Cần Thơ: Khẩn cấp ứng phó sạt lở

Tại Cần Thơ, yêu cầu này đang trở nên cấp thiết khi sạt lở bờ sông, kênh rạch và bờ biển diễn biến phức tạp, xuất hiện cả mùa mưa lẫn mùa khô, đe dọa trực tiếp tính mạng, tài sản, giao thông và các công trình thiết yếu. Trước thực tế đó, thành phố đang đồng thời triển khai các giải pháp khẩn cấp để xử lý những điểm nguy hiểm và xây dựng phương án căn cơ, lâu dài nhằm chủ động ứng phó với sạt lở.

Thấp thỏm chạy "lở"

Tại xã Đại Hải, chỉ trong hơn nửa đầu năm 2026, địa phương ghi nhận 17 điểm sạt lở bờ sông, kênh rạch, trong đó có ba điểm lớn. Đáng lo ngại nhất là khu vực bờ kênh số 1 trước trụ sở UBND xã, nơi đoạn kè bê tông cốt thép dài khoảng 225 m bị hư hỏng nghiêm trọng, đỉnh kè bị đẩy lệch về phía sông từ 0,1-0,9 m; vỉa hè, cống thoát nước và khoảng một nửa mặt đường bị sụt lún từ 0,2-0,5 m.

Phía trong khu vực sạt lở là trụ sở UBND xã Đại Hải, trường Tiểu học Đại Hải 2, trường Trung học cơ sở Đại Hải 2 và chợ Mang Cá. Đây là khu vực tập trung đông người, nên mỗi diễn biến bất thường của bờ kênh đều có thể kéo theo nguy cơ mất an toàn cho người dân và học sinh.

Chị Ngô Mỹ Linh, người dân ấp Mang Cá, vẫn chưa quên thời điểm căn nhà của gia đình bị sập xuống sông. Chị Linh kể khoảng 5 tháng trước, khi đang mang thai, chị nghe tiếng đất đá đổ xuống liên tiếp. Do trước đó đã được chính quyền vận động di dời nên gia đình không còn ở trong nhà khi sự cố xảy ra. Căn nhà của chị và nhà mẹ chị đều bị sạt xuống sông, không thể tiếp tục sử dụng.

Chị Linh cho biết, sau khi mất nhà, cuộc sống gia đình càng khó khăn vì không còn nơi ở ổn định, việc mua bán, làm ăn cũng bị ảnh hưởng. Điều chị mong muốn là được Nhà nước hỗ trợ ổn định cuộc sống và đầu tư bờ kè để khu vực được an toàn hơn. Với những hộ dân vẫn còn ở sát khu vực sạt lở, tâm lý bất an cũng thường trực. Có gia đình phải tự dùng tôn, vật liệu sẵn có để hạn chế tác động của sóng nước; có người nhiều năm sinh sống tại đây nhưng nay phải đối mặt với nguy cơ mất nhà bất cứ lúc nào.

Theo ông Dương Chí Nguyện, Chủ tịch UBND xã Đại Hải, từ đầu năm đến nay toàn xã đã xảy ra 17 điểm sạt lở, trong đó có ba điểm lớn. Đối với các vị trí đặc biệt nguy hiểm, địa phương đã tổ chức di dời người dân đến nơi an toàn, cắm biển cảnh báo và thực hiện các biện pháp ứng phó trước mắt. Tuy nhiên, các điểm sạt lở lớn có tổng chiều dài khoảng 180 m, kinh phí xử lý vượt khả năng cân đối của ngân sách cấp xã, nên địa phương phải đề nghị thành phố hỗ trợ.

Thực tế tại xã Đại Hải cho thấy, bài toán sạt lở không thể chỉ được giải quyết bằng việc xử lý một điểm khi sự cố đã xảy ra. Từ đầu năm, các điểm sạt lở lớn tại địa phương đã gây thiệt hại ước khoảng 30-35 tỷ đồng, trong khi xã chỉ có thể sử dụng nguồn dự phòng để gia cố tạm thời, làm cầu tạm phục vụ người dân và học sinh. Địa phương cũng tăng cường rà soát, theo dõi hiện trạng và tuyên truyền thông qua Tổ công nghệ số cộng đồng, mạng xã hội, zalo để người dân chủ động phòng tránh.

Đây chính là yêu cầu được đặt ra trong Chương trình của Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ thực hiện Kết luận số 26-KL/TW: Phải chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, dự báo, cảnh báo sớm và quản lý rủi ro; kết hợp giải pháp công trình với phi công trình, lấy đời sống nhân dân làm thước đo quan trọng nhất.

Khẩn cấp ứng phó sạt lở bờ sông, bờ biển

Để ứng phó với tình trạng sạt lở đang diễn ra ngày càng phức tạp, UBND thành phố Cần Thơ vừa công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai, sự cố sạt lở nguy hiểm tại nhiều khu vực thuộc bốn xã, phường gồm: Thới An Đông, Đại Hải, Lai Hòa và Vĩnh Phước. Các điểm sạt lở được đánh giá tiếp tục diễn biến phức tạp, đe dọa tính mạng, tài sản người dân, giao thông và các công trình hạ tầng thiết yếu.

Theo các quyết định của UBND thành phố, tình huống khẩn cấp được công bố tại bờ phải sông Trà Nóc, đoạn từ rạch Cầu Cống đến rạch Gừa thuộc phường Thới An Đông; bờ kênh số 1, đoạn từ cầu Mang Cá 2 đến đầu kênh Ba Rinh và bờ sông Mang Cá - Đại Thành, đoạn bến phà Mang Cá thuộc xã Đại Hải; đồng thời tại bờ biển Vĩnh Châu, đoạn từ giáp tuyến kè ngầm giảm sóng hiện hữu đến cống số 4 thuộc xã Lai Hòa và phường Vĩnh Phước.

Không chỉ sạt lở bờ sông, thành phố còn phải đối mặt với nguy cơ từ khu vực ven biển. Tại bờ biển Vĩnh Châu, đoạn tình huống khẩn cấp dài khoảng 2.700 m thuộc xã Lai Hòa và phường Vĩnh Phước. Đáng lo ngại nhất là đoạn khoảng 150 m tiếp giáp tuyến kè ngầm giảm sóng, nơi rừng phòng hộ phía ngoài đê biển đã bị xói lở hết, khiến sóng biển tác động trực tiếp vào thân đê.

Cuối năm 2025, sóng biển đã làm sạt lở toàn bộ mái đê trên đoạn khoảng 100 m và cơ quan chức năng phải xử lý tạm thời bằng cừ tràm, thảm đá hộc. Nếu không gia cố kịp thời, nguy cơ vỡ đê có thể ảnh hưởng đến khu dân cư, vùng nuôi tôm công nghệ cao và hạ tầng công cộng phía trong.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng khẳng định, việc ưu tiên thực hiện các dự án khẩn cấp xử lý sạt lở là rất cần thiết và cấp bách, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân, khôi phục giao thông và ổn định đời sống tại các khu vực bị ảnh hưởng.

UBND thành phố yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường thường xuyên cập nhật tình hình, phối hợp chính quyền địa phương triển khai ngay các giải pháp gia cố tạm thời tại những vị trí nguy hiểm, bảo đảm giao thông, hạn chế thiệt hại trong thời gian chờ giải pháp căn cơ. Các xã, phường phải cắm biển cảnh báo, thông báo khẩn cấp đến người dân, chủ động kê cao tài sản, gia cố bờ bao, chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện để di dời, ứng cứu khi có tình huống xấu xảy ra.

Chương trình số 28-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ xác định rõ yêu cầu nhận diện đúng bản chất, nguyên nhân; xử lý từ gốc với lộ trình cụ thể; bảo đảm tính tổng thể, liên vùng, đa mục tiêu và kết hợp hài hòa giữa giải pháp công trình, phi công trình. Thành phố cũng đặt nhiệm vụ rà soát quy hoạch, kiểm soát khai thác cát lòng sông, nước ngầm, sắp xếp và di dời dân cư tại khu vực có nguy cơ cao; đồng thời ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong quản lý, dự báo, cảnh báo và giám sát sạt lở.

Qua khảo sát thực tế tại các khu vực sạt lở, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ Trần Văn Huyến yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, thống kê chi tiết toàn bộ các điểm sạt lở, nhất là những vị trí cấp bách cần nguồn vốn hỗ trợ; đồng thời lập danh sách các hộ dân bị ảnh hưởng, đặc biệt những hộ mất hoàn toàn đất ở, nhà ở, gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường để thành phố có hướng chỉ đạo, hỗ trợ kịp thời, giúp người dân sớm có chỗ ở ổn định.

Trước mắt, ông Trần Văn Huyến yêu cầu huy động lực lượng tại chỗ gia cố các vị trí nguy hiểm, cắm biển cảnh báo và mở các tuyến đường tránh để bảo đảm an toàn cho người dân, học sinh. Công an thành phố, bên cạnh hỗ trợ xây dựng nhà ở cho các hộ dân bị ảnh hưởng, cần huy động lực lượng Công an cơ sở tham gia cùng địa phương gia cố, khắc phục các điểm sạt lở.

Theo đó, yêu cầu “chủ động thích ứng” đang được cụ thể hóa từ công tác rà soát, cảnh báo, ứng cứu đến hỗ trợ người dân và bố trí nguồn lực. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với Chương trình số 28-CTr/TU, trong đó Cần Thơ xác định phải ưu tiên nguồn lực cho công tác phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn; đồng thời tăng cường huy động các nguồn vốn, triển khai các công trình có tính tổng thể, liên vùng và phục vụ di dời dân cư khỏi những khu vực nguy hiểm.

Đó cũng là hướng Cần Thơ đang xác lập trong Chương trình thực hiện Kết luận 26-KL/TW: Không để sạt lở xảy ra đến đâu mới xử lý đến đó, mà từng bước chuyển sang quản trị rủi ro, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ an toàn dân cư ngay từ khâu quy hoạch, đầu tư và tổ chức không gian phát triển.