Theo tuyên bố của Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump Trump đã ký một Bản ghi nhớ An ninh Quốc gia của Tổng thống về Trí tuệ Nhân tạo trong Hệ thống An ninh Quốc gia.
Bản ghi nhớ này “thiết lập một khuôn khổ mới nhằm đưa các hệ thống AI tiên tiến, an toàn và đáng tin cậy nhất vào tay các lực lượng tác chiến và các chuyên gia tình báo của Mỹ, đồng thời bảo đảm việc sử dụng chúng một cách có trách nhiệm”.
Tuyên bố nêu rõ: “Bản ghi nhớ chỉ đạo toàn bộ hệ thống an ninh quốc gia đẩy nhanh việc áp dụng AI để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, điều chỉnh các công nghệ thương mại và mã nguồn mở tốt nhất cho các nhiệm vụ thực tế, bảo đảm rằng các hệ thống được triển khai có tính vững chắc, có thể định hướng, có thể kiểm soát và duy trì các tuyến trách nhiệm rõ ràng theo chuỗi chỉ huy được quy định trong Hiến pháp”.
Theo Nhà Trắng, văn kiện này còn tăng cường an ninh quốc gia thông qua việc mở rộng hạ tầng điện toán an toàn để triển khai AI ở quy mô lớn, đồng thời củng cố nguồn nhân lực AI bằng các sáng kiến như “Lực lượng Dự bị Chiến lược AI cho An ninh Quốc gia”.
Bản ghi nhớ cũng chỉ đạo Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cập nhật các chính sách liên quan đến hệ thống vũ khí tự động, đồng thời yêu cầu tiến hành các cuộc rà soát hằng năm đối với những hướng dẫn liên quan đến AI nhằm theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Ngoài ra, theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, văn kiện còn yêu cầu các cơ quan liên bang phải bảo đảm rằng không có bất kỳ tổ chức nào, dù là doanh nghiệp hay bất kỳ thực thể nào khác, có thể: “vô hiệu hóa, làm suy giảm hoặc sửa đổi một hệ thống AI mà các lực lượng tác chiến Mỹ đang phụ thuộc vào mà không có sự phê chuẩn trước”.
Bản ghi nhớ cũng thúc đẩy việc hợp tác với các công ty thuộc khu vực tư nhân nhằm bảo vệ năng lực AI của Mỹ trước các mối đe dọa trên phạm vi toàn cầu.
Trước đó vào ngày 2/6, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) cung cấp các mô hình của họ cho chính phủ liên bang để đánh giá năng lực trước khi được phát hành rộng rãi.
Sắc lệnh yêu cầu các công ty, trên cơ sở tự nguyện, tham gia vào một quy trình đánh giá chuẩn mực nhằm thẩm định "năng lực an ninh mạng nâng cao" của mô hình, đồng thời xác định liệu một mô hình có thuộc nhóm các hệ thống AI tiên tiến cần được theo dõi hay không.
Sắc lệnh cũng cho phép các công ty cung cấp cho chính phủ quyền tiếp cận các mô hình này trước tối đa 30 ngày so với thời điểm dự kiến phát hành rộng rãi, đồng thời cho phép chính phủ phối hợp lựa chọn các “đối tác tin cậy” được tiếp cận sớm các mô hình đó.
Sắc lệnh có đoạn nêu rõ rằng “không nội dung nào trong mục này được hiểu là cho phép thiết lập các yêu cầu bắt buộc của chính phủ về cấp phép, tiền kiểm hoặc cấp giấy phép đối với việc phát triển, công bố, phát hành hoặc phân phối các mô hình AI mới, bao gồm cả các mô hình tiên tiến”.
Ngoài ra, sắc lệnh yêu cầu Bộ Tài chính, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng (CISA) thành lập một cơ chế điều phối an ninh mạng AI, trên cơ sở hợp tác tự nguyện với doanh nghiệp và các đơn vị vận hành hạ tầng trọng yếu, nhằm phối hợp phát hiện các lỗ hổng phần mềm và ưu tiên khắc phục các nguy cơ an ninh mạng.
Trong sắc lệnh, Tổng thống Trump đưa ra nhiều mốc thời gian để xây dựng các chỉ thị và hướng dẫn mới, đồng thời yêu cầu Bộ Quốc phòng Mỹ ưu tiên bảo vệ an ninh mạng cho các hệ thống thông tin của cơ quan này.
Theo chuyên gia trong ngành, Tổng thống Trump đưa ra ra sắc lệnh trên sau những lo ngại liên quan đến năng lực an ninh mạng của mô hình mới mang tên Mythos do công ty Anthropic (Mỹ) phát triển.
Doanh nghiệp này chưa phát hành công khai mô hình trên do cho rằng nó có khả năng phát hiện các lỗ hổng trong hệ thống máy tính, bao gồm hệ thống của ngân hàng, cơ quan chính phủ và bệnh viện.
Việc AI ngày càng được đưa vào hệ thống an ninh quốc gia cho thấy công nghệ này không chỉ là động lực phát triển kinh tế mà còn gắn trực tiếp với năng lực tự chủ, quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia, những yêu cầu đã được đặt ra rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Đối với Việt Nam, việc phát triển và ứng dụng AI trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh cần được đặt trong tổng thể mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và bảo đảm an ninh, an toàn trong toàn bộ quá trình ứng dụng.
Nghị quyết 57 xác định AI là một trong những công nghệ chiến lược cần từng bước làm chủ, đồng thời yêu cầu bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, an ninh mạng, an ninh dữ liệu và an toàn thông tin là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đáng chú ý, Nghị quyết 57 yêu cầu từng bước ứng dụng công nghệ số trong chỉ huy, điều hành tác chiến của lực lượng vũ trang cũng như làm chủ công nghệ cao trong hoạt động quốc phòng, an ninh.
Thông báo số 24-TB/CQTTBCĐ kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu này khi xác định đối với từng công nghệ chiến lược phải có mục tiêu theo các mốc 1 năm, 3 năm, 5 năm và 10 năm về công nghệ được làm chủ, sản phẩm hình thành và đóng góp cho tăng trưởng, quốc phòng, an ninh, năng lực tự chủ quốc gia; cơ quan chủ trì phải chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng, kết quả, hiệu quả và tác động thực tế.
Đồng thời, việc triển khai phải tuân thủ nguyên tắc không đánh đổi an ninh, an toàn để lấy phát triển, nhưng cũng không vì lo ngại rủi ro mà làm chậm đổi mới sáng tạo; hệ thống số, cơ sở dữ liệu và nền tảng số phải được bảo đảm an ninh, an toàn ngay từ đầu.
Như vậy, bám sát Nghị quyết 57 và Thông báo 24, hướng đi đặt ra là chuyển từ ứng dụng AI nói chung sang xác định rõ công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cần hình thành, kết quả cần đạt và tác động thực tế đối với quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ quốc gia.
