Ngày 10/11, vòng đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất - UAE) đã kết thúc sau khoảng 4,5 giờ làm việc. Các bên dự kiến tiếp tục thảo luận ngày 11/11, trong bối cảnh những khác biệt về lãnh thổ, bảo đảm an ninh và cơ chế chấm dứt xung đột vẫn chưa được giải quyết.
Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, phiên đàm phán đầu tiên trong khuôn khổ cuộc gặp ba bên đã kết thúc sau 4,5 giờ. Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine cũng xác nhận thông tin này.
Vòng đàm phán tiếp theo dự kiến diễn ra ngày 11/11.
Ông Dmytro Lytvyn, cố vấn truyền thông của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cho biết nhà lãnh đạo Ukraine đã có cuộc trao đổi ngắn với phái đoàn đàm phán nước này và dự kiến sẽ có cuộc thảo luận chi tiết hơn với các thành viên sau đó.
Trước đó, các cuộc đàm phán ba bên được kỳ vọng tập trung vào những vấn đề then chốt, gồm bảo đảm an ninh cho Ukraine, khả năng thiết lập lệnh ngừng bắn và cơ chế giám sát thực thi, cũng như cấu trúc an ninh sau khi xung đột kết thúc.
Tổng thống Zelensky sau đó xác nhận các cuộc đàm phán đã bắt đầu tại Abu Dhabi. Trong thông báo trên Telegram sau cuộc điện đàm với Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, ông cho biết hai bên đã trao đổi về việc phối hợp với các đối tác châu Âu.
Ông Zelensky viết rằng Ukraine và các đối tác mong muốn các cuộc đàm phán đạt kết quả thực chất, hướng tới giảm leo thang căng thẳng, xây dựng những bảo đảm an ninh hiệu quả và tiến tới một nền hòa bình thực sự. Nhà lãnh đạo Ukraine cũng bày tỏ mong muốn phía Nga có cách tiếp cận tương tự.
Thành phần và chương trình nghị sự của các bên
Phái đoàn Ukraine do ông Rustem Umerov, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, dẫn đầu. Các thành viên khác gồm ông Kyrylo Budanov, Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine; ông Davyd Arakhamia, lãnh đạo phe Nô bộc của Nhân dân tại Quốc hội; ông Serhiy Kyslytsya, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống thứ nhất; và ông Vadym Skibitsky, Phó Giám đốc Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine.
Phái đoàn Mỹ có Đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, đồng thời là đặc phái viên của nhà lãnh đạo Mỹ.
Phái đoàn Nga do ông Vladimir Medinsky, trợ lý Tổng thống Vladimir Putin, dẫn đầu. Thành phần còn có ông Igor Kostyukov, Giám đốc Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Nga (GRU); các đại diện Bộ Tổng tham mưu Yuri Zhigarlovsky và Alexander Zorin; ông Alexei Komkov, người đứng đầu Cơ quan Thông tin tác chiến và Quan hệ quốc tế thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB); cùng một số quan chức FSB, Bộ Ngoại giao và các cơ quan khác.
Theo ông Kushner, chương trình nghị sự gồm bốn nội dung chính: chấm dứt các hành động thù địch; thiết lập những bảo đảm an ninh và cơ chế hậu xung đột đủ vững chắc để ngăn xung đột tái diễn; xây dựng kế hoạch phục hồi kinh tế toàn diện và thúc đẩy thịnh vượng cho Ukraine; giải quyết các vấn đề nhân đạo.
Trong đó, phía Ukraine dự kiến dành sự quan tâm đáng kể cho vấn đề nhân đạo. Ông Budanov cho biết Kiev muốn thúc đẩy hoạt động trao đổi tù binh.
Trong khi đó, Moskva cho biết nội dung đầu tiên trong chương trình nghị sự là thảo luận các vấn đề an ninh liên quan đến Nga, Ukraine và khu vực rộng lớn hơn.
Những vấn đề trọng tâm
Hiện chưa có thông báo chính thức về kết quả cụ thể của phiên làm việc đầu tiên. Tuy nhiên, những thông tin được tiết lộ về chương trình nghị sự cho thấy các bên đã đặt lên bàn đàm phán nhiều vấn đề then chốt, từ chấm dứt giao tranh, thiết lập các bảo đảm an ninh hậu chiến, cơ chế giám sát ngừng bắn đến kế hoạch phục hồi kinh tế Ukraine và các vấn đề nhân đạo. Theo đặc phái viên Mỹ Jared Kushner, đây là bốn nhóm nội dung chính của tiến trình đàm phán.
Trong khi đó, Bloomberg dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết phiên đầu tiên tập trung vào cơ chế giám sát ngừng bắn và các thỏa thuận an ninh sau chiến tranh, còn vấn đề lãnh thổ dự kiến được đưa ra ở phiên tiếp theo.
Theo Reuters, một quan chức Mỹ cho biết các cuộc thảo luận có thể bao gồm khả năng đưa ra cam kết phòng thủ dành cho Ukraine theo mô hình Điều 5 của Hiệp ước NATO. Điều khoản này quy định nguyên tắc phòng thủ tập thể, theo đó một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên được xem là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh.
Tuy nhiên, việc xây dựng một cơ chế bảo đảm an ninh được cả các bên chấp nhận vẫn là vấn đề phức tạp, đặc biệt khi Nga nhiều lần phản đối khả năng Ukraine gia nhập NATO và yêu cầu giải quyết những quan ngại an ninh mà Moskva đưa ra.
Trong khi đó, vấn đề lãnh thổ được đánh giá là một trong những nội dung khó khăn nhất của tiến trình đàm phán.
Một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng cả Nga và Ukraine trong các cuộc trao đổi kín đều đã thể hiện một mức độ sẵn sàng nhất định đối với khả năng thỏa hiệp về trao đổi lãnh thổ. Tuy nhiên, lập trường công khai của hai bên vẫn còn cách biệt đáng kể.
Ukraine muốn Nga rút quân về đường biên giới trước khi xung đột bùng phát. Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp tục yêu cầu Ukraine chấp nhận quyền kiểm soát của Nga đối với toàn bộ khu vực Donbass.
Quan chức Mỹ cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào về lãnh thổ nhiều khả năng chỉ được xem xét ở giai đoạn cuối của tiến trình đàm phán, sau khi các bên xử lý những vấn đề khác, trong đó có cơ chế bảo đảm an ninh hậu xung đột.
