Cầu nối để nghệ thuật đi vào đời sống
Nghệ thuật luôn cần công chúng, nhưng trong thời đại mà mỗi ngày có hàng triệu nội dung xuất hiện trên các nền tảng số, để một tác phẩm đến được với người xem, người đọc hay khán giả không còn là câu chuyện của riêng người nghệ sĩ.
Theo nghệ sĩ nhiếp ảnh Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh, trong dòng chảy phát triển của văn học nghệ thuật, nhiếp ảnh luôn giữ một vị trí đặc biệt khi vừa là nghệ thuật, vừa là tư liệu sống động phản ánh tâm hồn, bản sắc và vẻ đẹp của con người Việt Nam qua từng giai đoạn lịch sử. Mỗi bức ảnh không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật, mà còn là một thông điệp văn hóa, một tiếng nói chân thực về đất nước, con người và thời đại. Trong hành trình ấy, báo chí luôn là người bạn đồng hành quan trọng của nhiếp ảnh. “Nếu người nghệ sĩ là người ghi lại vẻ đẹp của cuộc sống, thì báo chí chính là nhịp cầu đưa vẻ đẹp ấy lan tỏa rộng rãi trong xã hội”, nghệ sĩ nhiếp ảnh Đoàn Hoài Trung nhận định.
Theo Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh, thời gian qua, các cơ quan báo chí đã có nhiều đóng góp đối với hoạt động của hội thông qua các tin, bài, phóng sự, chuyên trang, chuyên mục, ảnh báo chí và truyền thông số. Từ các cuộc thi ảnh, triển lãm, trại sáng tác, các chuyến đi thực tế đến hoạt động giao lưu nghề nghiệp đều được báo chí phản ánh kịp thời. Đặc biệt, nhiều cơ quan báo chí còn chủ động phối hợp tổ chức các cuộc thi ảnh, triển lãm ảnh và phát động sáng tác theo các chủ đề lớn của đất nước, qua đó tạo thêm không gian sáng tạo và cơ hội quảng bá cho giới nghệ sĩ.
“Trong bối cảnh chuyển đổi số, vai trò của báo chí càng trở nên rõ nét khi một tác phẩm không chỉ xuất hiện trong phòng triển lãm hay trên mặt báo in, mà có thể đến với hàng triệu công chúng thông qua báo điện tử, mạng xã hội và các sản phẩm truyền thông đa phương tiện. Điều đó giúp nhiếp ảnh tiếp cận công chúng nhanh hơn, sinh động hơn và tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ hơn”, ông Đoàn Hoài Trung cho biết.
Không chỉ với nhiếp ảnh, công nghệ và truyền thông hiện đại cũng đang mở ra cơ hội mới cho việc bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.
GS.TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cho biết, nhiều thế hệ nghiên cứu văn hóa trước đây từng mong muốn có được những thiết bị ghi âm, ghi hình hiện đại để lưu giữ chân thực các nghi lễ, lễ hội, làn điệu dân gian và thực hành văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, do điều kiện công nghệ hạn chế, nhiều “báu vật nhân văn sống” đã mất đi mà chưa kịp lưu giữ đầy đủ.
“Kho tàng di sản văn hóa Việt Nam không chỉ là tài sản tinh thần góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế. Trong đó, báo chí đa phương tiện cùng các nền tảng truyền thông hiện đại đang trở thành công cụ hữu hiệu để lưu giữ, quảng bá và đưa những giá trị ấy tiếp tục có đời sống trong xã hội đương đại”, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đánh giá.
Ở góc độ nghiên cứu văn hóa, PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP Hồ Chí Minh cho rằng, báo chí và các phương tiện truyền thông hiện đại giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi trở thành cầu nối giữa di sản và công chúng, giữa người sáng tạo với đời sống xã hội. Không chỉ quảng bá các tác phẩm nghệ thuật, báo chí còn góp phần kể những câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ của thời đại, lan tỏa các giá trị truyền thống và tạo thêm động lực để nghệ sĩ tiếp tục sáng tạo trên nền tảng bản sắc Việt Nam.
Góp phần kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo
Thực tiễn cho thấy, sự phát triển của công nghiệp văn hóa không chỉ phụ thuộc vào tài năng của nghệ sĩ hay chất lượng của các sản phẩm văn hóa, mà còn cần một môi trường thuận lợi để những ý tưởng sáng tạo được nuôi dưỡng và lan tỏa. Trong quá trình đó, báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện những nhân tố mới, giới thiệu những mô hình hiệu quả, phản ánh những khó khăn, vướng mắc của các chủ thể sáng tạo, từ đó góp phần thúc đẩy hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển văn hóa.
Theo Tiến sĩ Phạm Huy Quang, Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP Hồ Chí Minh, thông qua báo chí, nhiều vấn đề liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa, xây dựng cơ chế thu hút tài năng hay tạo điều kiện cho nghệ sĩ tham gia giảng dạy, truyền nghề đã được đặt ra một cách thẳng thắn. Không chỉ phản ánh thực trạng, báo chí còn trở thành diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia, nghệ sĩ và công chúng cùng trao đổi, đề xuất giải pháp nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình phát triển.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, vai trò kiến tạo của báo chí càng trở nên rõ nét hơn. Không gian mạng đang mở ra những cơ hội chưa từng có cho hoạt động sáng tạo, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức về chất lượng nội dung và định hướng giá trị. Việc lan tỏa những nội dung tích cực, tôn vinh các nhà sáng tạo có trách nhiệm xã hội và đấu tranh với những biểu hiện lệch chuẩn, báo chí góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên nền tảng số.
Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng môi trường văn hóa tích cực trên không gian mạng, trong đó có việc phối hợp với lực lượng báo chí, các KOL, KOC... hướng tới xây dựng “danh sách xanh”, tôn vinh những nhà sáng tạo nội dung tích cực, có trách nhiệm xã hội nhằm góp phần lan tỏa các giá trị tốt đẹp trên không gian mạng.
Trong dòng chảy của đời sống văn hóa hôm nay, báo chí không chỉ phản ánh hoạt động sáng tạo, mà đang trở thành một phần của quá trình sáng tạo ấy. Từ việc phát hiện tài năng mới, quảng bá tác phẩm, kết nối nghệ sĩ với công chúng đến tạo dựng những không gian đối thoại về văn hóa, báo chí đang góp phần hình thành một hệ sinh thái sáng tạo năng động và giàu bản sắc. Đó cũng là nền tảng để các giá trị văn hóa Việt Nam tiếp tục được nuôi dưỡng, lan tỏa và phát huy trong đời sống đương đại.
