Theo phóng viên TTXVN tại Liên hợp quốc (LHQ), phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) ở thủ đô New Delhi của Ấn Độ ngày 13/9, Tổng Thư ký Guterres nhận định bối cảnh kinh tế, nhân khẩu học và địa chính trị hiện nay đã khác xa so với năm 1945, do đó các thể chế quốc tế cũng cần thay đổi để phản ánh thực tế mới. Theo ông, thế giới đang chuyển dịch theo hướng đa cực và đây là xu thế không thể đảo ngược.
Người đứng đầu LHQ cho rằng một trật tự đa cực có thể giúp hệ thống quốc tế trở nên cân bằng và công bằng hơn. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cộng đồng quốc tế cần cải tổ sâu rộng các cơ quan, thể chế chủ chốt, trong đó có Hội đồng Bảo an LHQ và hệ thống Bretton Woods, nhằm bảo đảm cơ cấu và hoạt động của các thể chế này phù hợp hơn với tình hình thế giới hiện nay. Ông Guterres đồng thời nêu 4 lĩnh vực ưu tiên nhằm thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu bao trùm, gồm tài chính, công nghệ, công lý khí hậu, hòa bình và an ninh.
Về tài chính, Tổng Thư ký LHQ nhấn mạnh các nước đang phát triển cần nguồn hỗ trợ quốc tế quy mô lớn để thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs). Ông kêu gọi các ngân hàng phát triển đa phương mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao hiệu quả và triển khai những biện pháp mạnh mẽ hơn.
Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), ông Guterres cảnh báo quyền lực và lợi ích từ công nghệ này hiện tập trung chủ yếu ở một số ít doanh nghiệp và quốc gia. Nếu không có biện pháp xử lý phù hợp, khoảng cách về AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng về thu nhập, cơ hội phát triển, an ninh và chủ quyền quốc gia.
Về biến đổi khí hậu, Tổng Thư ký LHQ cảnh báo thế giới đang phải đối mặt với tình trạng nắng nóng, băng tan, cháy rừng và lũ lụt ngày càng nghiêm trọng, trong khi hiện tượng El Nino mạnh trong thời gian tới có thể khiến tình hình thêm phức tạp. Ông kêu gọi các nước phát triển thực hiện đầy đủ cam kết huy động 300 tỷ USD mỗi năm cho tài chính khí hậu, tăng gấp ba nguồn tài chính dành cho thích ứng và mở rộng nguồn lực cho Quỹ Tổn thất và Thiệt hại. Ông cũng đề nghị chấm dứt tình trạng khai thác khoáng sản thiết yếu theo hướng thiếu công bằng và không bền vững.
Đề cập hòa bình và an ninh, ông Guterres dẫn tình hình tại Dải Gaza, Trung Đông, Ukraine và Sudan, đồng thời kêu gọi các quốc gia tuân thủ Hiến chương LHQ, tôn trọng nguyên tắc bình đẳng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Tổng Thư ký Guterres khẳng định cải tổ hệ thống quản trị toàn cầu không phải là sự nhượng bộ dành cho bất kỳ nhóm quốc gia nào, mà là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh thế giới chuyển dịch theo hướng đa cực, các nước cần cùng củng cố hệ thống đa phương lấy LHQ làm trung tâm, qua đó bảo đảm lợi ích cho tất cả các quốc gia.
BRICS ban đầu gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, sau đó mở rộng với sự tham gia của một số nền kinh tế mới nổi. Nhóm hướng tới nâng cao vai trò và tiếng nói của các nước đang phát triển trong hệ thống quản trị toàn cầu.
