“Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên hôm 10/10 (theo giờ địa phương), đồng thời cho rằng các cuộc tấn công kéo dài nhiều tháng của Kiev nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã ảnh hưởng đến nguồn cung dầu diesel toàn cầu.
Tuy nhiên, mong muốn của ông Trump không đồng nghĩa với việc Ukraine sẽ làm theo.
Theo Al Jazeera, mặc dù nhiệm kỳ tổng thống 5 năm của ông Zelensky đã kết thúc vào năm 2024, hiến pháp Ukraine và tình trạng thiết quân luật cho phép ông tiếp tục nắm quyền trong thời chiến. Nhiều người Ukraine mong muốn đổi mới đội ngũ lãnh đạo chính trị, song vẫn do dự trước khả năng tổ chức bầu cử tổng thống khi cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm rưỡi chưa kết thúc.
Trước phát biểu của ông Trump, ông Zelensky đã đề xuất tổ chức bầu cử nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin bảo đảm một lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày.
Vậy nếu Ukraine tổ chức bầu cử trong thời gian tới, những nhân vật nào có thể cạnh tranh với ông Zelensky?
“Nếu bầu cử được tổ chức trong thời gian ngắn, một trong những cựu chỉ huy quân đội có khả năng trở thành đối thủ đáng chú ý nhất của ông Zelensky”, nhà phân tích Igar Tyshkevych tại Kiev nhận định với Al Jazeera.
Trong khi đó, những nhân vật chính trị kỳ cựu như cựu Tổng thống Viktor Poroshenko, người thất bại trước ông Zelensky trong cuộc bầu cử năm 2019, và cựu Thủ tướng Yulia Tymoshenko, người đang bị điều tra liên quan đến cáo buộc tham nhũng, khó có cơ hội cạnh tranh, theo ông Tyshkevych.
Valerii Zaluzhnyi: Ứng viên tiềm năng hàng đầu
Cựu Tổng tư lệnh quân đội Ukraine, hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh, đứng đầu danh sách những đối thủ tiềm năng của ông Zelensky.
“Ít nhất từ năm 2023, đặc biệt là sau khi từ chức vào năm 2024, Valerii Zaluzhnyi đã trở thành phương án thay thế có khả năng nhất cho ông Zelensky, đồng thời là đối thủ đáng gờm nhất có thể đánh bại ông trong bầu cử”, ông Volodymyr Fesenko, người đứng đầu viện nghiên cứu Penta tại Kiev, nhận xét.
Theo cuộc thăm dò do tổ chức Rating Group có trụ sở tại Kyiv thực hiện ngày 8/10, khoảng 64% người Ukraine được hỏi bày tỏ sự tin tưởng đối với ông Zaluzhnyi, trong khi 25% không tin tưởng ông.
Mức độ tín nhiệm này gắn liền với những thành công quân sự của ông trong năm 2022.
Sau khi chỉ huy lực lượng bảo vệ Kiev trong những tuần đầu Nga triển khai chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, ông Zaluzhnyi lãnh đạo các cuộc phản công giúp Ukraine giành lại 40% lãnh thổ từng nằm dưới sự kiểm soát của Nga.
Ông bị miễn nhiệm năm 2023, sau khi chiến dịch phản công được chờ đợi từ lâu trong mùa hè năm đó không đạt kết quả như kỳ vọng.
Dù có vị thế nổi bật, quan điểm của ông Zaluzhnyi về những vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hậu xung đột vẫn chưa được thể hiện rõ.
Ở tuổi 53, vị tướng có vóc dáng cao lớn này khá kín tiếng, khiến công chúng chưa biết nhiều về quan điểm của ông đối với công cuộc phục hồi kinh tế Ukraine, cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng hay mục tiêu gia nhập Liên minh châu Âu (EU).
Ông ít xuất hiện trên các chương trình tọa đàm, hiếm khi trả lời phỏng vấn báo chí và thỉnh thoảng mới đăng tải các bài phân tích về những vấn đề liên quan đến chiến tranh. Trong các bài viết, ông thường đề cập đến mục tiêu xây dựng hòa bình lâu dài và bảo đảm an ninh từ các đối tác phương Tây của Ukraine.
Ông Zelensky còn cơ hội tái đắc cử?
Cựu diễn viên hài Zelensky giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2019 với 73% số phiếu, tỷ lệ cao nhất trong lịch sử Ukraine thời hậu Xô viết.
Sau hơn 4 năm lãnh đạo đất nước trong thời chiến, nhà lãnh đạo 48 tuổi được đánh giá vẫn có mức độ tín nhiệm đủ để cân nhắc tranh cử nhiệm kỳ tiếp theo.
Theo khảo sát của Rating Group, hơn một nửa số người Ukraine được hỏi (53%) bày tỏ sự tin tưởng đối với ông Zelensky, trong khi 40% không tin tưởng.
Tuy nhiên, những bất đồng mới giữa ông Trump và ông Zelensky có thể một lần nữa tác động đến mức độ ủng hộ dành cho nhà lãnh đạo Ukraine.
Sau cuộc tranh cãi giữa hai nhà lãnh đạo tại Phòng Bầu dục hồi tháng 2/2025, tỷ lệ ủng hộ ông Zelensky đã tăng lên mức cao nhất kể từ khi xung đột bùng phát, đạt 67%.
Dù vậy, các quyết định bổ nhiệm nhân sự của ông Zelensky có thể ảnh hưởng đến cơ hội tái đắc cử.
“Ông ấy lên nắm quyền với khẩu hiệu đổi mới bộ máy lãnh đạo, lựa chọn những bộ trưởng và cố vấn có năng lực nhất, chứ không phải những người được tin tưởng nhất”, nhà phân tích Tyshkevych nhận định.
Kyrylo Budanov: Nhân vật được hơn một nửa người Ukraine tin tưởng
Trung tướng Kyrylo Budanov là một trong những nhân vật quân sự nổi bật khác có khả năng tham gia cuộc đua vào vị trí tổng thống Ukraine.
Cựu lãnh đạo ngành tình báo quân sự Ukraine, 40 tuổi, được ông Zelensky bổ nhiệm làm người đứng đầu Văn phòng Tổng thống vào tháng 1.
Ông Budanov từng chỉ huy nhiều chiến dịch nhằm vào Nga, trong đó có một cuộc đột kích vào bán đảo Crimea năm 2016, thời điểm khu vực này đã sáp nhập vào Nga, nhằm đặt thuốc nổ tại một sân bay quân sự.
Năm 2020, ông Zelensky bổ nhiệm ông Budanov đứng đầu Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine (GUR). Dưới sự lãnh đạo của ông, cơ quan này phát triển thành lực lượng tác chiến đặc biệt có xu hướng đẩy mạnh các hoạt động sử dụng công nghệ.
Các cuộc tấn công bằng xuồng không người lái trên biển của GUR đã gây thiệt hại cho Hạm đội Biển Đen của Nga, góp phần buộc lực lượng này rút khỏi Crimea đến cảng Novorossiysk.
Theo khảo sát của Rating Group, 53% người Ukraine được hỏi tin tưởng ông Budanov, trong khi 31% không tin tưởng ông.
Mykhailo Fedorov: Trẻ tuổi, có nhiều sáng kiến công nghệ
Ở tuổi 35, Mykhailo Fedorov là người trẻ nhất trong danh sách các ứng viên tổng thống tiềm năng.
Ông được biết đến rộng rãi sau khi được ông Zelensky bổ nhiệm làm Bộ trưởng Chuyển đổi số năm 2019. Trong thời gian đảm nhiệm cương vị này, ông thúc đẩy đơn giản hóa các thủ tục hành chính tại Ukraine, quốc gia vốn phải đối mặt với nhiều vấn đề tham nhũng.
Bộ của ông triển khai ứng dụng Diia trên điện thoại thông minh, cho phép người dân tiếp cận hơn 100 dịch vụ công trực tuyến.
Tháng 1, ông Zelensky bổ nhiệm ông Fedorov, người không có nền tảng quân sự, làm Bộ trưởng Quốc phòng. Trên cương vị này, ông phụ trách hậu cần, ngân sách, cải cách, các biện pháp chống tham nhũng và những thỏa thuận nhằm bảo đảm các khoản viện trợ hoặc cho vay trị giá hàng tỷ USD từ phương Tây.
Ông Fedorov thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động mua sắm vũ khí, lương thực và vật tư y tế, qua đó siết chặt kiểm soát các nguy cơ tham nhũng.
Ông cũng đẩy mạnh phát triển và triển khai thiết bị bay không người lái (UAV), được sử dụng để làm gián đoạn các tuyến tiếp tế của Nga, phá hủy kho vũ khí, nhiên liệu, nhà máy lọc dầu và hệ thống phòng không.
Bên cạnh đó, Ukraine tăng cường sử dụng robot mặt đất để vận chuyển lương thực, đạn dược và sơ tán binh sĩ bị thương.
Tuy nhiên, các cải cách của ông Fedorov đã gây bất đồng với Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrsky. Theo các thông tin được truyền thông đưa ra, ông Syrsky đã thúc đẩy việc miễn nhiệm ông Fedorov hồi tháng 7.
Những người ủng hộ ông Fedorov tổ chức các cuộc tập hợp trên khắp Ukraine trong nhiều tuần. Theo các cuộc khảo sát của Rating Group, tỷ lệ ủng hộ ông tăng từ 35% trong tháng 6 lên 65% trong tháng 7.
Tuy nhiên, đến tháng 8, ông Fedorov đưa ra quan điểm Ukraine nên tổ chức bầu cử tổng thống, một động thái không được nhiều người ủng hộ. Tỷ lệ tín nhiệm dành cho ông sau đó giảm xuống còn 38%.
Yevhenii Khmara: Bộ trưởng Quốc phòng ít được biết đến
Đứng thứ năm trong danh sách là ông Yevhenii Khmara, vị tướng thay thế ông Fedorov ở cương vị Bộ trưởng Quốc phòng.
Trước khi được bổ nhiệm vào tháng 7, ông Khmara ít được công chúng biết đến. Theo khảo sát của Rating Group, 29% người Ukraine được hỏi tin tưởng ông, trong khi 16% không tin tưởng.
Ông từng có thời gian dài hoạt động trong ngành tình báo và duy trì hình ảnh khá kín tiếng. Khoảng 43% số người tham gia khảo sát cho biết họ chưa biết ông là ai.
Ngoại trưởng và cựu tổng thống khó tạo đột phá
Hai nhân vật tiếp theo trong danh sách là Ngoại trưởng Andrii Sybiha, một nhà ngoại giao chuyên nghiệp từng góp phần thúc đẩy sự ủng hộ quan trọng từ Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Lan, cùng cựu Tổng thống Petro Poroshenko.
Cả hai đều nhận được mức độ tin tưởng 24% trong cuộc khảo sát.
Ông Poroshenko lên nắm quyền năm 2014 với cam kết chống tham nhũng, nhưng sau đó vướng vào một vụ bê bối liên quan đến các phụ tùng thiết bị quân sự bị cáo buộc mua với giá cao hơn thực tế. Có tới 70% người được hỏi cho biết họ không tin tưởng ông.
Dù vậy, khả năng cạnh tranh thực tế của các nhân vật này vẫn phụ thuộc vào thời điểm tổ chức bầu cử, diễn biến xung đột và những lựa chọn của cử tri Ukraine.
