Báo The Kyiv Independent ngày 1/5 cho biết vào hôm trước (30/4), Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với kênh NewsNation rằng: “Tôi muốn được bảo vệ” khi đề cập đến thỏa thuận khoáng sản vừa được Ukraine và Washington ký chỉ vài giờ trước đó.
Ngày 30/4, Ukraine và Mỹ đã ký một thỏa thuận khoáng sản được chờ đợi từ lâu, thiết lập một quỹ đầu tư chung tại Ukraine. Hai nước đã phải đàm phán trong nhiều tháng để hoàn tất thỏa thuận này.
“Chúng tôi đã ký một thỏa thuận hôm nay, mà theo lý thuyết, chúng tôi nhận được nhiều hơn con số 350 tỷ USD, nhưng tôi muốn được bảo vệ… Tôi không muốn bị coi là ngớ ngẩn hay ngốc nghếch”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ nhiều lần tuyên bố Nhà Trắng đã viện trợ cho Ukraine với các con số vượt xa những gì các quan chức và chuyên gia Ukraine xác nhận là đúng.
Theo Viện Kinh tế Quốc tế Kiel – một tổ chức tư vấn chính sách kinh tế toàn cầu, Washington đã cung cấp cho Ukraine khoản viện trợ trị giá 114,6 tỷ euro (130 tỷ USD).
Khi được hỏi liệu thỏa thuận này có thể cản trở Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin hay không, ông Trump trả lời: “À, có thể chứ”.
Viện trợ quân sự trong tương lai từ Mỹ có thể được tính như là khoản đóng góp vào quỹ đầu tư chung mới được thiết lập, nhưng viện trợ trước đây sẽ không được tính vào.
Các dự án đã tồn tại từ trước, như những dự án thuộc sở hữu của các công ty nhà nước Ukraine, sẽ không bị ảnh hưởng bởi thỏa thuận khoáng sản này.
“Doanh thu từ các dự án đã được triển khai hoặc các khoản thu ngân sách đã được hoạch định sẽ không được đưa vào Quỹ. Thỏa thuận này đề cập đến sự hợp tác chiến lược trong tương lai”, Phó Thủ tướng Thứ nhất Yulia Svyrydenko cho biết.
“Chúng ta đang nói đến 50% nguồn vốn từ các giấy phép mới cho các dự án trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược và dầu khí sẽ được chuyển vào ngân sách sau khi Quỹ được thành lập”, bà Svyrydenko bổ sung.
Về phần mình, trong tuyên bố hôm 30/4 đăng tải trên website của mình, Bộ Tài chính Mỹ cho hay cùng ngày Washington và Kiev đã ký thỏa thuận đối tác kinh tế mang tính lịch sử, thành lập Quỹ Đầu tư Tái thiết Mỹ - Ukraine.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, quan hệ đối tác kinh tế này nhằm tạo điều kiện để hai nước hợp tác và cùng đầu tư nhằm đảm bảo rằng các nguồn lực, tài năng và năng lực chung của hai nước có thể thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi kinh tế của Ukraine. Cả Mỹ và Chính phủ Ukraine đều mong muốn nhanh chóng đưa quan hệ đối tác kinh tế mang tính lịch sử này đi vào hoạt động, vì lợi ích của người dân hai nước
Trong tuyên bố, Bộ Tài chính Mỹ dẫn phát biểu của Bộ trưởng Scott Bessent nhấn mạnh thoả thuận được ký kết gửi tín hiệu rõ ràng tới Liên bang Nga rằng: “Chính quyền Trump cam kết theo đuổi một tiến trình hòa bình dựa trên nền tảng một Ukraine tự do, có chủ quyền và thịnh vượng trong dài hạn”.
Ông Bessent khẳng định: “Sẽ không một quốc gia hay cá nhân nào từng tài trợ hoặc cung cấp cho cỗ máy chiến tranh của Nga được phép hưởng lợi từ quá trình tái thiết Ukraine”.
Theo cập nhật trên kênh Telegram ngày thứ Năm (1/5) của Thủ tướng Shmyhal, thỏa thuận Mỹ–Ukraine sẽ dựa trên các nguyên tắc: bình đẳng, quyền sở hữu của Ukraine đối với tài nguyên và cơ sở hạ tầng, không có nợ, phù hợp với mục tiêu gia nhập Liên minh châu Âu (EU), và điều khoản “take-or-pay” (cam kết mua sản phẩm hoặc bồi thường) dành cho các nhà đầu tư được đảm bảo.
Trong một bản cập nhật khác trên Telegram, nghị sĩ Ukraine Yaroslav Zheleznyak cho biết tuyên bố của ông Shmyhal đồng nghĩa với việc Kiev đã hoàn tất công tác chuẩn bị, và Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Kinh tế Ukraine – bà Yuliia Svyrydenko – có thể tiến hành ký kết thỏa thuận.
Trên thực tế, theo báo The Kyiv Independent sang 1/5, bà Svyrydenko đã đến Washington từ sáng thứ Tư (30/4) để ký thỏa thuận khung thay mặt cho Ukraine và và đã ký văn kiện cùng với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent.
