Việt Nam trước dòng vốn hàng tỷ USD: Cơ hội cho doanh nghiệp tạo ra giá trị thực

Trong khuôn khổ Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của Coteccons ngày 20/10 đã diễn ra phiên thảo luận “The Window of Opportunity - Vietnam’s Capital Market” với sự điều phối của ông Bolat Duisenov, Chủ tịch HĐQT Coteccons, cùng diễn giả Nguyễn Quang Thuân, Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch FiinGroup và ông Johan Nyvene, Chủ tịch HSC.

Nâng hạng không đồng nghĩa dòng vốn ngoại sẽ lập tức chảy vào Việt Nam

Theo ông Bolat Duisenov, việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng là cột mốc quan trọng, phản ánh vị thế ngày càng cao của nền kinh tế trên bản đồ đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu, không phải bảo đảm cho sự dịch chuyển tự động của dòng vốn.

“Trong xây dựng, một dự án được phê duyệt không đồng nghĩa với thành công. Trên thị trường vốn cũng vậy, việc được nâng hạng không đồng nghĩa dòng vốn sẽ tự động chảy vào. Cơ hội đã mở ra, nhưng dòng vốn luôn có quyền lựa chọn”, ông Bolat Duisenov nói.

Thực tế, dù Việt Nam được nâng hạng, nhà đầu tư nước ngoài vẫn có xu hướng bán ròng, thanh khoản thị trường chưa cho thấy sự cải thiện tương xứng với kỳ vọng.

Ông Johan Nyvene lý giải, thị trường chứng khoán toàn cầu đang trải qua giai đoạn khác thường so với trước đây, với tâm lý đầu tư thận trọng và nhiều biến động. Việc nâng hạng là một quá trình, không phải “phép màu” giúp Việt Nam lập tức trở thành điểm đến của nhà đầu tư nước ngoài. Các quỹ có thể giải ngân theo từng giai đoạn, nhưng họ cũng không nhất thiết phải giải ngân nếu thị trường không thuận lợi.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Thuân cho rằng, mặt bằng lãi suất USD cao, trong đó lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ trên 5% tạo áp lực lên dòng vốn chảy vào các thị trường khác. Một số quỹ ở Việt Nam đã có lãi có thể sẽ chốt lời và rút về Mỹ. Nâng hạng là điều kiện cần, nhưng chưa phải điều kiện đủ. Nhà đầu tư tổ chức sẽ tiếp tục đánh giá chất lượng doanh nghiệp, chất lượng tài sản và khả năng tạo dòng tiền trước khi quyết định phân bổ vốn.

Một rào cản khác được các diễn giả đề cập là giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại một số doanh nghiệp. Theo đó, việc xem xét nới tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở những lĩnh vực phù hợp có thể giúp mở rộng cơ hội tham gia của nhà đầu tư quốc tế.

Ông Johan Nyvene cũng lưu ý cơ cấu thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có tỷ trọng vốn hóa lớn tập trung ở các nhóm ngân hàng, chứng khoán và bất động sản. Trong khi đó, dòng tiền quốc tế đang dành nhiều sự quan tâm cho các lĩnh vực công nghệ, trí tuệ nhân tạo. Việc thiếu những doanh nghiệp công nghệ có quy mô và sức cạnh tranh quốc tế cũng là một yếu tố khiến thị trường Việt Nam chưa có nhiều lựa chọn đủ hấp dẫn đối với dòng vốn toàn cầu.

Chất lượng quản trị và năng lực thực thi quyết định sức hút doanh nghiệp

Từ câu chuyện thị trường vốn, phiên thảo luận chuyển sang vấn đề cụ thể hơn: Doanh nghiệp Việt Nam hay cụ thể là Coteccons cần thay đổi điều gì để trở thành điểm đến hấp dẫn đối với nhà đầu tư?

Theo ông Nguyễn Quang Thuân, nhà đầu tư tổ chức thường quan tâm trước hết đến triển vọng tăng trưởng của ngành và doanh nghiệp. Điều này được đánh giá đặc biệt qua vị thế cạnh tranh, chất lượng quản trị và sức chống chịu của doanh nghiệp trước những giai đoạn khó khăn. Nỗi lo của chủ đầu tư nước ngoài là giao dự án tỷ USD cho nhà thầu mà không biết doanh nghiệp có tồn tại được hay không.

Trong bối cảnh thị trường có thể tiếp tục đối mặt với khó khăn trong 2-3 năm tới, Coteccons cần chọn lọc khách hàng kỹ hơn, đa dạng hóa lĩnh vực hoạt động và tăng cường tiếp cận nhóm khách hàng FDI.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp FDI thường trả giá cao, nhưng cũng đặt ra tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, tiến độ, quản trị và phát triển bền vững. Ở góc độ này, ESG được xem là một trong những nền tảng giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro sớm, sử dụng nguồn lực hiệu quả, tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin với người lao động, khách hàng, đối tác, nhà đầu tư và cộng đồng.

Coteccons đã có những bước đi tích cực trong lĩnh vực ESG. Thời gian tới, Coteccons cần tìm kiếm thêm các lĩnh vực hoạt động mới. Nếu trước đây tốc độ tăng trưởng doanh thu thường là thước đo được quan tâm hàng đầu, thì ngày nay các nhà đầu tư tổ chức tập trung nhiều hơn vào chất lượng quản trị, hiệu quả sử dụng vốn, năng lực quản lý rủi ro, ESG và khả năng tạo ra dòng tiền bền vững.

Vì vậy, để tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư, doanh nghiệp cần duy trì kỷ luật quản trị chặt chẽ, kiểm soát rủi ro và chuẩn bị năng lực tài chính đủ vững vàng để vượt qua những chu kỳ bất lợi.

Từ góc độ Coteccons, ông Bolat Duisenov cho rằng, đây là thời điểm thị trường cần chuyển từ tư duy tăng trưởng bằng mọi giá sang “Quality Growth” – tăng trưởng chất lượng. Thước đo cuối cùng của doanh nghiệp nằm ở khả năng chuyển hóa lượng công việc thành kết quả kinh doanh thực tế, giá trị cho khách hàng, lợi nhuận cho cổ đông.

Nhu cầu vốn hàng nghìn tỷ USD đặt ra yêu cầu phát triển thị trường vốn

Một nội dung khác được các diễn giả tập trung thảo luận là khả năng đáp ứng nhu cầu vốn của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2030.

Ông Johan Nyvene chia sẻ , vấn đề của Việt Nam không chỉ nằm ở việc thu hút dòng vốn, mà còn ở khả năng hình thành và phát triển các nguồn vốn dài hạn. Hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh cung cấp vốn chủ yếu cho doanh nghiệp.

Trên thực tế, không nhiều doanh nghiệp sẵn sàng bỏ chi phí và thời gian, có thể lên tới 6 tháng, để thực hiện xếp hạng tín nhiệm, trong khi lựa chọn vay ngân hàng thường nhanh chóng và thuận tiện hơn.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Thuân ước tính, Việt Nam cần khoảng 1.500 tỷ USD vốn trong giai đoạn từ 2026 đến 2030. Điều này đòi hỏi thị trường vốn phải phát triển tương xứng, mở rộng các kênh huy động ngoài hệ thống ngân hàng.

Với Coteccons, doanh nghiệp cần chú trọng lựa chọn khách hàng, nhất là khi triển vọng thị trường bất động sản dân cư trong năm tới còn nhiều thách thức. Việc đa dạng hóa sang nhóm khách hàng FDI, đồng thời tham gia các dự án hạ tầng như cầu đường và sân bay, có thể mở ra thêm dư địa tăng trưởng.

Khép lại phiên thảo luận, ông Bolat Duisenov nhấn mạnh doanh nghiệp muốn thu hút dòng vốn cần xây dựng nền tảng ổn định, năng lực thực thi bền vững và sức khỏe tài chính vững mạnh. Minh bạch thông tin cũng là yếu tố quan trọng để tạo dựng sự tín nhiệm với nhà đầu tư.

Đối với Coteccons, chiến lược được xác định là tiếp tục theo đuổi tăng trưởng chất lượng, tập trung lựa chọn khách hàng phù hợp, quản trị rủi ro, nâng cao năng suất, bảo đảm chất lượng thi công và chuyển hóa backlog thành lợi nhuận cùng dòng tiền bền vững.

Việt Nam đang sở hữu cơ hội phát triển hấp dẫn trong khu vực, nhưng dòng vốn sẽ không nhất thiết tìm đến doanh nghiệp lớn nhất hay tăng trưởng nhanh nhất, mà ưu tiên những doanh nghiệp có độ tin cậy cao.

“Coteccons tin rằng, tăng trưởng chất lượng là nền tảng để xây dựng Trust Capital. Đó không chỉ là nguồn vốn của thị trường mà còn là niềm tin của khách hàng, cổ đông, đối tác và người lao động”, ông Bolat Duisenov chia sẻ.