Trong một bài phân tích đăng trên kênh RT ngày 11/11, ông Fyodor Lukyanov - Tổng biên tập tạp chí Russia in Global Affairs - nhận định phần lớn giới quan sát cho rằng không nên kỳ vọng vào một bước đột phá trong các cuộc đàm phán ba bên về vấn đề Ukraine tại Abu Dhabi. Mặc dù thành phần các phái đoàn tham gia có thể bao gồm những quan chức cấp cao, nội dung thảo luận về cơ bản vẫn mang tính kỹ thuật. Hơn nữa, các phái đoàn không có thẩm quyền đưa ra những quyết định chính trị, trong khi lập trường công khai của cả Moskva và Kiev vẫn cho thấy rất ít dư địa để các bên thỏa hiệp.
Dù vậy, có một nhận định chung rằng các cuộc đàm phán đang được tiến hành nghiêm túc. Đáng chú ý hơn, có lẽ lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, vấn đề về cấu trúc an ninh tổng thể của châu Âu và những bảo đảm an ninh cần thiết đã trở thành trọng tâm của các cuộc thương thảo. Đây là một thay đổi đáng kể.
Tháng 11/2021, Tổng thống Vladimir Putin đã chỉ đạo Bộ Ngoại giao Nga nêu vấn đề về các thỏa thuận an ninh tại châu Âu với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Moskva chưa bao giờ coi trật tự được thiết lập sau Chiến tranh Lạnh là thỏa đáng. Các đợt mở rộng liên tiếp của NATO dần khiến Nga gia tăng lo ngại, từ đó hình thành nhận thức rằng liên minh này đang tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với nước Nga.
Sau đó, Bộ Ngoại giao Nga đưa ra các đề xuất nhằm điều chỉnh trật tự an ninh nói trên. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán hồi tháng 1/2022 cho thấy khoảng cách giữa các bên là quá lớn. Mỹ và các nước Tây Âu không sẵn sàng xem xét đề xuất cốt lõi của Moskva, theo đó hệ thống an ninh hiện tại cần được thay đổi căn bản. Theo quan điểm của các nước này khi đó, không có vấn đề gì cần phải giải quyết.
Những diễn biến tiếp theo càng làm rõ sự khác biệt trong lập trường giữa các bên. Khi đó, Washington và các nước Tây Âu có chung quan điểm. Tuy nhiên, 5 năm sau, một diễn biến đáng chú ý đã xuất hiện: chính quyền Mỹ hiện nay thừa nhận rằng các bảo đảm an ninh cho tất cả các bên là yếu tố không thể thiếu để giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine, đồng thời sẵn sàng thảo luận vấn đề này tại Abu Dhabi.
Trong khi đó, các nước Tây Âu vẫn duy trì quan điểm trước đây. Các chính phủ tại khu vực này tiếp tục khẳng định NATO phải giữ vai trò là nền tảng tổ chức an ninh của châu lục và không thể để Nga đơn phương áp đặt các quy tắc. Dẫu vậy, sự thay đổi trong lập trường của Mỹ vẫn rất đáng chú ý, bởi một vấn đề từng bị bác bỏ với lý do không thể chấp nhận được nay đã chính thức được đưa vào chương trình nghị sự đàm phán.
Cho đến gần đây, các nỗ lực ngoại giao của Washington vẫn tập trung vào vấn đề lãnh thổ. Đây dường như cũng là nội dung trọng tâm tại cuộc họp ở Anchorage hồi tháng 8/2025. Tuy nhiên, Moskva chưa bao giờ từ bỏ nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột, đó là những khuôn khổ rộng lớn hơn chi phối an ninh châu Âu. Lần đầu tiên, các vấn đề này được phía bên kia xem xét như một phần của thỏa thuận tiềm năng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là một thỏa thuận sắp đạt được, bởi những trở ngại vẫn còn rất lớn.
Trở ngại thứ nhất là lập trường kiên quyết của các nước Tây Âu nhằm phản đối bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Moskva tham gia định hình lại trật tự an ninh châu lục. Trở ngại thứ hai là những thay đổi trong tương quan chính trị tại Washington. Thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã làm suy yếu vị thế của Tổng thống Donald Trump, đồng thời củng cố ảnh hưởng của những người phản đối cách tiếp cận của ông đối với Nga.
Dẫu vậy, các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi vẫn có thể trở thành bước ngoặt, không chỉ bởi chương trình nghị sự đã được mở rộng mà còn do những thay đổi trong bối cảnh diễn ra các cuộc thương thảo.
Nhu cầu hỗ trợ tài chính và quân sự của Ukraine ngày càng gia tăng. Kiev cần thêm ngân sách để duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước, cần thêm vũ khí và sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ bên ngoài trên hầu hết các phương diện của cuộc xung đột. Tây Âu ngày càng gặp khó khăn trong việc đáp ứng những yêu cầu này. Trong khi đó, Mỹ không còn sẵn sàng hỗ trợ Ukraine với quy mô như trước, và sự dè dặt này có thể tiếp diễn ngay cả khi ông Trump không còn nắm quyền. Mặc dù đảng Dân chủ có thể cáo buộc ông Trump nhượng bộ Điện Kremlin và bỏ rơi Kiev, bản thân đảng này cũng đang chịu sức ép ngày càng lớn về việc ưu tiên giải quyết các vấn đề trong nước.
Tình hình nội bộ Ukraine cũng trở nên bấp bênh hơn khi các sức ép về kinh tế, xã hội và chính trị ngày càng chồng chất. Trong bối cảnh đó, ông Zelensky hầu như không có động lực để thỏa hiệp, bởi bất kỳ nhượng bộ nào cũng có thể đe dọa nền tảng quyền lực của ông. Hiện nay, ông vẫn còn một khoảng dư địa nhất định để xoay xở, nhưng những diễn biến trong và sau mùa Đông vẫn là một ẩn số lớn, đặc biệt nếu viện trợ từ phương Tây không được tăng cường.
Bên cạnh đó, những dấu hiệu bất đồng cũng bắt đầu xuất hiện trong giới lãnh đạo Tây Âu. Việc Thủ tướng Na Uy và Tổng thống Phần Lan gần đây điện đàm với Tổng thống Putin cho thấy nhận thức rằng chính sách hiện nay có thể đã đi đến giới hạn đang dần hình thành. Việc yêu cầu có một vị trí tại bàn đàm phán nhưng đồng thời từ chối đối thoại với một trong những bên chủ chốt là điều thiếu logic.
Việc phương Tây cùng cô lập Nga từng là một chiến lược nhất quán khi Washington còn tham gia. Tuy nhiên, một khi Mỹ nối lại các cuộc tiếp xúc trực tiếp với Moskva, việc Tây Âu từ chối thực hiện điều tương tự lại trở thành rào cản, không chỉ đối với tiến trình ngoại giao mà còn đối với chính ảnh hưởng của các nước này.
Triển vọng về một cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Trung Quốc và Mỹ tại Thâm Quyến vẫn chưa rõ ràng. Nếu cuộc gặp diễn ra, thông điệp mang tính biểu tượng sẽ rất rõ: các cường quốc ngày càng thảo luận về tương lai của an ninh quốc tế mà không có sự tham gia của châu Âu.
Đó cũng là ý nghĩa sâu xa hơn của sự kiện tại Abu Dhabi. Có thể chưa có thỏa thuận nào được đưa ra ngay lập tức và chắc chắn con đường đi tới hòa bình không dễ dàng. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận đang dần vượt ra ngoài phạm vi chiến tuyến Ukraine để hướng tới vấn đề mà Moskva đã đặt ra trước khi xung đột bùng phát: châu Âu có thể chấp nhận một trật tự an ninh như thế nào và ai có quyền quyết định trật tự đó?
