Từ những bí thư chi bộ trẻ ở đồng bằng đến các bản vùng cao, phương thức quản trị mới đang từng bước hình thành theo hướng gần dân hơn, chủ động hơn và ứng dụng nền tảng số nhiều hơn.
Bài 1: Cơ hội trẻ hóa đội ngũ cán bộ cơ sở
Từ ngày 1/7/2026, 2.026 khối, xóm, thôn, bản mới của Nghệ An chính thức vận hành. Địa bàn lớn hơn, dân cư đông hơn, công việc nhiều hơn đặt ra yêu cầu mới đối với những người trực tiếp làm việc tại khu dân cư. Cùng với việc tinh gọn đầu mối, các địa phương có thêm cơ hội lựa chọn lớp cán bộ trẻ, có trình độ, biết ứng dụng công nghệ, am hiểu địa bàn và có khả năng vận động nhân dân.
Người trẻ bước vào những địa bàn mới
Sau sáp nhập, công việc của Bí thư Chi bộ Nguyễn Thị Thanh, xóm Phong Phú, xã Đại Đồng không bắt đầu bằng những tập hồ sơ dày như trước. Điện thoại của chị liên tục nhận thông tin từ nhóm cộng đồng. Một người dân hỏi về thủ tục kết nối, đồng bộ và làm sạch dữ liệu đất đai; một đảng viên cao tuổi cần được hướng dẫn sử dụng phần mềm nộp Đảng phí trực tuyến; một hộ dân khác phản ánh về triển khai ngày Chủ nhật Xanh của xóm... Những việc trước đây thường được giải quyết bằng gặp trực tiếp hoặc qua các cuộc họp nay có thêm một kênh mới là môi trường số.
Xóm Phong Phú hiện có 375 hộ dân, 52 đảng viên. Sau sáp nhập, cả ba chức danh chủ chốt gồm Bí thư Chi bộ, Xóm trưởng và Trưởng ban Công tác Mặt trận đều là những người trẻ, có trình độ đại học. Riêng Bí thư Chi bộ sinh năm 1990 nhưng đã có nhiều năm kinh nghiệm làm Bí thư Chi đoàn, Hội Phụ nữ...
Theo ông Trình Văn Nhã, Bí thư xã Đại Đồng, thuận lợi lớn nhất của đội ngũ mới là có trình độ; đồng thời đều là đảng viên và đã có kinh nghiệm công tác ở cơ sở. “Đội ngũ cán bộ của xóm đều là đảng viên, 3 đồng chí cán bộ không chuyên trách có trình độ đại học nên thuận lợi trong triển khai chuyển đổi số”, ông Nhã chia sẻ.
Từ thuận lợi đó, xóm xây dựng Fanpage, các nhóm Zalo, Facebook để công khai thông tin hoạt động, số điện thoại của Bí thư Chi bộ, Xóm trưởng, Trưởng ban Công tác Mặt trận. Cán bộ xóm trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến; triển khai Sổ tay đảng viên điện tử. Đến nay, 100% đảng viên trong xóm đã nộp đảng phí trực tuyến.
“Mục tiêu Nghị quyết Đại hội xóm nhiệm kỳ này là xây dựng tuyến đường thắp sáng dân cư, sân bóng trẻ em... để phục vụ dân sinh. Cấp ủy đã chủ động xây dựng và ban hành quy chế làm việc của chi bộ, quy định rõ nguyên tắc và phân công trách nhiệm cụ thể. Mục tiêu của chúng tôi hướng tới không chỉ là quản lý một địa bàn rộng hơn mà quan trọng là phải đổi mới phương thức lãnh đạo hiệu quả, gần dân hơn, trong đó lấy dân làm gốc, lấy công nghệ làm công cụ và lấy sự đồng thuận trong nhân dân làm thước đo đánh giá”, chị Thanh cho biết.
Từ đồng bằng đến miền núi, yêu cầu đặt ra với cán bộ trẻ có điểm chung là phải nhanh nhạy với công nghệ nhưng cũng sâu sát cơ sở, hiểu dân và biết phát huy lợi thế địa phương. Nếu ở đồng bằng, chuyển đổi số giúp quản lý dân cư hiệu quả hơn thì tại miền núi, công nghệ còn mở thêm cơ hội quảng bá văn hóa, kết nối du lịch và đưa những giá trị bản địa vươn xa.
Sau sáp nhập, bản Cằng và bản Xiềng, xã Môn Sơn, Nghệ An trở thành bản Xiềng mới với 362 hộ dân, 56 đảng viên. Việc hình thành đơn vị dân cư mới đặt ra không ít yêu cầu trong ổn định tổ chức, tạo đồng thuận và dung hòa nếp sống giữa hai cộng đồng. Sau thời gian tuyên truyền, vận động, người dân từng bước hiểu, đồng thuận với tên gọi và cùng hướng tới mục tiêu xây dựng bản phát triển.
Bí thư Chi bộ bản Xiềng Vi Thị Thùy cho biết, khó khăn ban đầu là vận động người dân thống nhất tên gọi bản mới; đồng thời tạo sự gắn kết giữa hai bản sau sáp nhập. Chi bộ xác định phải sâu sát cơ sở, lắng nghe tâm tư, giải thích để người dân hiểu rõ chủ trương, từ đó tạo đồng thuận thay vì áp đặt. “Điều quan trọng nhất sau sáp nhập là để người dân hiểu và cùng đồng lòng. Khi tư tưởng đã thông, việc triển khai các nhiệm vụ ở cơ sở sẽ thuận lợi hơn”, chị Vi Thị Thùy chia sẻ.
Trên nền tảng đó, Chi bộ bản Xiềng đang định hướng phát triển kinh tế gắn với thế mạnh địa phương, trong đó chú trọng nuôi cá lồng, phát triển gà đồi và từng bước xây dựng du lịch cộng đồng. Bản có lợi thế về nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống và nằm trên tuyến du lịch gắn với sông Giăng, Vườn quốc gia Pù Mát. Địa phương dự kiến xây dựng đề án phát triển du lịch cộng đồng, từng bước hình thành các sản phẩm phù hợp với điều kiện thực tế. Theo Bí thư Chi bộ Vi Thị Thùy, lực lượng trẻ sẽ giữ vai trò quan trọng trong quá trình này, nhất là ứng dụng công nghệ số để quảng bá cảnh quan, văn hóa, sản phẩm và dịch vụ của bản. Các nền tảng mạng xã hội, hình ảnh, video có thể giúp đưa những giá trị vốn chỉ quen thuộc với người dân địa phương đến gần hơn với du khách.
Bí thư xã Môn Sơn Lương Đình Việt cho rằng, cán bộ trẻ có lợi thế về công nghệ, khả năng tiếp cận phương thức làm việc mới và sự năng động. Sau sáp nhập, đội ngũ này cần phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động nhân dân, tổ chức các hoạt động ở cơ sở và thúc đẩy chuyển đổi số. Với Môn Sơn, đây cũng là lực lượng góp phần đưa văn hóa, du lịch và các sản phẩm địa phương vươn xa hơn.
Khoảng trống nhân sự và yêu cầu một thế hệ mới
Trước sắp xếp, Nghệ An có 10.532 người hoạt động không chuyên trách ở khối, xóm; 5.814 người có nguyện vọng nghỉ, chiếm 55,2%. Đối với lực lượng trực tiếp tham gia hoạt động ở khối, xóm, có 35.146 người, trong đó 13.675 người đề nghị nghỉ. Sau sắp xếp, toàn tỉnh dự kiến bố trí 6.078 người hoạt động không chuyên trách, giảm 4.454 người, đây cũng là cơ hội để các địa phương lựa chọn lại đội ngũ theo yêu cầu mới.
Tháng 6/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An ban hành Quy định 970-QĐ/TU về tiêu chuẩn chức danh bí thư chi bộ khối, xóm, thôn, bản. Theo đó, nhân sự lần đầu giữ chức vụ bí thư chi bộ cơ bản không quá 65 tuổi; tỉnh khuyến khích trẻ hóa đội ngũ để thuận lợi triển khai ứng dụng công nghệ thông tin và nhiệm vụ chính trị tại khu dân cư. Nghệ An cũng ưu tiên đảng viên có trình độ đại học trở lên, có kinh nghiệm công tác ở cơ sở, từng tham gia cấp ủy, Mặt trận, đoàn thể hoặc là cán bộ, công chức, viên chức nghỉ hưu có uy tín.
Điểm đáng chú ý là kỹ năng công nghệ thông tin được đưa vào yêu cầu đối với bí thư chi bộ, đây là sự thay đổi về chất. Người đứng đầu chi bộ không chỉ cần có uy tín, năng lực tập hợp quần chúng mà còn phải có khả năng sử dụng phương tiện, phần mềm phục vụ công tác Đảng và ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành.
Từ góc độ địa phương, ông Trần Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Đô Lương cho rằng, sau sắp xếp, quy mô dân số mỗi xóm lớn hơn; đồng thời chất lượng đội ngũ cán bộ cũng được nâng lên, trẻ hóa hơn. Khi bộ máy ổn định, địa phương sẽ đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, điều hành ở cơ sở. Đó là hướng đi tất yếu khi mô hình mới đã hình thành nhưng lựa chọn người trẻ mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để họ làm việc. Cán bộ trẻ phải có thiết bị, kết nối Internet, phần mềm và quy trình phù hợp. Họ cũng cần được đào tạo về kỹ năng số, dân vận, xử lý tình huống và tổ chức cộng đồng. Đặc biệt, trẻ hóa phải đi cùng tạo nguồn.
Ông Phạm Trọng Bình, Bí thư xã Mậu Thạch nêu quan điểm: “Một bí thư chi bộ trẻ có thể là nguồn cán bộ xã trong tương lai. Một trưởng xóm trẻ có năng lực tổ chức sản xuất có thể trở thành hạt nhân phát triển kinh tế ở địa phương. Một cán bộ bản trẻ biết công nghệ có thể trở thành người dẫn dắt cộng đồng tiếp cận thị trường số. Vì vậy, cuộc sắp xếp khối, xóm của Nghệ An không chỉ là câu chuyện về giảm đầu mối. Đây còn là cơ hội để đổi mới cách lựa chọn và sử dụng con người”.
Từ đồng bằng đến miền núi, đội ngũ cán bộ trẻ Nghệ An đang phát huy tinh thần đổi mới, chủ động tiếp cận cách làm mới. Sau sắp xếp tổ chức, yêu cầu đặt ra là xây dựng cơ chế, môi trường phù hợp để cán bộ trẻ bám cơ sở, ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.
Bài cuối: Giao việc khó để người trẻ trưởng thành