Theo China Daily ngày 13/1, Bắc Kinh vừa tiến thêm một bước trong lĩnh vực năng lượng tái tạo khi thử nghiệm thành công hệ thống điện gió tầm cao công suất lên tới nhiều megawatt đầu tiên trên thế giới được thiết kế cho môi trường đô thị. Công nghệ này được đánh giá có tiềm năng mở ra hướng khai thác mới cho nguồn gió tầng cao, đồng thời giảm phụ thuộc vào các mô hình điện gió truyền thống.
Theo truyền thông Trung Quốc, hệ thống mang tên S2000 Stratosphere Airborne Wind Energy System (SAWES) do doanh nghiệp công nghệ năng lượng có trụ sở tại Bắc Kinh phát triển. Trong đợt thử nghiệm mới nhất, thiết bị đã bay lên độ cao khoảng 2.000 mét và phát điện ổn định, đủ cung cấp điện cho khoảng 1.500 hộ gia đình.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Mao Ning, đã mô tả SAWES như một “thiết bị pin dự trữ trên bầu trời”, nhấn mạnh vai trò tiềm năng của công nghệ này trong việc mở rộng không gian khai thác năng lượng xanh.
Khác với tua-bin gió truyền thống đặt cố định trên mặt đất hoặc ngoài khơi, SAWES sử dụng một khí cầu chứa heli dạng khinh khí cầu để nâng các máy phát điện nhẹ lên tầng không khí cao. Điện năng được tạo ra từ các luồng gió mạnh và ổn định hơn ở độ cao lớn, sau đó truyền xuống mặt đất thông qua hệ thống dây cáp cố định.
Trong chuyến bay thử nghiệm tại thành phố Nghi Tân, Tứ Xuyên, hệ thống S2000 mất khoảng 30 phút để đạt độ cao vận hành và tạo ra 385 kilowatt-giờ điện. Đáng chú ý, đây cũng là lần đầu tiên một thiết bị điện gió tầm cao được kết nối chính thức với lưới điện, đánh dấu bước chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng kỹ thuật quy mô lớn.
Theo nhà phát triển, S2000 có kích thước khoảng 60 mét chiều dài, 40 mét chiều rộng và 40 mét chiều cao, với công suất tối đa lên tới khoảng 3 megawatt. Ở mức này, chỉ một giờ vận hành có thể tạo ra lượng điện đủ để sạc đầy khoảng 30 xe điện cấu hình cao.
So với các phiên bản trước, S2000 được nâng cấp đáng kể về khả năng chịu tải và chống chịu thời tiết. Mẫu S1500 từng được thử nghiệm tại khu vực Naomaohu, Tân Cương vào năm ngoái, trong khi mẫu S500 đã bay và phát điện ở độ cao 500 mét tại Hồ Bắc. Những cải tiến mới cho phép hệ thống hoạt động không chỉ ở sa mạc, vùng Gobi hay đảo xa, mà cả trong không gian đô thị.
Một ưu điểm khác được các chuyên gia nhấn mạnh là tính cơ động. Toàn bộ hệ thống có thể vận chuyển bằng container, thời gian triển khai từ chuẩn bị mặt bằng đến bơm khí hoàn chỉnh chỉ mất khoảng 8 giờ, thậm chí rút xuống 4-5 giờ nếu có sẵn nguồn khí tại chỗ. Điều này khiến SAWES phù hợp cho các tình huống khẩn cấp, cứu trợ thiên tai, cung cấp điện tạm thời cho thông tin liên lạc, chiếu sáng hoặc an ninh đô thị.
Từ góc độ môi trường, các chuyên gia cho rằng điện gió tầm cao có cấu trúc đơn giản hơn, yêu cầu ít diện tích hoạt động và ít tác động đến cảnh quan so với các trang trại điện gió truyền thống. Việc khai thác các luồng gió mạnh và ổn định ở tầng cao cũng giúp nâng cao hiệu suất phát điện.
Tuy nhiên, triển vọng thương mại hóa của SAWES vẫn phụ thuộc vào bài toán chi phí. Theo nhận định của giới chuyên môn, yếu tố then chốt là liệu chi phí sản xuất, triển khai, thu hồi và truyền tải điện của hệ thống trên không có thể được bù đắp, thậm chí vượt qua, lượng điện tạo ra hay không.
Trong bối cảnh Trung Quốc tiếp tục mở rộng công suất năng lượng tái tạo, công nghệ điện gió tầm cao được xem là một hướng bổ sung đáng chú ý. Tính đến cuối tháng 11/2025, tổng công suất phát điện lắp đặt của Trung Quốc đạt khoảng 3,79 tỷ kilowatt, tăng hơn 17% so với cùng kỳ năm trước, trong đó điện gió chiếm khoảng 600 triệu kilowatt.
Việc thử nghiệm thành công SAWES cho thấy tham vọng của Trung Quốc trong việc đa dạng hóa công nghệ năng lượng sạch, đồng thời tìm kiếm các giải pháp linh hoạt hơn cho những khu vực khó triển khai hạ tầng điện truyền thống.
Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII của Việt Nam điều chỉnh đặt mục tiêu đưa công suất điện gió trên bờ lên 26.066 - 38.029 MW và điện gió ngoài khơi phục vụ nhu cầu trong nước đạt 6.000 MW vào năm 2030. Trong bối cảnh đó, điện gió tầm cao có thể là hướng nghiên cứu bổ sung cho đảo, vùng xa hoặc khu vực cần nguồn điện triển khai nhanh. Tuy nhiên, khả năng áp dụng còn phụ thuộc vào chi phí, điều kiện khí hậu, yêu cầu an toàn hàng không và kết nối lưới điện.
