Mùa lũ ở đồng bằng sông Cửu Long bắt đầu từ tháng 7 âm lịch và kéo dài hơn 5 tháng. Những đợt lũ trước đây thường gây thiệt hại không ít về lúa, rau màu, đê bao... cho người dân vùng lũ. Vì vậy, mùa lũ năm nay, các tỉnh đầu nguồn lũ như An Giang, Đồng Tháp, Long An... đã chủ động hơn trong việc phòng chống lũ, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.
 Khai thác thủy sản mùa nước nổi đem lại thu nhập không hề nhỏ cho bà con vùng lũ. |
Những ngày này, tại các huyện đầu nguồn ở tỉnh An Giang, Đồng Tháp..., nước sông Tiền, sông Hậu đã đục ngầu, ăm ắp phù sa cuồn cuộn đổ về xuôi. Trên sông Bình Di ở huyện An Phú (An Giang), bông điên điển bắt đầu nhuộm một màu vàng óng ả dọc triền sông. Vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long cũng rộn ràng hơn với những tiếng bạn chài í ới gọi nhau đi bắt cá linh non trên từng con sóng.
Chộn rộn chờ nước nổi
“Đến hẹn lại lên”, ngay từ cuối tháng 6 âm lịch khi thấy nước son đổ về, người dân tại những làng nghề truyền thống đan lọp, lờ, thuyền... để đánh bắt cá ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, công việc làm ăn ngày càng bận rộn hơn. Năm nay, nhiều bà con có tâm lý cho rằng, trong năm Thìn nhiều khả năng sẽ có lũ lớn và theo đó, nguồn lợi khai thác sẽ nhiều hơn. Vì thế, các xã Long Thắng, Long Hậu... thuộc huyện Lai Vung (Đồng Tháp), rất nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư kinh phí tăng sản lượng ngư cụ lên 2 - 3 lần đón đầu nhu cầu đánh bắt của người dân.
“Từ đầu tháng 5 âm lịch, bà con ở xã Long Hậu, nơi nổi tiếng với nghề đóng xuồng phục vụ những ngày nước nổi đã khẩn trương bắt tay vào công việc. Những ngày qua, thương lái từ Long An, Tiền Giang... đã tấp nập đến đặt hàng”, ông Dương Nghĩa Quốc, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Đồng Tháp cho hay.
Ngược lên các huyện giáp ranh với nước bạn Campuchia, nơi “đầu sóng ngọn gió” khi lũ về, không khí háo hức đợi lũ càng hiện rõ trên các nẻo đường. Buổi trưa, dưới cái nắng gay gắt của vùng biên giới, những bè cá trên dòng sông Bình Di rì rào tiếng cá điêu hồng, lóc bông, ba sa... tranh nhau ăn mồi, đớp bóng. Đưa tay quệt dòng mồ hôi nhễ nhại, anh Hậu, chủ một bè cá tại đây tính toán: “Thường hơn 3 kg cá linh hoặc 5 kg cá biển sẽ nuôi được 1 kg cá lóc bông thành phẩm. Thường giá cá linh thấp hơn giá cá biển từ 3.000 - 4.000 đồng/kg và vì thế, dễ hiểu những người nuôi cá lồng, bè như tụi em mong chờ nước về đến chừng nào”.
Tranh thủ tận dụng nước về, những ngày này người dân huyện Tam Nông (Đồng Tháp) cũng đang tất bật với công tác chuẩn bị con giống, gia cố đê bao cho mùa nuôi tôm càng xanh hàng năm. Thống kê của huyện, diện tích nuôi tôm càng xanh mùa lũ năm nay sẽ đạt khoảng hơn 1.000 ha, tăng gần 30% so với năm 2011. Hiện bà con đã chuẩn bị hơn 110 triệu con giống để thả nuôi khi lũ tràn vào ruộng và theo tính toán, với giá cả hiện nay, kết thúc vụ nuôi tôm cành xanh, người nuôi cầm chắc lãi khoảng 1 tỉ đồng/ha.
Lũ về, lợi nhiều
Theo các nhà khoa học, lũ là một nguồn lợi tài nguyên khi vừa có tác dụng ngâm đất diệt trừ mầm sâu bệnh, rửa phèn, vừa mang lại một lượng phù sa khổng lồ cho đồng ruộng, lại tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động nhờ nguồn thủy sản dồi dào. Ngược lại lũ không về hoặc về nhưng mực nước thấp, chi phí sản xuất nông nghiệp sẽ nhiều hơn do phải tăng phân bón, thuốc trừ sâu... “Nước chưa về nhiều nhưng người dân ở huyện đã tranh nhau thuê mặt bằng nước trên sông để đánh bắt cá linh. Mỗi người trang bị 1 - 2 giàn dớn, trung bình đánh bắt từ 100 - 500 kg cá/ngày, cho thu nhập cao hơn hẳn ngày thường”, anh Huỳnh Thanh Phong, Trưởng phòng NN&PTNT huyện An Phú (An Giang) thông tin.
Năm nay, các tỉnh An Giang, Đồng Tháp... tiếp tục đẩy mạnh thực hiện đề án khai thác tài nguyên mùa nước nổi với hàng chục mô hình sản xuất được phân theo 3 nhóm trồng trọt, chăn nuôi thủy sản và các ngành nghề dịch vụ. Ngoài việc khai thác nguồn lợi tự nhiên như bắt ốc bươu vàng làm thức ăn chăn nuôi thủy sản, cua đồng..., hàng chục ngàn hộ nông dân nghèo được hướng dẫn kỹ thuật tận dụng lợi thế lũ để trồng bông điên điển, sen, ấu, rau nhút... để cải thiện cuộc sống. Trước đó, ngay từ đầu năm 2012, các địa phương đã phối hợp mở lớp dạy nghề, tổ chức tập huấn ngắn hạn về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi; trong đó chú trọng hướng dẫn xây dựng những mô hình nuôi cá lóc, ếch, lươn... đồng thời hỗ trợ vốn giúp bà con sẵn sàng chuẩn bị mùa làm ăn khi nước lên tràn đồng.
“Mùa lũ đồng nghĩa với mùa khai thác, mùa mưu sinh của bà con nghèo, không có đất sản xuất. Khi nước dâng cao, những nghề như: chở đất, xắn đất, câu ếch, săn chuột, bắt rắn, hái bông điên điển... rất được bà con ưa chuộng vì dễ làm, không đòi hỏi vốn đầu tư lại đáp ứng được nhu cầu mưu sinh thường nhật. Mỗi năm lũ về gây thiệt hại cho tỉnh khoảng 400 tỉ đồng, nhưng số tiền nó mang lại trong các năm gần đây là gấp 2 - 3 lần, giải quyết công ăn việc làm cho hơn nửa triệu lao động”, ông Đoàn Ngọc Phả, Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh An Giang nói thêm.
Bài và ảnh: Lê Nghĩa
Bài 2: Sẵn sàng phòng chống lũ dữ
