Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada sau cuộc gặp gỡ với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phó Giáo sư (PGS) Vũ Việt Hưng — Chủ tịch Mạng lưới Chuyên gia và Nhà khoa học Việt Nam tại Canada (CVSEA) — cho biết, thông điệp nổi bật nhất là sự coi trọng của lãnh đạo cấp cao đối với nguồn lực trí thức kiều bào. Tinh thần chỉ đạo khẳng định đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài là nguồn lực quan trọng cho phát triển khoa học - công nghệ và tiến trình đổi mới kinh tế - xã hội đất nước.
Từ định hướng này, CVSEA được kỳ vọng sẽ phát triển thành mạng lưới kết nối mạnh mẽ hơn, đóng vai trò như những "đại sứ khoa học - công nghệ" tại Canada, đồng thời hỗ trợ và dìu dắt thế hệ trẻ người Việt để duy trì lực lượng kế cận lâu dài.
Đặc biệt, cuộc gặp cũng đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác giữa giới chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm cùng tham gia giải quyết các bài toán lớn của Việt Nam, đặc biệt liên quan tới những công nghệ chiến lược có khả năng tạo đột phá.
Bên cạnh những định hướng dài hạn, hợp tác cũng cần được cụ thể hóa bằng các dự án có kết quả và giá trị rõ ràng đối với các bên tham gia. Ông cho rằng cơ hội cho hướng hợp tác này được thể hiện trong khuôn khổ đối tác chiến lược Việt Nam–Canada, trong đó khoa học-công nghệ là một trong những trụ cột hợp tác và có khả năng hỗ trợ nhiều lĩnh vực khác như năng lượng, giao thông vận tải, thương mại, đầu tư, văn hóa và giáo dục.
Nhìn vào khả năng triển khai thực tế, PGS Vũ Việt Hưng (hiện giảng dạy tại Học viện Quân sự Hoàng gia Canada) chỉ ra 3 nhóm lĩnh vực hợp tác trọng điểm.
Thứ nhất là năng lượng, môi trường và phát triển bền vững. Thế mạnh lớn của Canada về năng lượng kết hợp với nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam tạo cơ sở để các doanh nghiệp, đại học và viện nghiên cứu hai bên hợp tác phát triển, chuyển giao công nghệ trong khai thác, chuyển hóa, lưu trữ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), hydrogen, cũng như sơ chế và vận chuyển khoáng sản trọng yếu gắn với bảo vệ môi trường.
Thứ hai là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và đổi mới sáng tạo. Nền tảng nghiên cứu chuyên sâu của Canada khi kết hợp với lợi thế nguồn nhân lực, thị trường và khả năng ứng dụng nhanh của Việt Nam sẽ giúp giải quyết các bài toán cấp quốc gia, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ đổi mới sản xuất và tiếp cận hệ sinh thái sáng tạo quốc tế. Đổi mới sáng tạo cũng là một hướng hợp tác có nhiều dư địa, đặc biệt đối với các trường đại học, các hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp Việt Nam muốn tiếp cận kinh nghiệm, mô hình và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Canada.
Thứ ba là các công nghệ lưỡng dụng liên quan đến quốc phòng - an ninh trong lĩnh vực hàng không - vũ trụ. Các hướng hợp tác tiềm năng bao gồm kiểm soát an ninh vùng trời, thông tin liên lạc tại vùng biển đảo, công nghệ chế tạo thiết bị bay, vệ tinh quỹ đạo thấp và các mô hình mô phỏng đào tạo phi công. Trong các lĩnh vực này, CVSEA có thể đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau, từ tư vấn, kết nối trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước đến trực tiếp tham gia với tư cách đối tác trong từng dự án cụ thể.
