Theo báo cáo công bố trong tháng 6 của Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe thuộc Đại học Liên hợp quốc (UNU-INWEH), Hong Kong nằm trong nhóm 20 trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới. Báo cáo cũng đồng thời chỉ ra rằng, lưới điện của thành phố có mức phát thải carbon cao hơn 43% so với mức trung bình toàn cầu, chủ yếu do sự phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch.
Nghiên cứu không chỉ đánh giá lượng khí thải carbon mà còn xem xét dấu chân nước và dấu chân đất phát sinh từ lượng điện tiêu thụ phục vụ AI. Nhóm nghiên cứu cho rằng mỗi kilowatt giờ điện dùng để huấn luyện hoặc vận hành các mô hình AI đều kéo theo tác động đến tài nguyên nước, đất đai và môi trường.
Theo báo cáo, khoảng 80% lượng năng lượng mà một hệ thống AI tiêu thụ trong suốt vòng đời không đến từ giai đoạn huấn luyện mà phát sinh trong quá trình vận hành thường xuyên để đáp ứng các yêu cầu của người dùng.
Ông Kaveh Madani, nhà khoa học môi trường đứng đầu nhóm nghiên cứu, cho biết báo cáo được công bố nhằm kêu gọi sử dụng AI một cách có trách nhiệm hơn và chủ động xử lý các tác động ngoài mong muốn để bảo đảm sự phát triển bền vững.
Năm 2025, hoạt động của các trung tâm dữ liệu trên toàn thế giới tạo ra lượng khí thải carbon tương đương khoảng 189 triệu tấn. Báo cáo ước tính cần tới 3,2 tỷ cây giống được trồng trong vòng 10 năm để bù đắp lượng phát thải này.
Danh sách các trung tâm dữ liệu hàng đầu thế giới do Mỹ dẫn đầu, tiếp theo là Đức, Anh và Trung Quốc. Tuy nhiên, tác động môi trường của các trung tâm dữ liệu có sự khác biệt lớn tùy thuộc vào cơ cấu nguồn điện của từng khu vực.
Tại Hong Kong, nhiên liệu hóa thạch hiện chiếm khoảng 67% nguồn cung điện, trong khi điện hạt nhân chiếm 32% và năng lượng tái tạo chỉ đóng góp khoảng 1%. Điều này khiến cường độ phát thải carbon của thành phố cao hơn đáng kể so với nhiều trung tâm dữ liệu lớn khác.
Báo cáo cũng cho thấy Hong Kong có dấu chân nước và dấu chân đất thấp hơn mức trung bình toàn cầu. Theo nhóm nghiên cứu, điều này chủ yếu do cơ cấu nguồn điện của thành phố ít phụ thuộc vào thủy điện và các nguồn năng lượng tái tạo vốn đòi hỏi nhiều đất đai hoặc tài nguyên nước hơn.
Trong bối cảnh nhu cầu AI gia tăng, quy mô ngành trung tâm dữ liệu tại Hong Kong được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng. Theo Cục Đổi mới, Công nghệ và Công nghiệp Hong Kong, thành phố hiện có 61 trung tâm dữ liệu và con số này có thể tăng lên 81 vào năm 2030.
Một trong những dự án đáng chú ý là cụm trung tâm dữ liệu Sandy Ridge nằm gần biên giới Thâm Quyến, thuộc dự án Đại đô thị Bắc Hong Kong. Khu vực này được định hướng trở thành trung tâm siêu máy tính phục vụ chiến lược phát triển AI của thành phố.
Tuy nhiên, các tổ chức môi trường và chuyên gia cảnh báo Sandy Ridge có thể trở thành khách hàng tiêu thụ điện lớn nhất Hong Kong sau khi đi vào hoạt động, làm gia tăng áp lực đối với các mục tiêu giảm phát thải.
Tại cuộc họp của Hội đồng Lập pháp Hong Kong ngày 8/6, nghị sĩ William Wong Kam-fai bày tỏ lo ngại rằng sự phát triển nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu quy mô lớn có thể ảnh hưởng đến cam kết cắt giảm khí thải của thành phố.
Bộ trưởng Đổi mới, Công nghệ và Công nghiệp Sun Dong cho biết Hong Kong sẽ từng bước áp dụng tiêu chuẩn quốc gia đối với các trung tâm dữ liệu mới, trong đó yêu cầu chỉ số hiệu quả sử dụng điện năng (PUE) không vượt quá 1,25.
PUE là chỉ số đo lường hiệu quả năng lượng của trung tâm dữ liệu, với mức 1 được xem là lý tưởng. Theo ông Sun Dong, nhiều trung tâm dữ liệu hiện nay tại Hong Kong chưa đáp ứng được tiêu chuẩn này, một phần do điều kiện khí hậu nóng ẩm khiến nhu cầu làm mát tăng cao.
Ông cho biết việc buộc các cơ sở hiện tại phải ngay lập tức đáp ứng tiêu chuẩn mới có thể dẫn đến đóng cửa một số trung tâm dữ liệu và ảnh hưởng tới sự phát triển của ngành AI. Vì vậy, chính quyền sẽ khuyến khích các doanh nghiệp từng bước cải thiện hiệu quả năng lượng trong dài hạn.
Báo cáo của UNU-INWEH cũng khuyến nghị xây dựng các tiêu chuẩn công bố tác động môi trường của AI, bao gồm phát thải carbon, sử dụng nước và đất đai. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp được khuyến khích đưa những tiêu chí này vào quá trình đánh giá dự án và lựa chọn địa điểm xây dựng trung tâm dữ liệu trong tương lai.
| Chiến lược hạ tầng số đặt mục tiêu hình thành các trung tâm dữ liệu hỗ trợ AI và yêu cầu cơ sở mới đạt tiêu chuẩn xanh, với chỉ số hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE) không vượt quá 1,4. Khi các dự án quy mô lớn được thúc đẩy, tác động môi trường sẽ không chỉ phụ thuộc vào thiết kế làm mát mà còn vào cơ cấu nguồn điện, lượng nước tiêu thụ và khả năng kiểm kê phát thải. Bài toán đặt ra là mở rộng năng lực tính toán nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả năng lượng và phù hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam vào năm 2050. |
