Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách, doanh nghiệp đồng kiến tạo chương trình đào tạo và cơ sở giáo dục là trung tâm kết nối tri thức với thực tiễn sản xuất. Đây chính là những giá trị cốt lõi, góp phần giúp tỉnh Khánh Hòa chủ động nguồn nhân lực, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026 - 2030.
Dịch chuyển từ "người mua" sang "người cùng xây dựng"
Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tương lai, Trường Đại học Nha Trang - nơi cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao chủ lực của tỉnh Khánh Hòa đã thực hiện mô hình đào tạo “đặt hàng”. Theo Tiến sĩ Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang, hiện nhà trường đã đang ứng dụng nhiều mô hình “đặt hàng” đào tạo. Đối với mô hình “doanh nghiệp đồng kiến tạo chương trình”, trọng tâm là dịch chuyển vai trò của doanh nghiệp từ “người mua” thuần túy ở cuối chuỗi sang “người cùng xây dựng” trong suốt hành trình. Doanh nghiệp đồng kiến tạo chương trình đào tạo, góp ý kết cấu khung chương trình, đồng giảng dạy, chia sẻ tri thức, tài trợ và tạo điều kiện để sinh viên thực tập nghề nghiệp có hưởng lương cũng như tuyển dụng, đánh giá đầu ra. Điều này góp phần đảm bảo sinh viên được tối ưu hóa năng lực từ khâu định hướng cho đến khi ra trường. Đây cũng là quá trình đào tạo khép kín, giải quyết triệt để bài toán lệch pha cung cầu. Khi áp dụng mô hình này, nhà trường được nâng cao uy tín. Sinh viên sẽ vững tay nghề, thu nhập sớm; còn doanh nghiệp là người chủ động được nguồn nhân lực chất lượng cao, giảm tối đa chi phí đào tạo lại và đặc biệt là chủ động được trong quá trình tuyển dụng.
Trong thực tế, nhà trường đã đào tạo theo đặt hàng của Tập đoàn Thủy sản Minh Phú - đơn vị tiên phong trong liên kết đào tạo nguồn nhân lực cho kinh tế biển và thủy sản. Doanh nghiệp này đã đầu tư 50 tỷ đồng (giai đoạn 2022 - 2027) miễn học phí cho các sinh viên theo học 5 chương trình “đặt hàng”. Cùng với đó, doanh nghiệp cùng nhà trường xác định nhu cầu nhân lực, góp ý chuẩn đầu ra, tham gia xây dựng chương trình đào tạo theo hướng nâng thời gian đào tạo lên 4,5 năm, tăng cường tiếng Anh, công nghệ thông tin, kỹ năng mềm… Đại diện doanh nghiệp Minh Phú thông tin, điểm nổi bật của mô hình này không nằm ở việc doanh nghiệp tài trợ học phí mà ở mức độ tham gia toàn diện của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo cùng Trường Đại học Nha Trang. Sinh viên - nguồn nhân lực tương lai của doanh nghiệp sẽ được tăng cường thời lượng học tập quản trị, quản lý và thời lượng thực hành tại doanh nghiệp. Từ đó hình thành và nâng cao chất lượng đội ngũ kỹ sư có năng lực cao.
Ngoài ra, tại Trường Đại học Nha Trang còn có các đào tạo đặt hàng khác như: Mô hình Hải Vương group - mở rộng chuỗi liên kết từ tuyển sinh, đào tạo đến tuyển dụng; mô hình hợp tác với Vinpearl - đồng hành phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao của tỉnh Khánh Hòa. Đặc biệt là mô hình công nghệ thông tin Việt - Nhật, kết nối thị trường lao động công nghệ quốc tế. Mô hình này tập trung đầu tư vào giá trị gia tăng về năng lực nghề nghiệp. Phía Nix Education và mạng lưới doanh nghiệp công nghệ Nhật Bản sẽ cùng với nhà trường đào tạo sinh viên. Qua đó, sinh viên được giao lưu, tìm hiểu doanh nghiệp Nhật Bản ngay từ năm nhất, tham gia thực tập ở cuối năm hai và tiếp cận với các dự án thực tế trong suốt quá trình đào tạo. Quan trọng nhất, khi tốt nghiệp, nguồn nhân lực sẽ có cơ hội làm việc trực tiếp ở Nhật Bản hoặc các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo đại học, Trường Đại học Nha Trang, chương trình đào tạo theo hướng mới này không chỉ nâng cao chất lượng cạnh tranh của người học trên thị trường lao động toàn cầu mà còn góp phần hình thành nguồn nhân lực công nghệ thông tin có trình độ ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập quốc tế, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế số và thu hút đầu tư nước ngoài của tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn mới.
Hiệu quả của chính sách Nhà nước
Tỉnh Khánh Hòa có 5 trường đại học và học viện, 3 phân hiệu, cơ sở đào tạo của trường đại học, 1 trường dự bị đại học (trong đó có 2 trường đại học được chứng nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục đại học) với 821 giảng viên. Đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp, tỉnh có 3 trường cao đẳng, 5 trường trung cấp với hơn 1.000 giảng viên. Những năm qua, các cơ sở giáo dục thực hiện nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu cũng như ứng dụng công nghệ mới trong nghiên cứu khoa học.
Vai trò của Nhà nước mô hình 3 nhà cũng được thể hiện rõ ràng ở hệ thống giáo dục nghề nghiệp tỉnh Khánh Hòa. Hằng năm, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia thực hiện đào tạo cho hơn 1.000 lao động trong các chính sách hỗ trợ đào tạo của Nhà nước cho người lao động như: các chương trình mục tiêu quốc gia, chính sách hỗ trợ đào tạo cho lao động trong doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ đào tạo cho lao động là người khuyết tật, đào tạo cho thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự…
Theo sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa, nhờ hệ thống trải dài ở các địa phương và các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số với quy mô và ngành nghề đào tạo hợp lý, công tác đào tạo nghề rất thuận lợi cho học viên tại địa phương, góp phần nâng cao công tác đào tạo nhân lực của tỉnh; đặc biệt giải quyết việc làm. Điều này đóng vai trò quan trọng trong tiến trình giảm nghèo, đặc biệt tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Ông Kiều Xuân Khiêm, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề dân tộc nội trú Khánh Hòa thông tin, những năm qua để nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường đã phát triển quy mô đào tạo hợp lý; đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, áp dụng chuyển đổi số. Đặc biệt, trường liên kết chặt chẽ giữa các cơ sở sử dụng lao động, cơ sở đào tạo và Nhà nước để phát triển nhân lực theo nhu cầu của xã hội. Nhà trường đẩy mạnh tư vấn, hướng nghiệp giới thiệu việc làm và xuất khẩu lao động cho học sinh tốt nghiệp.
Tại các xã miền núi khu vực Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, các chương trình đào tạo nghề (may thời trang, điện công nghiệp, kỹ thuật xây dựng, chế biến món ăn, nghiệp vụ nhà hàng, thú y...) đã góp phần giúp thanh niên đồng bào dân tộc thiểu số có tay nghề, tạo việc làm tại chỗ cho đồng bào; đồng thời giúp người lao động trong các hộ nghèo, cận nghèo qua đào tạo thoát nghèo vươn lên trong cuộc sống....
Theo ông Lê Đình Thuần, Phó Giám đốc sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa, hoạt động gắn kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và địa phương giúp giải quyết bài toán "học xong có việc làm", ngăn chặn tình trạng tái nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, gắn giảm nghèo với mục tiêu phát triển dài hạn.
Việc thúc đẩy hiệu quả mô hình “3 nhà” (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) không chỉ dừng lại ở bài toán giải quyết việc làm trước mắt, mà đang tạo ra động lực mới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho Khánh Hòa. Sự gắn kết chặt chẽ từ khâu đào tạo đến sản xuất, cùng các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội đúng hướng chính là nền tảng vững chắc giúp địa phương chủ động nguồn nhân lực chất lượng cao, bứt phá hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.
