Chủ động từ cơ sở để chính quyền 2 cấp vận hành hiệu quả

Chủ động ngay từ khâu chuẩn bị

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm. Điều này đòi hỏi cán bộ cơ sở không chỉ nắm chắc quy định mà còn phải chủ động tổ chức thực hiện, nhất là với những công việc liên quan trực tiếp đến người dân và tiến độ phát triển kinh tế - xã hội.

Trong lĩnh vực đầu tư công, yêu cầu này càng rõ. Từ khi được bố trí vốn đến khi hoàn thành, một dự án phải trải qua nhiều bước như chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện hồ sơ, giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công, giải ngân và quyết toán. Việc chuẩn bị kỹ từ đầu, phân công rõ trách nhiệm và kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ chung.

Xã Trung Hà là một trong những địa phương có kết quả tích cực trong thực hiện đầu tư công. Theo báo cáo của UBND xã, đến nay địa phương đã giải ngân gần 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, hoàn thành vượt tiến độ đề ra.

Chủ tịch UBND xã Trung Hà Nguyễn Mạnh Cường cho biết, ngay từ khi xây dựng danh mục dự án, xã phối hợp với các thôn khảo sát hiện trạng, đánh giá tính khả thi và thống nhất phương án thực hiện trước khi đề xuất đầu tư. Với những công trình giao thông không thuộc diện phải bồi thường, giải phóng mặt bằng, các thôn được giao trực tiếp tổ chức họp dân, tạo sự đồng thuận và thống nhất phương án bàn giao mặt bằng theo tiến độ.

“Chúng tôi xác định cấp xã được giao thẩm quyền thì phải nắm chắc quy trình, chủ động thực hiện từng bước. Hồ sơ được nghiên cứu kỹ ngay từ đầu, vướng ở đâu xử lý ngay ở đó, đồng thời thường xuyên đôn đốc nhà thầu để không đứt quãng tiến độ”, ông Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ.
Bên cạnh những kết quả đạt được trong giải quyết thủ tục hành chính tại một số địa phương cấp xã vẫn còn lúng túng khi tiếp nhận và xử lý những vụ việc phức tạp, nhất là các hồ sơ về đất đai, liên quan đến nhiều cơ quan, nhiều giai đoạn.

Trường hợp bà Phan Thị Hà, ở thôn 14, xã Bắc Quang đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại xã Tân Quang là một ví dụ. Diện tích đất gia đình bà có nguồn gốc đất lâm trường giao khoán từ năm 1996, được sử dụng ổn định, không tranh chấp. Tuy nhiên, do quá trình tiếp nhận, rà soát và xử lý hồ sơ tại cơ sở còn lúng túng, chậm trễ, vụ việc kéo dài mà chưa được giải quyết dứt điểm. Sau đó, vụ việc phải chuyển lên cấp tỉnh xem xét, tháo gỡ; thậm chí, Chủ tịch HĐND tỉnh đã trực tiếp tiếp công dân để nắm tình hình và chỉ đạo giải quyết.

Thực tế cho thấy, khi được phân cấp thêm thẩm quyền, cấp xã cần chủ động hơn trong việc nghiên cứu hồ sơ, xác định rõ hướng xử lý và phối hợp với các cơ quan liên quan. Việc giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở không chỉ giúp bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân mà còn hạn chế tình trạng vụ việc kéo dài, phải chuyển lên cấp trên.

Từ “làm quen” đến làm chủ công việc

Tại xã Yên Phú, khi khối lượng công việc tăng lên sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, cán bộ, công chức chủ động nghiên cứu, trao đổi và từng bước làm quen với những nhiệm vụ mới. Việc chưa rõ thì tìm hiểu, cần phối hợp thì trao đổi với cơ quan chuyên môn, qua đó tích lũy thêm kinh nghiệm trong quá trình thực hiện.

Cách làm này thể hiện rõ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Với những hồ sơ phức tạp, giấy tờ thất lạc hoặc dữ liệu cũ chưa đồng bộ, cán bộ không chỉ tiếp nhận hồ sơ tại trụ sở mà còn trực tiếp xuống địa bàn, gặp người dân, xác minh thông tin để tìm hướng giải quyết phù hợp.

Xã cũng từng bước ứng dụng công nghệ trong xử lý công việc, từ số hóa hồ sơ, công khai thủ tục bằng mã QR đến theo dõi tiến độ giải quyết. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ giúp cán bộ thuận lợi hơn trong quản lý hồ sơ, đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin và thực hiện thủ tục hành chính. Hiện tại, 100% hồ sơ tại Yên Phú được số hóa, tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt cao; Chỉ số cải cách hành chính năm 2025 của xã đứng thứ 2 trong số 124 xã, phường của toàn tỉnh.

Từ Trung Hà đến Yên Phú, điểm chung trong cách làm là cán bộ cơ sở không chỉ chờ nhiệm vụ được giao mà chủ động nắm việc, bám sát tiến độ và tìm cách xử lý những vấn đề phát sinh. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nhiều thẩm quyền, nhiệm vụ được chuyển về cấp xã.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt cán bộ cơ sở trước yêu cầu ngày càng cao về năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm. Không phải công việc nào cũng có thể giải quyết ngay từ lần đầu, nhưng việc chủ động nghiên cứu, trao đổi, phối hợp và theo sát đến cùng sẽ giúp cán bộ từng bước làm chủ nhiệm vụ.

Hiệu quả của chính quyền cơ sở vì thế được thể hiện từ những công việc cụ thể: một dự án được triển khai đúng tiến độ, một hồ sơ được hướng dẫn đầy đủ, một vụ việc được rà soát và tháo gỡ kịp thời. Khi cán bộ sâu sát địa bàn, chủ động xử lý công việc và người dân được phục vụ ngay từ cơ sở, khoảng cách giữa chính quyền với người dân cũng được rút ngắn.

Đó là những chuyển động đang góp phần tạo nền tảng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý và phục vụ người dân trong tình hình mới.