Việt Nam - EU ký Ý định thư về hợp tác giáo dục, đào tạo

Ngày 22/10, tại Brussels, Bỉ, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Liên minh châu Âu (EU), Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn và Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu phụ trách Quyền xã hội, Kỹ năng, Việc làm chất lượng và Sẵn sàng ứng phó Roxana Minzatu đã ký Ý định thư giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và Ủy ban châu Âu (EC) về hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Đây là văn bản riêng đầu tiên về giáo dục và đào tạo giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và EC. Trước đó, hợp tác trong lĩnh vực này chủ yếu dựa trên các điều khoản chung của một hiệp định khung. Sự kiện vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một nghi thức ngoại giao khi đánh dấu việc hai bên chính thức đưa giáo dục trở thành một trụ cột hợp tác có định hướng và lộ trình rõ ràng.

Ý định thư nêu rõ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1990, Việt Nam và EU đã duy trì mối quan hệ bền vững, có ý nghĩa và phát triển tốt đẹp. Giáo dục và đào tạo là một lĩnh vực hợp tác quan trọng trong Hiệp định khung về Đối tác và Hợp tác toàn diện Việt Nam - EU (PCA). Hiệp định này được ký năm 2012 và có hiệu lực từ năm 2016. Hai bên khẳng định lợi ích chung và mong muốn tăng cường hợp tác trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau.

Theo văn bản, hai bên mong muốn làm sâu sắc và mở rộng hợp tác trên nhiều nội dung cụ thể. Trước hết là trao đổi thông tin và kết nối trong khuôn khổ Chương trình Erasmus+, chương trình hàng đầu của EU về giáo dục, đào tạo, thanh niên và thể thao. Hai bên cũng sẽ hợp tác trong khuôn khổ Quan hệ đối tác toàn cầu về giáo dục và các chương trình giáo dục ở nhiều cấp độ khác. Các Đầu mối quốc gia Erasmus+ sẽ được hỗ trợ để thực hiện tốt hơn vai trò cầu nối. Bên cạnh đó là nâng cao năng lực cho cá nhân và cơ sở học thuật, thúc đẩy trao đổi người học và cán bộ học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thực tiễn tốt, đồng thời tạo thuận lợi cho các chương trình đào tạo và nghiên cứu chung. Để cụ thể hóa các cam kết, hai bên dự kiến xây dựng một lộ trình toàn diện cho các hoạt động hợp tác hiện có và sắp tới.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Brussels, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Việt Nam và châu Âu hiện mới có hiệp định khung về đối tác toàn diện, nhưng chưa có một văn bản riêng về giáo dục, đào tạo. Theo Bộ trưởng, thời gian qua châu Âu đã hỗ trợ Việt Nam nhiều thông qua Erasmus+ và các chương trình liên kết giữa các trường đại học, cao đẳng hai bên, với nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, các hoạt động này vẫn mang tính rời rạc và chưa có một khuôn khổ chung định hướng. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: "Đây là lần đầu tiên một Ý định thư được ký kết giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam với Ủy ban châu Âu để triển khai một cách toàn diện, từ công nhận trình độ trong giáo dục, đào tạo đến phát triển kỹ năng trong thời kỳ mới".

Theo Bộ trưởng, trọng tâm thứ hai là hợp tác toàn diện nhằm xây dựng những lộ trình rất cụ thể. Các lộ trình này trải dài từ đổi mới giáo dục phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Mục tiêu là nâng cao năng lực của các nhà trường, tăng cường trao đổi sinh viên và giảng viên, tiến tới quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo hai bên. Bộ trưởng coi đây là nguồn lực quan trọng để phát triển nhân lực chất lượng cao, phục vụ đổi mới mô hình tăng trưởng của đất nước và đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực công nghệ cao.

Về bước đi tiếp theo, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết hai bên sẽ thành lập một tổ công tác chung để xây dựng lộ trình triển khai. Theo ông, đúng như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, hợp tác phải được hiện thực hóa bằng những hành động, dự án và chương trình rất cụ thể. Kết quả và hiệu quả của các hoạt động này sẽ được đánh giá hằng năm. Trên cơ sở đó, hai bên sẽ tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh để hướng tới hợp tác bình đẳng, toàn diện, chứ không còn là mối quan hệ một chiều dựa trên hỗ trợ từ phía châu Âu.

Trong nhiều năm, hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và EU chủ yếu được nhìn nhận qua lăng kính viện trợ, học bổng và tài trợ dự án. Việc phía Việt Nam chủ động đặt vấn đề "bình đẳng" và "không một chiều" phản ánh vị thế mới của một đối tác muốn cùng thiết kế chương trình, chứ không chỉ thụ hưởng.

Ý định thư được trao ngay tại Tọa đàm cấp cao giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với lãnh đạo các doanh nghiệp tiêu biểu châu Âu và Bỉ. Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, tại diễn đàn, các doanh nghiệp Bỉ và châu Âu bày tỏ sự quan tâm lớn tới việc mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Những lĩnh vực họ nhắm tới đều cần nhân lực chất lượng cao, như công nghệ cao, logistics và y tế. Đó cũng chính là yêu cầu đặt ra cho ngành giáo dục. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định việc Việt Nam trực tiếp trao văn bản hợp tác với EC ngay trong Tọa đàm đã phát đi thông điệp rằng Việt Nam cam kết thúc đẩy đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp nước ngoài, đáp ứng nhu cầu hiện tại lẫn trong tương lai.

Theo Bộ trưởng, cam kết về một nguồn nhân lực chất lượng cao chính là điểm hấp dẫn đầu tư bởi điều này tạo ra thế mạnh để Việt Nam thu hút các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là các doanh nghiệp chất lượng cao. Ông cho rằng thông điệp ấy đã được thể hiện rất rõ tại diễn đàn: các doanh nghiệp quan tâm đầu tư vào Việt Nam dựa trên nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, thời điểm và địa điểm trao văn bản có ý nghĩa quan trọng. Đặt một thỏa thuận giáo dục giữa các nhà đầu tư là cách Việt Nam gửi đi thông điệp rằng câu chuyện nhân lực đã trở thành một phần của chiến lược thu hút đầu tư.

Nhân lực được đặt ngang hàng với hạ tầng, thể chế và ưu đãi. Với các doanh nghiệp châu Âu đang tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng, một lực lượng lao động được đào tạo theo chuẩn mực tương thích với châu Âu là một lợi thế.

Việc ký kết Ý định thư diễn ra cùng ngày Việt Nam và EU ra Thông cáo báo chí chung, trong đó lãnh đạo hai bên nhất trí tăng cường hợp tác về giáo dục và đào tạo. Sự kiện cho thấy giáo dục đang dần trở thành một trong những kênh kết nối thực chất trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – EU.