Nhân dịp này, Đại sứ Liên minh Châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerrier đã những chia sẻ với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) về chuyến thăm và quan hệ hợp tác hai bên:
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ có chuyến thăm chính thức Liên minh châu Âu (EU). Đại sứ cho biết chuyến thăm này có ý nghĩa như thế nào đối với mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và EU vừa được thiết lập đầu năm nay?
Đây là thời điểm đặc biệt quan trọng trong quan hệ EU - Việt Nam. Trong 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hai bên đã xây dựng mối quan hệ vững chắc, toàn diện và ngày càng sâu rộng, bao trùm hầu hết các lĩnh vực chính sách công. Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập vào tháng 1/2026 đã tạo nền tảng để hai bên tiếp tục triển khai và củng cố hợp tác.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định tầm quan trọng của quan hệ song phương, cũng như vị trí của EU đối với Việt Nam và của Việt Nam đối với EU, thể hiện qua việc nhà lãnh đạo Việt Nam được đón tiếp ở cấp cao nhất bởi hai lãnh đạo của Liên minh. Đây sẽ là dịp để hai bên đánh giá toàn diện quan hệ hợp tác, rà soát việc triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, đưa quan hệ lên tầm cao mới và chuyển hóa những mục tiêu hợp tác chung thành kết quả cụ thể, thiết thực. Các lĩnh vực được thảo luận bao gồm thương mại, đầu tư, năng lượng, giáo dục, khoa học – công nghệ và an ninh.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, chúng tôi sẽ tổ chức cuộc tọa đàm doanh nghiệp với sự tham gia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo cấp cao của các tập đoàn lớn của châu Âu. Tiếp đó là các cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa. Chủ tịch Hội đồng châu Âu cũng sẽ chủ trì tiệc chiêu đãi chính thức dành cho nhà lãnh đạo Việt Nam tại trụ sở Hội đồng châu Âu. Bên cạnh các hoạt động cấp cao, nhiều cuộc gặp song phương giữa các lãnh đạo, doanh nghiệp hai bên và các đối tác tương ứng tại Brussels cũng sẽ được tổ chức.
Trong chuyến thăm cấp cao lần này, những thỏa thuận hay cam kết hợp tác cụ thể nào dự kiến sẽ được hai bên công bố?
Việt Nam đang thực hiện một quá trình chuyển đổi với những mục tiêu cao, thể hiện rõ qua tốc độ phát triển cơ sở hạ tầng. Đây không phải nhiệm vụ dễ dàng, bởi quá trình triển khai sẽ phát sinh những xáo trộn và đòi hỏi điều chỉnh để tiếp tục hoàn thiện chính sách. Tuy vậy, đây là định hướng rất đáng khích lệ và EU sẵn sàng hỗ trợ mạnh mẽ để các mục tiêu cuối cùng được thực hiện thành công.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, dự kiến hai bên dự kiến sẽ công bố Ý định thư về hợp tác giáo dục và đào tạo; các chương trình hỗ trợ Việt Nam phát triển kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp, nông nghiệp và các dự án phát triển tại Hà Nội cùng một số địa phương. Bên cạnh đó, nhiều thỏa thuận thương mại giữa doanh nghiệp hai bên sẽ được ký kết, đặt nền tảng vững chắc cho sự hợp tác lâu dài giữa khu vực tư nhân.
Về hợp tác đa phương, EU đánh giá thế nào về sự phối hợp với Việt Nam trên trường quốc tế cũng như tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?
Đối với chủ nghĩa đa phương, việc phối hợp lập trường trong khuôn khổ Liên hợp quốc có ý nghĩa quan trọng. Hai bên thường xuyên trao đổi để thống nhất lập trường tại Liên hợp quốc, tôn trọng các chuẩn mực quốc tế và luật pháp quốc tế.
EU cũng đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) nhằm hướng tới các tiêu chuẩn thương mại toàn cầu. Cao ủy EU phụ trách thương mại, đầu tư và an ninh kinh tế Maroš Šefčovič đã được nước Chủ tịch CPTPP năm nay là Việt Nam mời tham dự hội nghị cấp bộ trưởng CPTPP vào tháng 11 tại Việt Nam. Đây sẽ là cơ hội để thúc đẩy tiến trình hợp tác nói trên.
Về an ninh - quốc phòng, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với EU. Biển Đông tuy cách xa châu Âu nhưng là tuyến hàng hải vận chuyển 40% lượng hàng nhập khẩu và 25% lượng hàng xuất khẩu của EU. Vì vậy, EU và Việt Nam có lợi ích chung trong việc bảo đảm tự do hàng hải, duy trì hòa bình và an ninh trong khu vực. Đây không chỉ là lợi ích thực tế mà còn là vấn đề nguyên tắc.
Việt Nam cũng là đối tác duy nhất của EU trong ASEAN có Hiệp định về thiết lập khuôn khổ tham gia của Việt Nam vào các hoạt động quản lý khủng hoảng của EU (FPA), theo đó Việt Nam cử sĩ quan tham gia các phái bộ của EU tại châu Phi. Đồng thời, một sĩ quan quân đội EU đang tham gia hỗ trợ đào tạo lực lượng gìn giữ hòa bình tại Việt Nam để thực hiện nhiệm vụ tại các phái bộ của EU và Liên hợp quốc, trong đó có các hoạt động tại Sudan và Nam Sudan.
EU cũng mong muốn tăng cường hơn nữa hợp tác an ninh hàng hải, bảo vệ cáp ngầm, chống khủng bố và ủng hộ nâng cấp quan hệ EU – ASEAN lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm tới, nhân kỷ niệm 50 năm quan hệ hai bên. EU cũng mong muốn đóng góp vào việc xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), qua đó thúc đẩy một khu vực an toàn và ổn định hơn.
Việt Nam giữ vị trí tiên phong trong chính sách hợp tác của EU tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và là hình mẫu tích cực để các quốc gia khác tham khảo.
Liên quan đến việc tháo gỡ "thẻ vàng" IUU và tiến trình cải cách pháp lý, hành chính hiện nay của Việt Nam, Đại sứ cho biết EU có đánh giá và sự hỗ trợ cụ thể nào?
Về vấn đề khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), EU và Việt Nam đã hợp tác trong gần 10 năm qua với kết quả tích cực và sự phối hợp hiệu quả. Hai bên phối hợp rất tốt trong việc xây dựng khuôn khổ pháp luật mới của Việt Nam, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời bảo đảm tàu cá được trang bị thiết bị giám sát hành trình để xác định vị trí và kiểm soát việc tuân thủ các quy định về IUU.
EU đang hỗ trợ Việt Nam, trong đó có việc tài trợ chuyên gia thông qua Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO). Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng báo cáo cập nhật về tình hình và kết quả thực hiện. Chúng tôi sẽ phân tích báo cáo này và hy vọng có thể sớm ghi nhận những tiến triển tích cực, hướng tới việc gỡ bỏ thẻ vàng IUU.
Dù việc gỡ bỏ "thẻ vàng" chưa thể diễn ra ngay sắp tới do cần kiểm tra và phân tích báo cáo, đồng thời tiến hành một đợt kiểm tra mới, nhưng hai bên đang đi đúng hướng và nội dung này sẽ được thảo luận ở cấp cao trong chuyến thăm.
Về cải cách trong nước, EU rất ấn tượng với quy mô và những mục tiêu cao của Việt Nam trong việc tinh gọn bộ máy hành chính, hợp lý hóa quản lý và tốc độ ban hành pháp luật (như Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật An toàn thực phẩm). EU luôn sẵn sàng hỗ trợ chuyên môn và kỹ thuật để Việt Nam xây dựng hệ thống pháp luật đạt chuẩn quốc tế, tạo môi trường pháp lý đầu tư minh bạch, có tính dự báo và bền vững.
Việt Nam đang ngày càng thể hiện vai trò nổi bật tại các tổ chức khu vực và quốc tế. Đại sứ nhìn nhận thế nào về vị thế này của Việt Nam?
Chúng tôi rất vui mừng khi chứng kiến Việt Nam ngày càng giữ vị trí quan trọng trong cộng đồng quốc tế và các tổ chức khu vực.
Trong ASEAN, Việt Nam ngày càng chủ động và tích cực. Trong ba năm qua, Việt Nam đã tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN nhằm trao đổi về định hướng phát triển của tổ chức khu vực quan trọng này; năm nay đảm nhiệm cương vị Chủ tịch CPTPP; đồng thời tổ chức Lễ mở ký Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng vào năm ngoái.
EU đánh giá cao và ủng hộ vai trò này, đồng thời sẽ đồng hành và hỗ trợ Việt Nam. Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc truyền tải tại các diễn đàn khu vực và quốc tế những thông điệp chung về hòa bình, an ninh, trật tự quốc tế, pháp quyền và tôn trọng chủ nghĩa đa phương.
Chúng tôi rất mong được tham gia, dưới hình thức phù hợp, vào thành công của Hội nghị cấp cao APEC và kỳ vọng diễn đàn này sẽ là nơi thảo luận các vấn đề hòa bình, an ninh tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và trên thế giới, thương mại quốc tế cùng những chủ đề có lợi ích chung, nơi nhiều thành viên APEC chia sẻ quan điểm với EU.
Vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam phản ánh vị thế đang lên của đất nước trên trường quốc tế. Việt Nam đã trở thành một nước tầm trung, với sự phát triển không chỉ về kinh tế và chiến lược mà còn về chính trị. Nền ngoại giao năng động, chủ động mở rộng quan hệ tốt đẹp với các đối tác trên toàn cầu đã giúp Việt Nam có được vị thế rất thuận lợi.
Việt Nam có khả năng tập hợp, điều phối các đối tác và tổ chức những hội nghị quốc tế trong bối cảnh được cộng đồng quốc tế tin tưởng. Trong tương lai, Việt Nam thậm chí có thể đóng vai trò trung gian hòa giải trong một số cuộc xung đột. EU ủng hộ mạnh mẽ vai trò này của Việt Nam.
Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ Julien Guerrier!
