Từ những sản vật của rừng như măng, mật ong, giờ đây rừng còn mang lại nguồn thu nhập cho người dân từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của người dân đối với việc bảo vệ rừng; đồng thời mang lại nguồn lợi lâu dài cho bà con nhân dân.
Xã Đăk Sao, tỉnh Quảng Ngãi có hơn 2.665 ha hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, được giao cho 201 hộ gia đình quản lý, bảo vệ. Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân xã Đăk Sao cũng giao khoán quản lý, bảo vệ hơn 524 ha rừng cho 5 cộng đồng thôn và 15 nhóm hộ. Nhận thức được trách nhiệm của mình, những năm qua, các cộng đồng thôn, nhóm hộ, hộ gia đình cá nhân đã nỗ lực bảo vệ diện tích rừng, không để rừng bị xâm hại, ảnh hưởng đến môi trường rừng.
Ông A Môn, Tổ trưởng Tổ cộng đồng Long Tum, xã Đăk Sao cho biết, Tổ cộng đồng có 48 hộ tham gia quản lý, bảo vệ hơn 100 ha rừng. Để việc tuần tra, kiểm soát đạt hiệu quả, ông đã chia các hộ tham gia thành 4 nhóm, phân công các thành viên đi kiểm tra diện tích rừng được giao mỗi tháng ít nhất 2 lần. Trong quá trình tuần tra, nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường, các thành viên nhóm sẽ báo cho Tổ trưởng Tổ cộng đồng để sớm có phương án xử lý. Nhờ trách nhiệm được nâng cao, từ năm 2020 đến nay, diện tích rừng giao cho Tổ cộng đồng Long Tum không xảy ra cháy rừng hay vi phạm, xâm lấn rừng.
“Năm 2025, Tổ cộng đồng Long Tum nhận được hơn 50 triệu đồng tạm ứng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Số tiền này chúng tôi chia đều cho các hộ tham gia quản lý, bảo vệ rừng; đồng thời, trích khoảng 5% để đưa vào quỹ thôn. Mỗi khi thôn có việc gì chung sẽ dùng số tiền đó để mua đồ ăn, thức uống phụ giúp cho bà con. Nhờ đó, bà con cảm thấy rõ lợi ích từ rừng mang lại và nỗ lực hơn nữa trong công tác quản lý, bảo vệ rừng”, ông A Môn chia sẻ.
Không chỉ mang lại nguồn thu từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, những diện tích rừng ở Đăk Sao còn là nơi để bà con trồng sâm Ngọc Linh dưới tán rừng. Việc trồng dược liệu quý dưới tán rừng giúp cho người dân càng hiểu rõ giá trị của rừng mang lại, càng ra sức bảo vệ rừng, bảo vệ nơi mang lại sinh kế cho cộng đồng, gia đình.
Ông Nguyễn Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đăk Sao đánh giá, trong thời gian qua, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã mang lại nhiều hiệu quả rõ nét, thiết thực. Trong đó, tín hiệu tích cực dễ thấy nhất là hiệu quả của việc bảo vệ rừng, tạo sinh kế để người dân sống gần rừng có thêm nguồn nhập.
“Nhờ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, nhận thức về bảo vệ rừng của bà con đã được nâng lên rõ rệt, bằng chứng rõ nhất là từ năm 2018 đến nay, trên địa bàn xã không xảy ra cháy rừng hay vi phạm luật lâm nghiệp. Nhờ có tiền từ chính sách này, bà con đã có thêm nguồn thu nhập để trang trải cuộc sống, có hộ còn mua được gia súc, vật nuôi để vươn lên thoát nghèo. Đến nay, toàn xã còn hơn 10% hộ nghèo, có sự góp sức lớn từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng”, ông Nguyễn Thanh Thủy nhấn mạnh.
Trong khi đó, với cộng đồng người Xơ Đăng tại xã Đăk Tờ Kan, tỉnh Quảng Ngãi, rừng đã gắn bó với đời sống của người dân từ lâu đời. Không chỉ là nơi mang lại nguồn sống của người dân thông qua những sản vật từ rừng, những cánh rừng được bà con nơi đây ví như lá phổi xanh, là nguồn nước, là nơi gắn với những câu chuyện linh thiêng được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Theo thống kê của Quỹ Bảo vệ môi trường, Phát triển rừng và Phòng, chống thiên tai tỉnh Quảng Ngãi, toàn xã Đăk Tờ Kan có hơn 1.000 ha rừng được giao cho 96 hộ gia đình, cá nhân; Ủy ban nhân dân xã cũng giao gần 79 ha rừng cho 2 cộng đồng dân cư trên địa bàn quản lý, bảo vệ.
Gia đình anh A Bêu, thôn Kon Hia 3, xã Đăk Tờ Kan được giao quản lý, bảo vệ 16,68 ha rừng từ nhiều năm nay. Ý thức được trách nhiệm trong việc bảo vệ rừng, anh đã thường xuyên đi tuần tra, kiểm soát diện tích rừng được giao. Đặc biệt vào mùa khô, nguy cơ cháy rừng tăng cao, anh lên rừng với tần suất cao hơn, từ 3 – 4 lần mỗi tháng. Nhờ đó, năm 2025, anh được nhận hơn 5,1 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
“Nhận được tiền thì bà con ai cũng mừng. Có tiền rồi mình đi mua đồ ăn, thức uống, có tiền cho con cái học hành, rồi tích cóp dần dần mua thêm con gà, con vịt để chăn nuôi, cải thiện đời sống. Đến nay, nhà mình cũng đã thoát nghèo, mình cũng hiểu rõ lợi ích từ rừng mang lại nên luôn cố gắng gìn giữ rừng thật tốt”, anh A Bêu nói.
Ông Bùi Văn Viên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đăk Tờ Kan cho biết, nhờ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, các hộ dân đã có thêm nguồn thu nhập, trang trải cuộc sống, mua sắm các trang thiết bị trong gia đình.
“Chúng tôi đánh giá đây là một trong những nguồn để cho người dân và địa phương đảm bảo công tác quản lý, bảo vệ rừng được chặt chẽ, không để thất thoát cũng như xảy ra vi phạm về luật lâm nghiệp xảy ra trên địa bàn xã. Bà con nhân dân cũng rất phấn khởi và mong muốn các đơn vị chủ rừng cũng như UBND xã còn diện tích rừng thì tiếp tục giao cho bà con quản lý, bảo vệ. Chúng tôi nhận thấy đây là phương án quản lý rừng tốt nhất hiện nay, vừa mang lại nguồn thu nhập cho bà con, vừa đảm bảo được diện tích rừng không bị xâm hại”, ông Bùi Văn Viên nêu rõ.
