Người lao động trải nghiệm “Trợ lý AI”, tra cứu chính sách lao động, bảo hiểm xã hội và chế độ phúc lợi.
Đưa công đoàn đến gần người lao động
Tại Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Sản xuất Giày Uy Việt, những thắc mắc về chế độ thai sản, bảo hiểm xã hội và quyền lợi của người lao động đang từng bước được tiếp nhận qua nền tảng số.
Chị Nguyễn Thị Hồng, công nhân của công ty, từng nhiều lần băn khoăn về chế độ thai sản nhưng không biết tìm thông tin chính xác ở đâu. Sau khi được cán bộ công đoàn hướng dẫn, chị có thể sử dụng điện thoại để tra cứu chính sách, gửi câu hỏi và nhận tư vấn mà không phải chờ đến các buổi tuyên truyền trực tiếp.
Trải nghiệm của chị Hồng cho thấy, chuyển đổi số đang làm thay đổi cách tổ chức công đoàn tiếp cận, hỗ trợ đoàn viên. Thông qua “Ứng dụng điều hành Công đoàn TP Hồ Chí Minh”, “Trợ lý AI” và “Sổ tay điện tử”, người lao động có thể tìm hiểu quy định pháp luật, chương trình phúc lợi, lịch tư vấn; đồng thời phản ánh những vấn đề liên quan tiền lương, thời giờ làm việc, an toàn lao động hoặc quyền lợi tại doanh nghiệp.
Các công đoàn cơ sở đang phố biến, cập nhật các công nghệ mới cho chính công đoàn viên của mình khi tham gia hỗ trợ người lao động.
Thông tin tiếp nhận được phân loại và chuyển đến đơn vị phụ trách, giúp cán bộ công đoàn phản hồi sớm hơn. Đây cũng là cơ sở để tổ chức công đoàn nhận diện những vấn đề phát sinh tại doanh nghiệp thay vì chỉ chờ báo cáo định kỳ.
Tại phường Phú Mỹ, nhóm Zalo kết nối 443 cán bộ công đoàn cơ sở đang được sử dụng để cập nhật tình hình doanh nghiệp, chia sẻ chính sách và phối hợp xử lý vụ việc. Qua thông tin từ cơ sở, tổ chức công đoàn đã nắm được trường hợp ông Lê Công Hiếu, công nhân tại Khu công nghiệp Phú Mỹ 1, bị doanh nghiệp chấm dứt hợp đồng lao động sau tai nạn lao động.
Công đoàn đã hỗ trợ pháp lý và đồng hành cùng ông Hiếu trong quá trình giải quyết vụ việc. Kết quả, tòa án tuyên người lao động thắng kiện và được bồi thường hơn 3 tỷ đồng. Trường hợp này cho thấy giá trị của việc duy trì kênh thông tin nhanh, giúp công đoàn phát hiện và can thiệp kịp thời khi quyền lợi người lao động bị ảnh hưởng.
Chuyển đổi số cũng được triển khai trong hoạt động điều hành nội bộ. Công đoàn Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đã đưa hệ thống quản lý công văn và báo cáo số liệu vào sử dụng, hướng đến chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xử lý văn bản và tổng hợp báo cáo.
Theo ThS Trần Anh Cường, Chủ tịch Công đoàn Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, chuyển đổi số cần được cụ thể hóa trong từng hoạt động, thay vì chỉ dừng ở chủ trương. Hệ thống mới giúp giảm trao đổi thủ công, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tăng kết nối giữa công đoàn cấp trên với các công đoàn cơ sở.
Những cách làm này cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Với tổ chức công đoàn, chuyển đổi số không chỉ là đưa văn bản giấy lên môi trường mạng mà còn phải đổi mới quy trình tiếp nhận, xử lý và phản hồi thông tin, lấy đoàn viên, người lao động làm trung tâm.
Chuẩn hóa dữ liệu để nâng hiệu quả chăm lo
TP Hồ Chí Minh hiện có hơn 23.000 công đoàn cơ sở với hơn 2,4 triệu đoàn viên. Quy mô lớn, địa bàn rộng và lực lượng lao động thường xuyên biến động khiến phương thức quản lý thủ công khó đáp ứng yêu cầu về tốc độ và độ chính xác.
Thực tế có thể phát sinh tình trạng đoàn viên đã chuyển nơi làm việc nhưng thông tin chưa được cập nhật, dữ liệu giữa các cấp công đoàn thiếu thống nhất hoặc một người xuất hiện trong nhiều danh sách. Khi dữ liệu không đầy đủ, các chương trình hỗ trợ khó xác định đúng đối tượng; cán bộ công đoàn cũng mất nhiều thời gian rà soát hồ sơ và tổng hợp báo cáo.
Người lao động khi sử dụng các ứng dụng công nghệ số cần cẩn thận về bảo bảo mật thông tin cá nhân. Ảnh minh hoạ
Để khắc phục tình trạng trên, ông Võ Khắc Bình, Tổ trưởng Tổ công tác quản lý địa bàn số 2, thuộc Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh cho biết, đơn vi đã triển khai đợt cao điểm “20 ngày làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu công đoàn cơ sở, đoàn viên” với sự tham gia của hơn 400 chủ tịch, phó chủ tịch, kế toán công đoàn phường, xã và công đoàn cơ sở. Chương trình đặt mục tiêu 100% đơn vị trực thuộc hoàn thành việc cập nhật dữ liệu đúng tiến độ.
Năm nhóm dữ liệu cốt lõi được tập trung rà soát gồm thông tin công đoàn cơ sở, tài chính, pháp lý, báo cáo và kiến nghị - đề xuất. Các đơn vị được phân quyền theo dõi, hướng dẫn cập nhật và báo cáo tiến độ hằng tuần để kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Yêu cầu xuyên suốt là thông tin phải đầy đủ, chính xác, đồng bộ, đồng thời tuân thủ quy định về bảo mật dữ liệu.
Ngoài ra, việc chuẩn hóa cần gắn với trách nhiệm cập nhật của từng cấp công đoàn. Mỗi trường thông tin phải có tiêu chí thống nhất, hạn chế nhập liệu tự do gây sai lệch; dữ liệu trùng lặp hoặc thiếu thông tin cần được hệ thống cảnh báo. Những thay đổi về nơi làm việc, tình trạng đoàn viên hoặc hoàn cảnh cần hỗ trợ cũng phải được cập nhật thường xuyên thay vì chỉ rà soát theo từng đợt cao điểm.
Hiện nay, app “Ứng dụng điều hành Công đoàn TP Hồ Chí Minh” cũng được định hướng phát triển thành nền tảng quản trị thống nhất trong toàn hệ thống. Nền tảng sẽ hỗ trợ quản lý công đoàn cơ sở và đoàn viên theo thời gian thực; định danh điện tử từng đơn vị; theo dõi thu, chi tài chính; quản lý chương trình phúc lợi; đối soát số liệu và cung cấp báo cáo trực quan phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.
Khi dữ liệu được kết nối, lãnh đạo công đoàn các cấp có thể nắm toàn diện tình hình hoạt động, phát hiện sớm những biến động về việc làm, thu nhập, bảo hiểm xã hội hoặc nguy cơ tranh chấp. Quyết định chăm lo khi đó không còn dựa chủ yếu vào báo cáo tổng hợp theo kỳ mà được hỗ trợ bằng dữ liệu thực tế, cập nhật liên tục.
Trong tháng 8/2026, Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh tiếp tục triển khai chiến dịch 30 ngày cập nhật dữ liệu đoàn viên. Kết quả rà soát sẽ phục vụ các chương trình an sinh, tầm soát sức khỏe và chăm lo nhà ở công nhân. Dữ liệu được phân nhóm đầy đủ sẽ giúp công đoàn xác định nhanh lao động gặp khó khăn, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh hiểm nghèo hoặc công nhân có nhu cầu về nhà ở.
Người lao động làm việc trong các Khu chế xuất - Khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh khá nhiều.
Ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, cho rằng chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong giai đoạn mới. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân loại phản ánh, tư vấn pháp luật lao động, phân tích dữ liệu và dự báo diễn biến quan hệ lao động. Tuy nhiên, công nghệ phải mang lại lợi ích cụ thể, giúp công đoàn phục vụ người lao động nhanh chóng và chính xác hơn.
Cùng với đầu tư nền tảng, các cấp công đoàn cần nâng cao kỹ năng số cho cán bộ cơ sở, quy định rõ trách nhiệm cập nhật và kiểm tra chất lượng thông tin định kỳ. Dữ liệu liên quan sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, thu nhập hoặc tranh chấp lao động phải được phân quyền và quản lý chặt chẽ; người lao động cần được thông báo rõ mục đích thu thập, phạm vi sử dụng thông tin.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật liên tục và khai thác đúng mục đích, tổ chức công đoàn có thể chuyển từ xử lý sau khi vụ việc phát sinh sang chủ động dự báo, hỗ trợ sớm. Đây là điều kiện để công nghệ thực sự trở thành công cụ kết nối, đại diện, chăm lo và bảo vệ người lao động.