Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh thông tin, Di tích lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam thuộc xã Tân Lập được Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích quốc gia ngày 31/8/1990. Tháng 5/2012, Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng Di tích lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam là Di tích quốc gia đặc biệt. Đây là một di tích lịch sử quý giá của Tây Ninh và khu vực Nam Bộ, biểu tượng, minh chứng cho ý chí, nghị lực phi thường của con người trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc.
Du khách tham quan căn hầm bên trong nhà làm việc tại Căn cứ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, nơi lưu giữ dấu tích lịch sử của thời kỳ kháng chiến.
Thời gian qua, Tây Ninh đã và đang triển khai nhiều giải pháp bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Từ năm 2025, một số hạng mục được nâng cấp, trong đó có thiết bị số tại nhà trưng bày và công nghệ 3D mapping trình chiếu phim tư liệu, góp phần đổi mới hoạt động tuyên truyền, giáo dục và phục vụ du khách.
Tháng 1/2026, Quyết định số 88/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam nêu rõ, phạm vi nghiên cứu khoảng 291,25ha, quy mô lập quy hoạch khoảng 241,25ha, gồm 3 cụm di tích: Căn cứ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Căn cứ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.
Quy hoạch hướng đến bảo tồn, phục hồi các giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan - sinh thái; phục dựng không gian căn cứ trên cơ sở tư liệu, nghiên cứu khoa học, gắn phát triển du lịch hài hòa, bền vững. Đồng thời, xác định ranh giới bảo vệ, khu vực cảnh quan, hạn chế xây dựng và định hướng tu bổ từng hạng mục, hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế - xã hội.
Các hiện vật trưng bày tại Căn cứ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, nơi lưu giữ những dấu tích lịch sử của một thời kỳ đấu tranh cách mạng.
Trải qua hơn nửa thế kỷ, nhiều hạng mục tại các cụm di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam đã xuống cấp, cần được tu bổ, nâng cấp, sửa chữa nhằm bảo đảm an toàn công trình và gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa của di tích.
Theo kết quả khảo sát, đánh giá hiện trạng của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, tại Di tích Căn cứ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam có 9 căn nhà phục chế bằng mái lá, vách tre, vạt giường gỗ... đã xuống cấp, cần được tu bổ, nâng cấp, sửa chữa, như nhà lãnh đạo Võ Chí Công, nhà bác sĩ Phùng Văn Cung, nhà Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, nhà bếp Hoàng Cầm...
Tại Di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, có 20/21 căn nhà phục chế đã xuống cấp, cần được tu bổ, nâng cấp, sửa chữa, gồm nhà thường trực, trạm gác, hội trường lớn, nhà các đồng chí Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Chí Thanh, Võ Văn Kiệt...
Khách tham quan tìm hiểu hiện vật, tư liệu lịch sử tại nhà trưng bày Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.
Tại Di tích Căn cứ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, có 10 căn nhà phục chế và 1 nhà bia đã xuống cấp, cần được tu bổ, nâng cấp.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Nguyễn Tấn Quốc nêu rõ, tình trạng xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến an toàn công trình mà còn làm giảm giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và thẩm mỹ của di tích. Nếu không được bảo quản, tu bổ và phục hồi kịp thời, nguy cơ mất mát, biến dạng, mai một giá trị di tích là rất lớn, ảnh hưởng đến công tác giáo dục truyền thống cách mạng và phát triển du lịch văn hóa - lịch sử của địa phương.
Do đó, việc tu bổ, tôn tạo các công trình tại 3 cụm di tích là yêu cầu cần thiết nhằm bảo tồn nguyên trạng những dấu tích lịch sử, phát huy giá trị di tích, xây dựng địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, tạo điểm đến để du khách khám phá, trải nghiệm và tìm hiểu lịch sử. Trên cơ sở các quy định hiện hành, các căn nhà phục chế tại 3 di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam cần được lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật để triển khai dự án tu bổ, tôn tạo.
Không gian trưng bày tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam được đầu tư hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả giới thiệu, giáo dục truyền thống lịch sử. Ảnh: Giang Phương/TTXVN
UBND tỉnh Tây Ninh giao Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Công trình dân dụng tỉnh Tây Ninh làm chủ đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo các căn nhà phục chế tại 3 di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Dự án có khái toán kinh phí khoảng 20,64 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách tỉnh.
Việc triển khai dự án phải thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục đối với di tích lịch sử quốc gia đặc biệt. Vừa qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh đã có văn bản đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác nhận tình trạng xuống cấp của di tích.
Sau khi được Bộ xác nhận tình trạng xuống cấp, Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Công trình dân dụng tỉnh Tây Ninh sẽ triển khai các bước tiếp theo, gồm lập, trình thẩm định, phê duyệt báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt dự án và tổ chức thi công theo quy định.
Dự án dự kiến hoàn thành trước 30/4/2027 đúng thời hạn theo kết luận của Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Tây Ninh tại buổi khảo sát thực tế ngày 25/9.
Cùng với tu bổ công trình, việc sưu tầm hiện vật, tài liệu lịch sử và sửa chữa bức tranh tại khu di tích cũng được triển khai trong hệ thống các dự án liên quan. Đặc biệt, dự án Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt ra định hướng lâu dài cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
