Đây được ví như "mảnh ghép cuối cùng" và là cấu phần cốt lõi quyết định sự thành bại của Thỏa thuận Đại dịch của WHO, nhằm xây dựng cơ chế giúp thế giới ứng phó nhanh hơn, hiệu quả hơn và công bằng hơn trước các đại dịch trong tương lai.
Theo phóng viên TTXVN tại Geneva, nội dung trên được nhấn mạnh tại cuộc họp mới đây của Nhóm Công tác Liên chính phủ (IGWG) về Thỏa thuận Đại dịch. Các nước tái khẳng định cam kết xây dựng hệ thống PABS, cho phép chia sẻ nhanh thông tin về các mầm bệnh có nguy cơ gây đại dịch, đồng thời bảo đảm việc phân chia công bằng các lợi ích thu được từ quá trình nghiên cứu và phát triển vaccine, sinh phẩm chẩn đoán cũng như thuốc điều trị.
Trong quá trình thảo luận, các quốc gia tiếp tục hoàn thiện dự thảo văn bản và tham vấn về những nội dung còn nhiều khác biệt. Các cuộc đàm phán tập trung vào các vấn đề then chốt như cơ chế hợp đồng làm nền tảng cho hệ thống PABS, mô hình mạng lưới các phòng thí nghiệm chịu trách nhiệm chia sẻ và xử lý mầm bệnh, cùng dữ liệu trình tự gene, cũng như định nghĩa và phạm vi các lợi ích phát sinh từ việc chia sẻ mầm bệnh.
Trong thông báo ngày 20/7, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đánh giá cao nỗ lực của các quốc gia thành viên trong việc duy trì đối thoại và tìm kiếm đồng thuận. Ông cho rằng, dù vẫn còn những khác biệt, các bên hoàn toàn có thể thu hẹp khoảng cách nếu cùng hướng tới mục tiêu chung là xây dựng một cơ chế cho phép chia sẻ nhanh chóng mầm bệnh và dữ liệu khoa học, đồng thời bảo đảm các lợi ích được phân phối công bằng và bình đẳng.
Theo người đứng đầu WHO, việc hoàn thiện cơ chế này mang ý nghĩa cấp bách bởi thế giới không thể chờ đến khi đại dịch tiếp theo xảy ra mới hành động.
Kết thúc cuộc họp, các quốc gia thành viên thống nhất tiếp tục đẩy mạnh đàm phán nhằm xây dựng một phụ lục PABS có tính tham vọng, hiệu quả và công bằng. Việc hoàn thiện phụ lục được xem là bước đi quan trọng để các nước xem xét ký kết và phê chuẩn Thỏa thuận Đại dịch của WHO, qua đó tăng cường năng lực phòng ngừa, chuẩn bị và ứng phó với các đại dịch trong tương lai.
Đại sứ Brazil Tovar da Silva Nunes nhận định, trong 2 tuần làm việc vừa qua, các bên đã đạt được tiến bộ đáng kể đối với nhiều nội dung phức tạp cả về kỹ thuật lẫn chính trị. Mặc dù vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, ông tin tưởng các nước đã có lộ trình rõ ràng để hoàn tất tiến trình đàm phán.
Đồng Chủ tịch IGWG Matthew Harpur cũng cho rằng những kết quả đạt được phản ánh quyết tâm chung của cộng đồng quốc tế trong việc xây dựng một hệ thống PABS mạnh mẽ, hiệu quả và công bằng, góp phần nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với các đại dịch toàn cầu.
Tháng 5/2025, Đại hội đồng Y tế Thế giới đã thông qua Thỏa thuận Đại dịch của WHO nhằm tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng ngừa, chuẩn bị và ứng phó với các đại dịch. Cùng với đó, các quốc gia thành viên đã thành lập Nhóm Công tác Liên chính phủ để xây dựng và đàm phán hệ thống PABS.
