Thầy Hồ Thanh Tùng luôn trở tìm tòi những giải pháp sư phạm trực quan, sinh động để biến các tiết học lý thuyết khô khan thành chuỗi trải nghiệm khám phá đầy hứng khởi. Ảnh: TTXVN phát
Những giải pháp dạy học số hóa sinh động, phương pháp tiếp cận nhân văn cùng tư duy chủ động thích ứng với trí tuệ nhân tạo (AI) của người thầy giáo trẻ Hồ Thanh Tùng đã “thổi hồn” vào môn Hóa học, thắp lên ngọn lửa đam mê khoa học cho nhiều thế hệ học trò.
Ước mơ đứng trên bục giảng của cậu học trò nghèo miền biển
Sinh ra và lớn lên tại vùng biển Nhà Mát (phường Hiệp Thành), tuổi thơ thầy Hồ Thanh Tùng gắn với những tháng ngày mưu sinh nhọc nhằn của gia đình và người dân miền biển. Cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng không làm vơi đi khát vọng học tập của cậu học trò nghèo. Đặc biệt, hình ảnh những thầy cô giáo không quản ngại đường sá cách trở, lội bùn đến từng nhà vận động học sinh ra lớp đã in sâu trong ký ức, gieo vào lòng cậu bé ước mơ, khát vọng trở thành người đứng trên bục giảng.
Tốt nghiệp Trung học phổ thông, chàng trai trẻ Hồ Thanh Tùng lựa chọn ngành Sư phạm Hóa học tại Trường Đại học Bạc Liêu. Nhưng khi con đường học tập vừa mở ra, gia đình gặp biến cố lớn - người cha đột ngột qua đời. Chỗ dựa trụ cột mất đi, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, người em gái đành phải tạm gác lại việc học để mưu sinh phụ giúp gia đình. Giữa muôn vàn khó khăn bủa vây, chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo ngành sư phạm của Đảng, Nhà nước tại Trường Đại học Bạc Liêu đã kịp thời trở thành điểm tựa vững chắc, tiếp sức cho chàng sinh viên nghèo bám trụ giảng đường.
Năm 2013, thầy Hồ Thanh Tùng tốt nghiệp đại học. Sau đó, thầy trúng tuyển kỳ thi tuyển dụng viên chức và đến tháng 11/2014 chính thức nhận công tác tại Trường Trung học Cơ sở Võ Thị Sáu. Hơn 10 năm gắn bó với nghề, từ một sinh viên từng được gia đình, thầy cô và chính sách xã hội tiếp sức, thầy Tùng luôn ý thức về trách nhiệm của người giáo viên. Với thầy, sự tận tâm trong từng bài giảng, nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học và đồng hành cùng học sinh cũng là cách để đáp lại những tình cảm, sự hỗ trợ mà mình từng nhận được.
Đổi mới từ bục giảng và chủ động thích ứng công nghệ
Bước vào giai đoạn thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, bộ môn Hóa học được tích hợp trong môn Khoa học Tự nhiên ở cấp trung học cơ sở. Nhận thức rõ sự thay đổi căn bản về mục tiêu giáo dục từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học, thầy Hồ Thanh Tùng kiên quyết không đi theo lối mòn của phương pháp dạy học đọc - chép thụ động. Thầy trăn trở tìm những giải pháp sư phạm trực quan, sinh động để biến các tiết học lý thuyết khô khan thành chuỗi trải nghiệm khám phá đầy hứng khởi.
Một trong những sáng kiến nổi bật của thầy Tùng là bộ giải pháp đồ dùng dạy học mang tên "Học mà chơi, chơi mà học". Thầy đã tự tay thiết kế các bộ thẻ bài ghép nguyên tố - hóa trị, hệ thống trò chơi ô chữ tương tác và đặc biệt là bảng tuần hoàn số hóa trên nền tảng PowerPoint. Điểm đột phá của bảng tuần hoàn này là tích hợp tính năng phát âm chuẩn tên gọi của các nguyên tố, hợp chất theo danh pháp quốc tế IUPAC mới. Nhờ sự hỗ trợ của công cụ trực quan, học sinh không còn cảm giác e ngại hay bỡ ngỡ trước rào cản phát âm tiếng Anh, đồng thời nhanh chóng nắm bắt bản chất và quy luật biến đổi hóa học một cách tự nhiên, dễ nhớ.
Không dừng lại ở việc thiết kế học cụ, thầy Tùng còn tái cấu trúc không gian lớp học trong các tiết ôn tập, củng cố kiến thức theo mô hình sàn thi đấu "Rung chuông vàng". Khác với cách làm thông thường dễ tạo tâm lý phân hóa, phương pháp của thầy Tùng luôn đề cao tinh thần hòa nhập sư phạm. Những học sinh trả lời chưa đúng vẫn tiếp tục ngồi lại cùng theo dõi, hỗ trợ và tương tác với các bạn, không bị cảm giác loại trừ hay nảy sinh tâm lý tự ti.
Đặc biệt, thầy chủ động lui về phía sau làm người cố vấn, định hướng, trao toàn bộ quyền điều hành tiến trình lớp học cho hai học sinh đóng vai trò người dẫn chương trình. Các nhóm học sinh tự phân công thảo luận, giải quyết bài tập và phản biện lẫn nhau trước khi thầy giáo chốt lại các mảng kiến thức trọng tâm. Cách tổ chức này không chỉ giải phóng năng lượng sáng tạo của học trò, còn rèn luyện hiệu quả năng lực thuyết trình, kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện độc lập.
Hiệu quả từ sự đổi mới đã được chứng minh qua những con số cụ thể. Sáng kiến "Bộ sản phẩm Hóa học giúp học sinh phát triển phẩm chất và năng lực theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới" khi triển khai thực tế tại trường từ tháng 9/2025 đã mang lại những chuyển biến rõ nét: điểm trung bình môn học của học sinh tăng từ 6,6 lên 8,0; tỷ lệ học sinh đạt từ 7 điểm trở lên tăng từ 52% lên 85%; đặc biệt có tới 92% học sinh bày tỏ sự yêu thích môn học. Đáng chú ý, 100% giáo viên tham gia khảo sát đều đánh giá giải pháp mang lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy đại trà lẫn bồi dưỡng chuyên sâu.
Trước làn sóng phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và sự xuất hiện ngày càng phổ biến của các công cụ AI, thầy Tùng cho rằng, giáo dục đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Thói quen giao bài tập về nhà theo kiểu truyền thống bộc lộ nhiều kẽ hở khi học sinh dễ dàng sao chép đáp án có sẵn trên mạng internet hoặc giải bài tập thông qua các ứng dụng công nghệ chỉ trong vài giây. Nhận rõ thực tế này, thầy Tùng không lựa chọn cách cấm đoán cực đoan mà chủ động thay đổi hình thức kiểm tra, giao nhiệm vụ học tập theo hướng dự án nhóm.
Khi giảng dạy các bài học có tính thực tiễn cao như bài học về Etilen hay bài Cồn (Rượu Etylic), thầy giao khổ giấy lớn và yêu cầu các nhóm học sinh cùng tìm hiểu quy trình sản xuất, ứng dụng thực tiễn trong việc làm chín trái cây, cùng những tác hại nghiêm trọng của việc lạm dụng bia rượu đối với sức khỏe và an toàn xã hội. Các nhiệm vụ được phân bổ khoa học dựa trên sở trường của từng cá nhân: Nhóm có năng khiếu mỹ thuật phụ trách phác thảo sơ đồ tư duy; nhóm đam mê công nghệ sử dụng các công cụ AI để tìm kiếm tài liệu, thiết kế bài thuyết trình đa phương tiện.
Để đảm bảo việc học đi vào thực chất và giữ vững tính liêm chính học thuật, thầy Tùng tổ chức phản biện ngẫu nhiên từng thành viên trong các nhóm, yêu cầu từng em phải trực tiếp lý giải bản chất khoa học đằng sau các sản phẩm do công nghệ tạo ra. Thông qua quy trình này, học sinh thấu hiểu sâu sắc rằng trí tuệ nhân tạo chỉ là phương tiện hỗ trợ quá trình tư duy chứ không thể thay thế năng lực tự học, tự nghiên cứu và tư duy độc lập của con người.
"Quả ngọt” cho khát vọng cống hiến
Những nỗ lực trong giảng dạy và tinh thần đổi mới sáng tạo đã giúp thầy Hồ Thanh Tùng đạt nhiều thành tích trong công tác chuyên môn. Năm 2023, thầy giành giải Nhất môn Hóa học tại Hội thi Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh. Thầy cũng 4 lần đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp thành phố vào các năm 2019, 2021, 2023 và 2025.
Năm 2026, trước thềm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, thầy Tùng tiếp tục được ghi nhận với hai giải thưởng cấp toàn quốc. Thầy lần thứ hai được Trung ương Đoàn trao Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” toàn quốc, sau lần đầu vào năm 2022 với sáng kiến “Bảng tính tan thông minh”. Đồng thời, thầy là một trong 34 cá nhân tiêu biểu trên cả nước được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng Bằng khen trong Chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô”.
Trước đó, thầy từng được trao nhiều danh hiệu, phần thưởng như: Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương; 4 lần đạt danh hiệu Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp tỉnh; Gương mặt trẻ tiêu biểu tỉnh Cà Mau năm 2025 trong lĩnh vực giáo dục; Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác năm 2023. Thầy cũng 2 lần nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh và 8 năm liên tục đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Chia sẻ về người đồng nghiệp trẻ, cô Trần Kim Thi, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu khẳng định sự trân trọng thầy Tùng không chỉ ở những giải thưởng đạt được, còn là tinh thần dám nghĩ, dám làm, luôn tìm tòi và mong muốn tạo ra những giá trị thiết thực cho học sinh. Đó chính là hình ảnh đẹp của người giáo viên trong thời kỳ đổi mới giáo dục: không chỉ truyền đạt kiến thức, còn truyền cảm hứng, khơi dậy niềm đam mê sáng tạo, giúp học sinh phát triển năng lực. Ban Giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện thuận lợi để các giáo viên trẻ phát huy tài năng, đồng thời xem tấm gương của thầy Tùng là động lực lan tỏa tinh thần thi đua dạy tốt – học tốt trong toàn đơn vị.
Tấm gương vượt khó vươn lên cùng ngọn lửa đam mê sáng tạo của thầy Hồ Thanh Tùng không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học Cơ sở Võ Thị Sáu, còn khẳng định một chân lý giản dị nhưng sâu sắc: Giáo dục luôn bắt đầu từ tình yêu thương, và đổi mới thực chất từ mỗi giờ lên lớp chính là chìa khóa mở lối tương lai cho học trò.
