Theo đài RT, Ủy ban Quân sự NATO, cơ quan quân sự cấp cao nhất của liên minh, ngày 6/10 đã nhóm họp tại Kiev với sự tham gia của đại diện quân sự từ cả 32 nước thành viên. Đây là chuyến thăm Ukraine đầu tiên của cơ quan này kể từ năm 2018.
Chuyến đi diễn ra chỉ một ngày sau khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói việc Ukraine gia nhập NATO “hiện không nằm trên bàn thảo luận”, đồng thời lưu ý rằng một quốc gia muốn gia nhập liên minh cần nhận được sự đồng thuận của tất cả các thành viên.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh quan hệ quân sự giữa NATO và Ukraine ngày càng được tăng cường, trong khi triển vọng Kiev chính thức gia nhập liên minh vẫn chưa rõ ràng.
Tại Kiev, Đô đốc Giuseppe Cavo Dragone, Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, cho biết phái đoàn đã thảo luận với giới lãnh đạo quân sự Ukraine về tình hình chiến trường, các ưu tiên quân sự của Kiev và những kinh nghiệm từ cuộc xung đột có thể được sử dụng để tăng cường khả năng sẵn sàng của NATO trước “các mối đe dọa hiện tại và tương lai”.
“Chúng tôi có mặt ở đây với đầy đủ lực lượng và một thông điệp rõ ràng: mối liên kết giữa NATO và Ukraine ngày càng bền chặt,” ông Dragone nói.
Quan hệ NATO - Ukraine ngày càng sâu rộng
Ukraine không phải thành viên NATO, nhưng đã phát triển quan hệ quân sự chặt chẽ với liên minh trong hơn một thập niên qua.
Sau những biến động chính trị tại Ukraine năm 2014, Kiev ngày càng thúc đẩy quan hệ với NATO và sau đó đưa mục tiêu gia nhập liên minh vào Hiến pháp. Tháng 9/2022, Tổng thống Volodymyr Zelensky đề nghị Ukraine được “gia nhập nhanh” NATO.
Tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Washington năm 2024, các nước thành viên tái khẳng định rằng “tương lai của Ukraine nằm trong NATO” và mô tả Ukraine đang trên “con đường không thể đảo ngược” hướng tới hội nhập Euro-Atlantic, trong đó có khả năng trở thành thành viên NATO. Tuy nhiên, tuyên bố này cũng nêu rõ lời mời gia nhập chỉ được đưa ra khi các nước đồng minh nhất trí và các điều kiện được đáp ứng.
NATO đồng thời tăng cường hỗ trợ quân sự và huấn luyện cho Ukraine. Liên minh đã thành lập cơ chế Hỗ trợ An ninh và Huấn luyện của NATO cho Ukraine (NSATU) để điều phối hoạt động cung cấp trang thiết bị và huấn luyện, đồng thời xây dựng Trung tâm Phân tích, Huấn luyện và Giáo dục chung NATO - Ukraine nhằm rút ra các bài học từ chiến trường và tăng khả năng tương tác giữa quân đội Ukraine với NATO.
NATO cho biết các nước thành viên cung cấp phần lớn viện trợ quân sự mà Ukraine nhận được và cam kết tiếp tục hỗ trợ Kiev.
Tuy nhiên, việc hợp tác quân sự sâu rộng không đồng nghĩa Ukraine đã trở thành thành viên NATO. Theo nguyên tắc của liên minh, việc kết nạp thành viên mới cần có sự đồng thuận của toàn bộ các nước thành viên.
Khả năng Ukraine gia nhập NATO từ lâu là một trong những vấn đề gây tranh luận trong quan hệ giữa Nga với Ukraine và phương Tây.
Moskva từ nhiều năm qua phản đối NATO mở rộng về phía Đông và đặc biệt phản đối khả năng Ukraine gia nhập liên minh. Nga cho rằng việc NATO mở rộng hiện diện quân sự tới Ukraine sẽ ảnh hưởng tới an ninh của Nga. Trong các cuộc đàm phán trước khi xung đột bùng phát vào năm 2022, Moskva từng yêu cầu những bảo đảm an ninh liên quan đến việc NATO không mở rộng thêm, trong đó có Ukraine.
Nga cũng coi việc Ukraine duy trì trạng thái trung lập là một trong những vấn đề quan trọng trong bất kỳ thỏa thuận giải quyết xung đột nào.
Các nhà phân tích đánh giá chuyến thăm của Ủy ban Quân sự NATO vì thế mang ý nghĩa chủ yếu về hợp tác quân sự và trao đổi kinh nghiệm, hơn là một bước đi trực tiếp về thủ tục kết nạp Ukraine.
Theo NATO, các cuộc thảo luận tại Kiev tập trung vào những ưu tiên quân sự của Ukraine, tình hình chiến trường và các bài học mà NATO có thể rút ra từ cuộc xung đột để nâng cao khả năng chuẩn bị trước những thách thức an ninh trong tương lai.
