Hãng thông tấn WANA có trụ sở ở Tehran (Iran) ngày 25/9 dẫn nội dung trả lời phỏng vấn của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian với kênh Fox News của Mỹ cho biết nước này đang phải đối mặt với những hạn chế trong việc tiếp cận chính nguồn tiền của mình.
Trả lời câu hỏi của người dẫn chương trình Fox News về các nguồn tài chính của các nhóm kháng chiến trong khu vực, ông Pezeshkian nói: “Một trong những vấn đề mà chúng tôi đang phải đối mặt là tiền của chúng tôi đang bị phong tỏa tại Trung Quốc”.
Ông Pezeshkian cho biết thêm rằng Tehran thậm chí không thể rút chính tiền của mình từ một quốc gia mà Iran đã xuất khẩu hàng hóa sang, chưa nói đến việc sử dụng những khoản tiền đó để thanh toán cho một bên khác ở một nơi khác trên thế giới.
Mỹ mở rộng sức ép sang các đối tác của Iran
Kể từ khi cuộc chiến tranh Trung Đông bùng phát hồi tháng 2, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã tiến hành chiến dịch gây sức ép kinh tế với Iran dưới tên gọi “Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh tế” (Operation Economic Fury).
Gần đây, theo truyền thông Qatar, Mỹ quyết định gia tăng sức ép bằng “Chiến dịch Kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế” (Operation Economic Outcast), trong đó nhằm vào cả các quốc gia giao thương với Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 24/8 cho biết Washington sẽ nhằm vào mọi nguồn thu của Iran, trong đó có dầu mỏ, nhằm ngăn các quốc gia và doanh nghiệp làm ăn với Tehran.
Ông Bessent nói: “Trên toàn cầu, mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế đang hỗ trợ Iran cho đến khi Tehran bị cô lập hoàn toàn”.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ tuyên bố rằng các quốc gia trên thế giới phải lựa chọn giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhấn mạnh chiến dịch mới sẽ khiến các đối tác thương mại của Tehran phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp.
Ông Bessent cho biết nếu các quốc gia và thực thể “tạo điều kiện cho các giao dịch và là một phần của hệ sinh thái biến dầu mỏ Iran thành tiền, thành công cụ phục vụ chính quyền Iran, họ sẽ trở thành mục tiêu” của các biện pháp trừng phạt.
Khi được hỏi tại sao Mỹ đe dọa các đối tác kinh doanh của Iran thay vì áp dụng ngay các biện pháp trừng phạt, ông Bessent nói: “Chúng tôi đang cho mọi người cơ hội khắc phục hành vi sai trái. Tại sao tôi lại muốn làm sụp đổ hệ thống tài chính toàn cầu?”.
Tuyên bố mới nhất của ông Bessent được đưa ra sau bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 19/8 của Tổng thống Trump, trong đó ông công bố điều mà ông gọi là “chiến dịch kinh tế khắc nghiệt nhất” nhằm vào Iran.
“Bất kỳ quốc gia nào cho phép các tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ nào cho Iran sẽ phải đối mặt với những hậu quả kinh tế khủng khiếp”, ông Trump viết.
Trừng phạt thứ cấp là gì và vận hành ra sao?
Mỹ từ lâu đã sử dụng biện pháp được gọi là trừng phạt thứ cấp, theo đó các quốc gia giao thương với một nước đang chịu trừng phạt cũng có thể trở thành đối tượng bị trừng phạt.
Chẳng hạn, Mỹ từng áp dụng trừng phạt thứ cấp đối với hoạt động mua dầu của Iran hoặc thiết bị quân sự hạng nặng từ Liên bang Nga. Các quốc gia, doanh nghiệp và cá nhân tham gia những hoạt động này có nguy cơ bị Mỹ trừng phạt.
Đòn bẩy chủ yếu của Mỹ nằm ở khả năng tiếp cận thị trường và hệ thống tài chính nước này.
Chẳng hạn, một ngân hàng Ấn Độ dù không có quan hệ trực tiếp với Iran vẫn có thể bị trừng phạt thứ cấp nếu xử lý các khoản thanh toán cho một doanh nghiệp Ấn Độ giao thương với Tehran, đặc biệt nếu ngân hàng đó có chi nhánh tại Mỹ, liên kết thanh toán bằng USD hoặc khách hàng Mỹ.
Nguy cơ này khiến các tổ chức tài chính đặc biệt thận trọng, tránh mọi hoạt động có liên quan đến Iran vì lo ngại bị cuốn vào các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Đây cũng là một trong những lý do khiến phần lớn ngân hàng và tổ chức tài chính trên thế giới không còn tham gia giao thương với Liên bang Nga hoặc Iran, bởi họ không muốn mạo hiểm đánh mất hoạt động kinh doanh tại Mỹ.
