Tăng cường bảo vệ dữ liệu trước nguy cơ tấn công mạng
Đại biểu Hà Thị Anh Thư (Đoàn Đại biểu Quốc hội - ĐBQH Quảng Ngãi) cho rằng, khi người dân ngày càng phụ thuộc vào các nền tảng số trong giao dịch tài chính, học tập, khám chữa bệnh và lưu trữ thông tin cá nhân, yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu trở nên cấp thiết. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ công tác chuẩn bị, diễn tập và kiểm chứng khả năng ứng phó với các nguy cơ giả mạo danh tính, đánh cắp, chỉnh sửa dữ liệu hoặc tấn công làm tê liệt hệ thống; đồng thời xác định những khâu còn yếu, trách nhiệm của từng cơ quan và thời hạn khắc phục.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là vấn đề nóng, trong đó nhiều nội dung thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công an. Các cuộc tấn công mạng, đặc biệt nhằm vào hệ thống ngân hàng ngày càng phức tạp khi có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Một số vụ việc gần đây cho thấy thiệt hại có thể lên tới hàng tỷ USD, đặt ra thách thức lớn đối với việc bảo vệ dữ liệu và tài sản của người dân.
Bộ trưởng cho biết, Bộ Công an đang triển khai nhiều giải pháp tăng cường an ninh, an toàn dữ liệu. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục trao đổi, phối hợp với Bộ Công an để xem xét những vấn đề đại biểu nêu.
Cũng liên quan đến vấn đề bảo vệ dữ liệu, đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng, AI đang mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, nhưng đồng thời đặt ra những thách thức về bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư, độ tin cậy của thông tin và trách nhiệm pháp lý. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp quản lý để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát được những rủi ro phát sinh.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo, trong đó chú trọng yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu và quản lý rủi ro. Một nguyên tắc được Bộ trưởng nhấn mạnh là cán bộ, công chức, viên chức không được đưa dữ liệu mật lên các nền tảng AI để khai thác.
Theo Bộ trưởng, việc sử dụng AI trong hoạt động công vụ phải tuân thủ yêu cầu bảo mật, không vì sự thuận tiện hay khả năng xử lý nhanh của công nghệ mà đưa thông tin thuộc diện bí mật lên các nền tảng bên ngoài. Với dữ liệu có yêu cầu bảo mật cao, việc khai thác phải được kiểm soát chặt chẽ.
Đối với một số loại dữ liệu phục vụ nghiên cứu, không vì mục đích thương mại, có thể được sử dụng nếu đáp ứng các điều kiện nhất định. Cách tiếp cận này nhằm phân loại dữ liệu theo tính chất, mức độ bảo mật và mục đích khai thác để có biện pháp quản lý phù hợp.
Bài toán khó hiện nay là cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu và tận dụng cơ hội phát triển từ AI. Nếu kiểm soát quá chặt, khả năng khai thác công nghệ có thể bị hạn chế; ngược lại, nếu mở rộng quyền tiếp cận dữ liệu mà thiếu cơ chế kiểm soát, nguy cơ mất quyền quản lý và bảo vệ dữ liệu sẽ gia tăng.
Lấy ví dụ về một tờ báo điện tử, Bộ trưởng cho hay, nếu cho phép AI tiếp cận nội dung, lượng truy cập có thể tăng nhưng đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất quyền kiểm soát dữ liệu. Ngược lại, việc hạn chế AI tiếp cận có thể ảnh hưởng đến lượng truy cập. Vì vậy, doanh nghiệp cần cân nhắc giữa lợi ích khai thác công nghệ với yêu cầu bảo vệ dữ liệu và quyền lợi của mình.
Về phía cơ quan quản lý, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng khung đạo đức AI, phân loại mức độ rủi ro và đưa ra khuyến nghị để doanh nghiệp, nhà phát triển ứng dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm, đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.
Phát triển nền tảng thương mại số Việt Nam
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH Hải Phòng) nhận định, kinh tế số năm 2025 ước chiếm 14,02% GDP, chỉ tăng 1,15 điểm phần trăm so với năm 2021. Trong khi đó, mục tiêu năm 2027 là 23,5% GDP, tương đương mức tăng gần 9,5 điểm phần trăm trong hai năm, gấp khoảng 8 lần mức tăng của cả 4 năm trước. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ những động lực có thể tạo ra mức tăng trưởng này và đóng góp dự kiến của từng động lực.
Về vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân xác định, phát triển kinh tế số là một trong những ưu tiên chiến lược, với ba nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, phát triển các nền tảng thương mại số của Việt Nam. Theo Bộ trưởng, nhiều tập đoàn công nghệ và nền tảng thương mại điện tử quốc tế mong muốn tham gia phát triển kinh tế số tại Việt Nam. Tuy nhiên, những nền tảng như Amazon, Shopee hay Grab có lợi thế lớn về hệ sinh thái và lượng người dùng.
Thứ hai, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và AI để nâng cao năng suất, chất lượng. Bộ trưởng nhận định, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ còn thiếu nhân lực phát triển phần mềm, nguồn lực tài chính để đầu tư công nghệ nên cần sự hỗ trợ của Nhà nước.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã thí điểm các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế số tại Thái Nguyên, Bắc Ninh, Đà Nẵng và Đồng Nai. Việc hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tại các địa phương này bước đầu mang lại kết quả tích cực.
Thứ ba, đào tạo và nâng cao năng lực số cho doanh nghiệp. Theo Bộ trưởng, nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ còn hạn chế trong tiếp cận kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số. Do đó, cần có những chương trình đào tạo, hướng dẫn phù hợp với nhu cầu thực tế, giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ và khai thác hiệu quả công nghệ.
Qua các nội dung chất vấn, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu triển khai song song hai nhiệm vụ: Bảo đảm an toàn dữ liệu, kiểm soát rủi ro trong ứng dụng AI và tạo động lực để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, phát triển các nền tảng số trong nước. Đây là những yếu tố quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng công nghệ, thúc đẩy kinh tế số phát triển.
