tình hình thời tiết, đặc biệt là công tác dự báo bão, lũ.
Ở một góc độ khác, theo ông Dương Nghĩa Quốc, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Tháp, để việc sống chung với lũ bền vững hơn, vấn đề kiểm soát lũ phải thực hiện một cách chủ động, bài bản hơn. Hiện, hệ thống đê và đập ở các tỉnh, thành trong khu vực đang đi theo hướng kiên cố hóa nhưng vẫn đảm bảo uyển chuyển phục vụ song hành việc tích và xả nước lũ khi cần.
Thông tin mới nhất ngày 27/8, nước lũ đang đổ về các huyện đầu nguồn vùng Đồng Tháp Mười. Nắm chắc phương châm "4 tại chỗ", tỉnh Long An, Đồng Tháp… đã tổ chức thêm các đội thanh niên xung kích, y tế, chữ thập đỏ (1-3 đội/xã), kết hợp với những cụm, tuyến dân cư có kế hoạch cụ thể huy động các phương tiện tại chỗ của dân có trọng tải lớn sẵn sàng di dời khi lũ lớn về.
“Chúng tôi đã huy động lực lượng túc trực, tập kết phương tiện máy móc, vật tư tại chỗ ở những tiểu vùng sản xuất; đồng thời chủ động tổ chức các điểm giữ trẻ mùa lũ, chuẩn bị các mặt hàng thiết yếu để cứu trợ kịp thời cho người dân khi cần thiết”, ông Quốc nói thêm.
Tại huyện An Phú (An Giang), anh Huỳnh Thanh Phong, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện cho hay: “Là khu vực xung yếu, chúng tôi đã sớm thành lập 58 chốt cứu hộ, 37 điểm giữ trẻ và 26 điểm đưa rước học sinh. Tại những điểm quan trọng như cầu Phú Quý, chốt cứu hộ sẽ trực ban ở đây thường xuyên kịp thời giúp bà con giảm thiệt hại. Theo tôi để sống chung với lũ bền vững, yếu tố con người ứng phó với lũ trước, trong và sau lũ về vẫn là quan trọng nhất”.
Bài và ảnh: Lê Nghĩa
