Sáng 15/7, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn kỳ họp thứ 5 HĐND TP khóa XVII, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng đã giải trình nhiều vấn đề liên quan đến công tác thoát nước, chống úng ngập và quản lý hạ tầng đô thị.
Tiếp thu các ý kiến của đại biểu, ông Trương Việt Dũng thẳng thắn nhìn nhận sau 13 năm triển khai Quy hoạch thoát nước Thủ đô (Quy hoạch 725), khoảng cách giữa quy hoạch và thực tiễn đầu tư vẫn còn rất lớn.
Theo ông Dũng, lưu vực sông Đáy được quy hoạch với công suất tiêu thoát nước 811 m³/giây nhưng hiện mới đạt 164,5 m³/giây. Diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch là 5.040 ha, song đến nay mới thực hiện được khoảng 1.015ha, tương đương 18,7%. “Đây là số liệu rất chính xác, UBND thành phố nghiêm túc tiếp thu nội dung này”, ông Dũng nói.
Để khắc phục tình trạng này, Thành phố đang hoàn thiện quy hoạch thoát nước điều chỉnh và quy hoạch cốt nền. Ngay sau khi quy hoạch được phê duyệt, Hà Nội sẽ ban hành Đề án thoát nước và chống úng ngập giai đoạn 2026-2030.
Theo dự kiến, công suất các trạm bơm đầu mối sẽ được nâng lên khoảng 774 m³/giây; diện tích hồ điều hòa tăng lên khoảng 21.250 ha, cao hơn khoảng 50% so với định hướng trước đây.
Ông Trương Việt Dũng cho biết, theo tính toán nhu cầu vốn sơ bộ khoảng 132.000 tỷ đồng, trong đó khoảng 32.000 tỷ đồng từ ngân sách và khoảng 100.000 tỷ đồng huy động ngoài ngân sách.
Lãnh đạo UBND TP Hà Nội cũng cho biết thành phố sẽ thay đổi tư duy đầu tư, chuyển từ phân bổ vốn cho từng dự án riêng lẻ sang đầu tư theo lưu vực và liên lưu vực nhằm nâng cao hiệu quả quản trị hệ thống thoát nước.
Ngân sách nhà nước sẽ tập trung cho các công trình hạ tầng khung như trạm bơm đầu mối, kênh dẫn, cống trục, hồ điều hòa chiến lược và các công trình điều tiết trọng điểm.
Một trong những điểm nghẽn hiện nay là nhiều khu đô thị chưa bàn giao hạ tầng kỹ thuật cho thành phố quản lý. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, trong 52 khu đô thị trên địa bàn vẫn còn 26 khu chưa hoàn tất việc bàn giao.
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội khẳng định thành phố sẽ xử lý dứt điểm vấn đề này trong năm 2026. “Trường hợp các chủ đầu tư không hoàn thành đúng nhiệm vụ này thì sẽ không giao dự án mới hoặc hạn chế tham gia các dự án trên địa bàn thành phố”, ông Dũng nói và nhấn mạnh phải có quan điểm rất cứng rắn về việc này.
Cũng theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng, bên cạnh nguồn vốn ngân sách, thành phố xác định nguồn lực xã hội hóa, vốn ODA, PPP và các nguồn vốn hợp pháp khác sẽ đóng vai trò quan trọng trong triển khai các dự án thoát nước, chống ngập.
Dự kiến, giai đoạn tới Hà Nội sẽ triển khai từ 7-10 dự án với tổng nguồn lực huy động ngoài ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng. Trong đó, có 5 dự án có khả năng triển khai ngay bằng nguồn vốn xã hội hóa, gồm các dự án Cổ Nhuế 1, Cổ Nhuế 2 và Liên Mạc 1, khi nhiều nhà đầu tư đã bày tỏ sự sẵn sàng tham gia.
Trả lời câu hỏi về phân cấp quản lý hệ thống thoát nước, lãnh đạo UBND TP Hà Nội cho rằng đây không đơn thuần là bài toán quản lý tài sản mà là việc vận hành một hệ thống kỹ thuật liên thông trên toàn thành phố.
Hiện Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành quy chế phối hợp, yêu cầu các đơn vị liên quan xử lý, điều phối trong thời gian tối đa 30 phút đối với các tình huống vận hành giữa hệ thống thoát nước đô thị và thủy lợi.
Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ chuyển từ hình thức duy tu theo khối lượng công việc sang đánh giá theo kết quả tiêu thoát nước thực tế. Thành phố cũng tổ chức quản lý theo ba cấp, trong đó các tuyến trục chính liên vùng do thành phố điều phối; các tuyến ngõ ngách, hố ga, điểm tắc cục bộ sẽ do chính quyền xã, phường chịu trách nhiệm xử lý nhưng phải vận hành đồng bộ với toàn hệ thống.
Đáng chú ý, trả lời chất vấn của đại biểu Phạm Thị Thanh Mai về ứng dụng công nghệ trong chống ngập, ông Trương Việt Dũng cho biết đây một trong 30 bài toán lớn mà thành phố đang tập trung giải quyết. Hà Nội cam kết hoàn thành việc triển khai hệ thống cảm biến IoT phục vụ công tác thoát nước trong năm 2026.
Theo ông Dũng, Hà Nội có thể trở thành một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước ứng dụng đồng bộ công nghệ này vào quản lý thoát nước đô thị. Hệ thống cảm biến IoT sẽ được kết nối với Trung tâm điều hành thoát nước thông minh, cho phép giám sát, thu thập dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ dự báo và điều hành hiệu quả hơn.
Để triển khai đồng bộ, dự án không chỉ bao gồm việc lắp đặt cảm biến mà còn đầu tư hạ tầng công nghệ, hệ thống truyền dẫn dữ liệu, nền tảng phân tích và xử lý dữ liệu bằng trí tuệ nhân tạo (AI), qua đó nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và ứng phó với tình trạng ngập úng trên địa bàn thành phố.
