Phóng viên TTXVN tại Jakarta dẫn kết luận của bà Nicole Avena - Giáo sư khoa thần kinh học và tâm thần học tại Trường Y Mount Sinai và Đại học Princeton (Mỹ) trên báo Tempo, cho biết các cụm từ như “lành mạnh”, “tự nhiên”, “hữu cơ” thường được dùng như một lớp vỏ tiếp thị để che giấu đường. Vấn đề không phải người tiêu dùng thờ ơ với sức khỏe, mà là đường ngày nay được “giấu” quá tinh vi, khiến việc nhận biết trở nên khó khăn hơn nhiều so với trước.
Theo bà Avena, dù một số thương hiệu định hướng sức khỏe đã bắt đầu giảm đường do người tiêu dùng ngày càng cảnh giác, nhưng nhiều tập đoàn lớn vẫn ưu tiên doanh số hơn lợi ích lâu dài cho cộng đồng. “Họ quan tâm đến bán được hàng hơn là tác động lâu dài đến sức khỏe”.
Việc ăn quá nhiều đường, cùng với chất béo bão hòa và muối, từ lâu đã được chứng minh làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Đáng lo ngại ở chỗ, phần lớn lượng đường này không đến từ bánh kẹo, mà xuất hiện trong những thực phẩm vốn được xem là “bình thường” hoặc “tốt cho sức khỏe”.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, trung bình mỗi người Mỹ tiêu thụ khoảng 17 gram đường bổ sung mỗi ngày, tương đương gần 26 kg/năm. Khoảng 50% lượng đường này đến từ đồ uống, phần còn lại nằm trong ngũ cốc ăn sáng, bánh mì nguyên cám, các loại sốt đóng chai, thực phẩm chế biến sẵn và cả sản phẩm từ sữa.
Từ năm 2021, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã yêu cầu các hãng thực phẩm phải ghi rõ lượng “đường bổ sung” trên nhãn dinh dưỡng. Tuy nhiên, theo bà Avena, quy định này lại vô tình tạo ra một lối đi khác cho các nhà sản xuất. Nhiều công ty đã giảm đường tinh luyện hoặc siro ngô fructose cao, nhưng thay vào đó là các chất tạo ngọt như quả la hán hay erythritol, vốn không bị xếp vào nhóm “đường bổ sung”. Bà Avena nhận xét: “Kết quả là thực phẩm ngày nay thậm chí còn ngọt hơn trước, chỉ là dùng loại ngọt khác”.
Về khuyến nghị dinh dưỡng, chuyên gia Collin Popp làm việc tại trung tâm NYU Langone Health) cho biết FDA cho phép tối đa 10% tổng năng lượng hằng ngày đến từ đường bổ sung, tương đương khoảng 50 gram đường với chế độ ăn 2.000 calo. Tuy nhiên, theo ông, mức này vẫn quá cao.
Ông Popp nêu rõ: “Tôi muốn con số đó giảm xuống dưới 5%, thậm chí gần bằng 0 đối với người bị tiểu đường hoặc tiền tiểu đường”.
Điều quan trọng nhất, theo các chuyên gia, là đừng chủ quan chỉ vì nhãn mác ‘tốt cho sức khỏe’. Nhiều sản phẩm như hạt rang, sữa hạt, đậu Hà Lan wasabi, bánh muffin kiểu Anh hay sữa chua Hy Lạp đều có thể chứa lượng đường bổ sung bất ngờ. Chẳng hạn, một hộp sữa chua Chobani vị anh đào đen không béo vẫn có tới 9 gram đường bổ sung, tương đương hơn 2 thìa cà phê đường. Một cốc sữa hạnh nhân Silk cũng chứa khoảng 7 gram đường.
Giải pháp, theo ông Popp, là chủ động kiểm soát lượng đường. Thay vì mua sữa chua pha sẵn, hãy chọn loại không đường rồi tự thêm trái cây tươi hoặc một chút mật ong. Khi uống cà phê, có thể hỏi xem quán có cho phép bạn tự thêm sữa yến mạch của mình hay không.
Không chỉ đường, các chất tạo ngọt nhân tạo như cỏ ngọt hay các loại đường rượu tuy giúp giảm calo nhưng chưa chắc đã tốt hơn. Theo bà Avena, chính vị ngọt - chứ không chỉ riêng đường - mới là yếu tố kích hoạt trung tâm khoái cảm trong não, khiến con người dễ ăn và uống quá mức.
Điều đó không có nghĩa phải loại bỏ hoàn toàn các chất thay thế đường, nhất là với người mắc tiểu đường tuýp 1, khi một số chất như allulose không làm tăng đường huyết. Tuy nhiên, với đa số người tiêu dùng, giảm dần sự lệ thuộc vào vị ngọt mới là chìa khóa để cải thiện sức khỏe lâu dài. Bà Avena cảnh báo: “Đừng để các công ty thực phẩm quyết định bạn đang nạp bao nhiêu đường mỗi ngày”.
