* Tại cuộc làm việc với Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản Seki Yoshihiro, hai bên trao đổi trước hết về việc mở rộng các chương trình đào tạo và nghiên cứu dành cho nhân lực Việt Nam.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị Nhật Bản tiếp tục dành học bổng sau đại học, nhất là ở bậc thạc sĩ, tiến sĩ trong các ngành công nghệ chiến lược; đồng thời tạo thêm điều kiện cho sinh viên, nghiên cứu sinh và các nhóm nghiên cứu hai nước tăng cường trao đổi. Một nội dung khác được Việt Nam đưa ra là tiếp tục phát triển Đại học Việt Nhật. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị phía Nhật Bản duy trì hỗ trợ đối với trường, trong khi phía Việt Nam sẽ đẩy nhanh các thủ tục liên quan đến những chương trình hợp tác đang được hai bên triển khai.
Trong lĩnh vực bán dẫn, hai bên trao đổi về việc tăng cường gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu và thực hành. Trên cơ sở đó, phía Việt Nam đề xuất nghiên cứu xây dựng một Mini Fab Lab tại Đại học Việt Nhật để phục vụ đào tạo, nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm chip ở quy mô nhỏ.
Phía Nhật Bản đề nghị các đơn vị chuyên môn hai nước tiếp tục trao đổi để làm rõ mô hình, điều kiện và phương án triển khai. Hai bộ trưởng cũng trao đổi về chương trình Nexus, khuôn khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về bán dẫn và đào tạo nhân lực công nghệ cao. Phía Việt Nam đề nghị mở rộng chương trình sang trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và y tế, đồng thời tăng kết nối với các cơ quan nghiên cứu của Nhật Bản. Trong lĩnh vực y tế, hai bên trao đổi khả năng phối hợp với Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Y tế Nhật Bản (AMED).
Phía Nhật Bản cho biết sẽ tiếp tục tiếp nhận sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam và thúc đẩy giao lưu giữa các cơ sở nghiên cứu. Nhật Bản đồng thời giới thiệu một số chương trình của Hội Thúc đẩy Khoa học Nhật Bản (JSPS), trong đó có các chương trình nghiên cứu chung và tiếp nhận ngắn hạn nghiên cứu sinh, nhà khoa học nước ngoài.
Trao đổi về kết quả hợp tác thời gian qua, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá giáo dục, khoa học và công nghệ là lĩnh vực có nhiều dấu ấn trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản. Theo ông, Nhật Bản đã tham gia đào tạo hàng chục nghìn tiến sĩ và nhân lực trình độ cao cho Việt Nam, cùng nhiều chương trình nghiên cứu được triển khai giữa các trường đại học và cơ sở khoa học hai nước.
Về phần mình, Bộ trưởng Seki Yoshihiro khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của Nhật Bản, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác khoa học và công nghệ. Hai bên nhất trí giao các đơn vị chuyên môn tiếp tục trao đổi để cụ thể hóa các nội dung hợp tác về bán dẫn, AI, công nghệ lượng tử và y tế.
* Tiếp đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm việc với Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản Fujii Hisayuki. Hai bên tập trung trao đổi về AI, hạ tầng số, đào tạo nguồn nhân lực và cơ chế phối hợp chính sách trong lĩnh vực thông tin, truyền thông.
Tại cuộc làm việc, hai bộ trưởng nhất trí tiếp tục duy trì cơ chế trao đổi song phương đã được triển khai từ năm 2017. Cuộc họp tiếp theo của nhóm công tác chung dự kiến được tổ chức tại Việt Nam vào cuối tháng 10, tập trung vào các vấn đề chính sách và pháp luật trong lĩnh vực thông tin, truyền thông.
Về AI, phía Nhật Bản đề xuất tăng cường trao đổi giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp hai nước về an toàn AI, phát triển các mô hình AI chuyên biệt theo từng lĩnh vực, xây dựng dữ liệu tiếng Việt và đào tạo nguồn nhân lực. Nhật Bản cũng dự kiến cử đại diện tham gia hội thảo về AI trong khuôn khổ Tuần lễ Kỹ thuật số Quốc tế tại Việt Nam.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị hai bên nghiên cứu xây dựng một chương trình hợp tác về đào tạo nhân lực AI với mục tiêu và quy mô cụ thể. Phía Nhật Bản ghi nhận đề xuất và cho biết sẽ giao các đơn vị chuyên môn tiếp tục trao đổi.
Hai bên cũng bàn khả năng hợp tác về hạ tầng số, trong đó có mạng 5G, Open RAN và trung tâm dữ liệu. Các nội dung này sẽ tiếp tục được hai bộ và các đơn vị liên quan trao đổi trong quá trình triển khai hợp tác thời gian tới. Bên cạnh đó, hai bên thống nhất tiếp tục trao đổi về các chương trình hợp tác trong lĩnh vực bán dẫn, AI, đào tạo nhân lực và nghiên cứu khoa học, đồng thời giao các đơn vị chuyên môn nghiên cứu những nội dung cụ thể để triển khai trong thời gian tới.
* Cùng ngày, Bộ trưởng Vũ Hải Quân dự Diễn đàn Công nghệ số Việt Nam - Nhật Bản 2026 tại Tokyo. Sự kiện do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), Cục Công nghiệp Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo cùng các đối tác Việt Nam và Nhật Bản phối hợp tổ chức, với sự tham gia của hơn 250 lãnh đạo doanh nghiệp và tổ chức công nghệ hai nước.
Với chủ đề “Cộng hưởng Số Việt - Nhật: Đồng sáng tạo tương lai với Trí tuệ nhân tạo và Công nghệ chuyên sâu”, diễn đàn tập trung vào định hướng nâng cấp hợp tác công nghệ Việt Nam - Nhật Bản từ cung cấp dịch vụ gia công sang nghiên cứu, phát triển và đồng phát triển sản phẩm công nghệ.
Phát biểu tại diễn đàn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá năng lực của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tại Nhật Bản đã có bước phát triển đáng kể cả về quy mô và chất lượng. Trong đó có thể kể đến FPT Japan hiện có khoảng 5.000 nhân sự tại Nhật Bản, với doanh thu dịch vụ công nghệ thông tin tại thị trường này đạt 15.452 tỷ đồng năm 2025. Đây được xem là một trong những cơ sở để doanh nghiệp hai nước mở rộng hợp tác sang những khâu có giá trị gia tăng cao hơn.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu 4 định hướng hợp tác thời gian tới, gồm hiện đại hóa các hệ thống công nghệ lõi nhằm nâng cao năng suất; cùng nghiên cứu, thiết kế và thử nghiệm các công nghệ chuyên sâu như AI, robot và thiết bị bay không người lái; đào tạo kỹ sư AI gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp; và đưa các sản phẩm do doanh nghiệp hai nước cùng phát triển vào thị trường cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đại diện Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản nhấn mạnh nhu cầu xây dựng môi trường thử nghiệm và khuôn khổ pháp lý phù hợp để doanh nghiệp hai nước triển khai các dự án nghiên cứu và phát triển chung, đặc biệt trong lĩnh vực AI và hạ tầng số.
Diễn đàn đồng thời tổ chức hoạt động triển lãm và kết nối doanh nghiệp trực tiếp, tạo cơ hội để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tiếp cận các đối tác Nhật Bản và tìm kiếm dự án hợp tác trong những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao.
* Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã có buổi làm việc với Ban giám đốc Đại học Tokyo- trường đại học hàng đầu Nhật Bản, thăm và trao đổi một số định hướng phát triển công nghệ với Công ty FPT Japan.
