Theo The Kyiv Independent ngày 16/10, phát biểu cùng ngày với báo giới tại hội nghị thượng đỉnh các lãnh đạo EU ở Brussels, Thủ tướng CH Séc Andrej Babiš phản đối việc đưa khoản hỗ trợ Ukraine vào ngân sách dài hạn của EU, đồng thời tuyên bố Praha sẽ không bảo lãnh cho khoản tài trợ này nếu phải huy động thông qua vay nợ.
Thủ tướng CH Séc nói: “Tôi không thích việc có 100 tỷ euro từ ngân sách châu Âu dành cho Ukraine, trong khi số tiền này phải đi vay”, đồng thời cho rằng khoản hỗ trợ như vậy không nên nằm trong khuôn khổ ngân sách dài hạn, khi các quốc gia thành viên cũng đang thiếu nguồn lực tài chính.
EU xây dựng ngân sách theo chu kỳ bảy năm. Kế hoạch tài chính giai đoạn 2028-2034 cần được toàn bộ các quốc gia thành viên nhất trí thông qua. Các lãnh đạo châu Âu hy vọng đạt được đồng thuận về ngân sách trước cuối năm nay, trong bối cảnh năm 2027 sẽ chứng kiến nhiều cuộc bầu cử tại các nước trong khối.
Con số 100 tỷ euro mà ông Babis đề cập không còn phản ánh đề xuất mới nhất của Ủy ban châu Âu (EC). Ban đầu, EC dự kiến dành khoản tiền này cho Ukraine, nhưng mức hỗ trợ đã được điều chỉnh xuống còn 89 tỷ euro trong đề xuất thỏa hiệp đầu tiên hồi tháng 6.
Mức phân bổ trên tiếp tục được giữ nguyên trong phương án thỏa hiệp mới nhất công bố ngày 10/10. Tuy nhiên, triển vọng đạt đồng thuận về toàn bộ ngân sách EU vẫn chưa rõ ràng.
Trước những phát biểu của ông Babis, việc duy trì hỗ trợ tài chính cho Ukraine từng được xem là một trong những nội dung có khả năng nhận được sự đồng thuận tương đối rộng rãi giữa các thành viên EU. Lập trường mới của Thủ tướng CH Séc có thể khiến quá trình thương lượng trở nên phức tạp hơn.
Khoản hỗ trợ dự kiến được đưa vào ngân sách dài hạn của EU trong bối cảnh Ukraine vẫn cần nguồn lực đáng kể để duy trì hoạt động của nhà nước, ứng phó với xung đột và đáp ứng các nhu cầu tài chính trong những năm tới.
Bên cạnh vấn đề ngân sách EU, Thủ tướng Babiš còn chỉ trích Tổng thống Mỹ Donald Trump về thỏa thuận liên quan đến dầu diesel Nga. Động thái này đáng chú ý bởi Thủ tướng CH Séc từng thể hiện sự đồng điệu với ông Trump trong nhiều năm.
Phát biểu ngày 16/10, ông Babis nói: “Ông Trump về thực chất đã phản bội chúng ta khi đạt thỏa thuận làm ăn với ông Putin, và chúng ta phải làm điều gì đó”.
Phát biểu của Thủ tướng CH Séc tương đồng với quan điểm mà Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từng nêu ra khi bày tỏ cảm giác bị phản bội trước những động thái gần đây của Mỹ mà Kiev cho là có lợi cho Moskva.
Một ngày trước đó, ông Babis cho rằng các nước châu Âu cần thống nhất cách ứng phó với những vấn đề như đàm phán hòa bình, bởi hiện tại châu Âu gần như đứng ngoài các tiến trình này.
Những phát biểu của Thủ tướng Babiš cho thấy các nước châu Âu vẫn tồn tại khác biệt về phương thức tài trợ cho Ukraine, đồng thời phản ánh những bất đồng mới với Washington sau thỏa thuận dầu diesel Nga – Mỹ. Tuy nhiên, EU tiếp tục khẳng định cam kết hỗ trợ Kiev và duy trì các biện pháp trừng phạt đối với Moskva.
