Khi ánh bình minh vừa ló dạng trên Cần Thơ, cũng là lúc con sông cùng tên thành phố ngập tiếng động cơ của những chiếc thuyền du lịch. Ở đằng xa, nhà nổi truyền thống bằng gỗ hiện ra trong ánh sáng mờ. Chợ nổi Cái Răng và nhiều địa điểm khác tương tự từng là một trong những biểu tượng văn hóa dễ nhận biết nhất của miền Tây Nam Bộ, với lịch sử có từ đầu thế kỷ 20.
Trước khi đường bộ phát triển và nhiều cây cầu mọc lên, các tuyến đường thủy là nơi người dân lựa chọn cho vận chuyển hàng hóa, đi lại. Do vậy, các khu chợ nổi phát triển nhộn nhịp tại nơi kênh đào hội tụ.
Nhưng trong hai thập niên qua, quy mô các khu chợ nổi dần thu hẹp trong bối cảnh kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng. Một hướng dẫn viên du lịch người địa phương có tên Linh chia sẻ với phóng viên Al Jazeera: "Lần đầu tiên tôi đến thăm chợ Cái Răng là vào năm 2011, khi đó nó lớn hơn nhiều. Bây giờ, diện tích chợ chỉ còn khoảng một phần ba”.
Ngày nay, chợ nổi Cái Răng có khoảng 200 tàu thuyền, giảm một nửa so với thời kỳ đỉnh cao vào những năm 1990. Chợ Phong Điền gần đó đã thu hẹp chỉ còn lại chưa đến một chục chiếc thuyền.
Khu chợ nổi Cái Bè ở tỉnh Bến Tre lân cận một thời tàu bè qua lại nườm nượp, nhưng cũng dừng hoạt động từ năm 2021.
Khi cơ sở hạ tầng đường bộ được cải thiện ngoạn mục trong thập niên qua, hoạt động thương mại trên đất liền trở nên nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn, thay thế nhu cầu thương mại trên sông.
Ngày nay, thuyền du lịch chiếm một phần đáng kể trong lưu lượng giao thông ở chợ nổi Cái Răng. Du lịch đóng góp khoảng 6% vào nền kinh tế Cần Thơ, với Chợ nổi Cái Răng là điểm thu hút chính.
Khu chợ vẫn giữ hoạt động như trước đây, với thuyền tam bản được chất đầy hàng hóa từ các nhà bán buôn lớn hơn.
Đối với nhiều tiểu thương, những chiếc thuyền cũng giống như nhà ở của họ. Cuộc sống thường nhật được thể hiện rõ rệt khi những người sống trên thuyền rửa bát bằng nước sông, nấu ăn trên bếp nhỏ hoặc thư giãn trên võng. Trên thuyền có cả trẻ em và thú nuôi.
Một tiểu thương tại chợ chia sẻ: “Những người còn kinh doanh ở đây hầu hết là do không đủ khả năng mua xe tải hoặc ô tô để giao nông sản". Ngoài ra, việc buôn bán và sống trên thuyền đồng nghĩa với việc họ không phải trả tiền thuê nhà.
Đến 8 giờ sáng, hoạt động buôn bán trong ngày đã kết thúc tại Cái Răng. Mặt trời lên cao trên bờ sông rợp bóng cọ, và các tiểu thương bắt đầu nghỉ ngơi trên nhà nổi của của họ.
