Dù nhiều chiến dịch tình báo và nỗ lực đàm phán đã được triển khai, số phận của ông vẫn là một trong những bí ẩn đau đớn nhất trong lịch sử Israel. Những thông tin được hé lộ trong năm nay tiếp tục thắp lên hy vọng tìm thấy hài cốt của quân nhân mất tích này.
Ngày 16/10/1986, trong một phi vụ tác chiến trên khu vực Sidon, miền Nam Liban, máy bay chiến đấu F-4 Phantom thuộc Phi đội 69 của Không quân Israel gặp sự cố kỹ thuật nghiêm trọng ở bộ phận ngòi nổ của một quả đạn mang theo. Vụ nổ buộc 2 thành viên phi hành đoàn phải nhảy dù khỏi máy bay. Phi công Yishai Aviram được trực thăng chiến đấu Cobra giải cứu trong một chiến dịch khẩn cấp, nhưng hoa tiêu Ron Arad bị các tay súng trên mặt đất bắt giữ.
Arad sau đó bị đưa vào tay Phong trào Amal, tổ chức chính trị và vũ trang của người Hồi giáo dòng Shiite tại Liban. Vụ việc mở đầu cho hành trình tìm kiếm kéo dài nhiều thập kỷ, trở thành nỗi ám ảnh đối với gia đình Arad và xã hội Israel.
Trong hai năm đầu bị giam giữ, Arad vẫn gửi được một số dấu hiệu cho thấy ông còn sống, trong đó có thư và ảnh. Israel triển khai nhiều nỗ lực giải cứu, đàm phán và các chiến dịch bí mật nhằm tìm cách đưa quân nhân này trở về. Một số chiến dịch còn bao gồm việc bắt giữ các nhân vật người Liban để sử dụng làm con bài trao đổi, nhưng không đạt được kết quả quyết định.
Bước ngoặt xảy ra vào tháng 5/1988, khi Mustafa Dirani, người đứng đầu bộ phận an ninh của Amal và được cho là từng trực tiếp giam giữ Arad, mâu thuẫn với ban lãnh đạo tổ chức rồi rời bỏ lực lượng này. Theo các thông tin được công bố, Dirani có thể đã đưa Arad đi cùng hoặc chuyển ông cho những nhóm khác. Kể từ đó, mọi dấu vết về hoa tiêu Israel đều biến mất. Arad đến nay vẫn được Israel xếp vào diện mất tích khi làm nhiệm vụ.
Cơ hội giải cứu bị bỏ lỡ
Một trong những cơ hội được đánh giá là có khả năng đưa Arad trở về đã xuất hiện trong thập niên 1980, khi Yitzhak Rabin giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Israel. Các quan chức tình báo khi đó đã liên hệ được với một bên trung gian đưa ra đề xuất trao trả Arad để đổi lấy việc phóng thích một số người bị giam giữ, cung cấp vũ khí cho Amal và trả tiền chuộc.
Uri Lubrani, điều phối viên của Israel phụ trách các hoạt động của chính phủ tại Liban, đã trình đề xuất này lên ông Rabin. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Israel khi đó bác bỏ phương án, một phần do lo ngại dư luận trong nước không chấp nhận được cái giá quá lớn để giải cứu một quân nhân.
Quyết định này chịu ảnh hưởng đáng kể từ dư chấn của thỏa thuận Jibril năm 1985, theo đó Israel trao đổi một số lượng lớn tù nhân Palestine để đổi lấy ba quân nhân Israel bị bắt giữ. Thỏa thuận gây tranh cãi sâu sắc trong xã hội Israel, khiến giới lãnh đạo lo ngại một thỏa thuận tương tự sẽ tiếp tục gây phản ứng mạnh mẽ.
Trong những năm tiếp theo, Israel tiếp nhận thêm nhiều tài liệu liên quan đến Arad, gồm hai bức ảnh cho thấy ông bị thương, cuốn nhật ký ghi lại hai năm đầu bị giam giữ và một báo cáo bằng tiếng Arab dài 80 trang do Hezbollah cung cấp, liệt kê những người được cho là đã tiếp xúc với ông trong thời gian này.
Một số mẫu xương cũng được chuyển về Israel để giám định pháp y và xét nghiệm ADN, nhưng kết quả xác định chúng không thuộc về Arad. Những bức thư cá nhân ông viết cho vợ là Tami Arad và con gái duy nhất Yuval cũng lần lượt được công bố. Gia đình Arad nhiều năm qua tích cực tham gia các chiến dịch vận động giải cứu con tin, trong đó có những người bị Hamas bắt giữ và đưa tới Dải Gaza.
Hy vọng tìm thấy hài cốt vẫn còn
Theo các báo cáo của Cục Tình báo Quân đội Israel và đánh giá của giới chức quốc phòng, khả năng Arad còn sống hiện được cho là rất thấp. Các nhà phân tích nhận định ông có thể đã qua đời trong giai đoạn đầu bị giam giữ, sau khi bị thương khi nhảy dù khỏi máy bay.
Những đánh giá tình báo cho rằng Arad có thể đã chết trong khoảng thời gian từ năm 1988 đến năm 1990, do bệnh tật nghiêm trọng không được điều trị hoặc do những tác động từ các chiến dịch quân sự của Israel nhằm vào các lực lượng vũ trang tại Liban.
Trong tháng 5/1988, Israel tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn mang tên Law and Order nhằm vào các căn cứ của lực lượng vũ trang tại Maydoun. Chiến dịch được cho là đã khiến những người đang giam giữ Arad lo ngại, tăng cường các biện pháp che giấu và chuyển ông đi trong những điều kiện khắc nghiệt hơn. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có bằng chứng xác thực về thời điểm và nguyên nhân ông qua đời.
Trong nhiều thập kỷ, cơ quan tình báo Mossad và quân đội Israel đã tiến hành các hoạt động bí mật nhằm thu thập mẫu ADN, kiểm tra những địa điểm chôn cất và tìm kiếm manh mối tại thung lũng Beqaa, miền Đông Liban.
Diễn biến đáng chú ý gần đây xảy ra vào tháng 3/2026, khi quân đội Israel xác nhận lực lượng đặc nhiệm đã hoạt động gần làng Nabi Chit, tại Liban, nhằm tìm kiếm các thông tin và dấu vết liên quan đến Arad. Chiến dịch không phát hiện bằng chứng trực tiếp về số phận của hoa tiêu mất tích, nhưng theo đánh giá của phía Israel, hoạt động này vẫn có ý nghĩa vì giúp loại trừ một giả thuyết lâu nay về nơi có thể xảy ra những sự việc liên quan đến ông. Gia đình Arad đã được thông báo về các chi tiết của chiến dịch.
Giới chức an ninh Israel hiện cho rằng chìa khóa để đưa hài cốt Arad về nước có thể nằm trong những thông tin do các nguồn tin tại Liban hoặc Iran nắm giữ. Nếu xuất hiện cơ hội đạt được thỏa thuận với các bên trong khu vực hoặc có đột phá về tình báo, thung lũng Beqaa nhiều khả năng vẫn là trọng điểm tìm kiếm.
Sau 40 năm, câu hỏi về số phận Ron Arad vẫn chưa có lời giải cuối cùng. Đối với gia đình ông và Israel, việc tìm thấy hài cốt để đưa về an táng không chỉ là nhiệm vụ còn dang dở của các cơ quan an ninh, mà còn là vấn đề mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc, gắn với trách nhiệm đối với những quân nhân mất tích khi làm nhiệm vụ.
