Truyền thông Qatar dẫn các tuyên bố của Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ cho biết các lãnh đạo quân đội của những nước thành viên Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca đã nhóm họp tại Saudi Arabia.
Theo Bộ Quốc phòng Saudi Arabia, Tổng Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng Pakistan Asim Munir, Tổng Tham mưu trưởng Saudi Arabia Fayyad al-Ruwaili và Tổng Tham mưu trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Selcuk Bayraktaroglu đã tham dự cuộc họp nhằm xem xét “những mối đe dọa mà Saudi Arabia đang phải đối mặt”.
Tuyên bố của Saudi Arabia cho biết các bên tham dự “mạnh mẽ tái khẳng định cam kết đối với phòng thủ tập thể, nhấn mạnh quyết tâm của ba quốc gia trong việc bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Saudi Arabia”.
Các lãnh đạo quân đội của những nước thành viên Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca đã lên án những cuộc tấn công nhằm vào thành phố Mecca cũng như cơ sở hạ tầng dân sự và kinh tế của Saudi Arabia.
Theo tuyên bố của Pakistan, các bên cam kết “chuyển các cam kết trong Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca thành sự hợp tác hiệu quả”.
Quân đội Pakistan cho biết các bên tham dự đã thảo luận về việc “tăng cường chia sẻ thông tin tình báo, phối hợp quân sự và tích hợp năng lực”.
Cuộc họp diễn ra sau khi Saudi Arabia đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan cử các lãnh đạo quân đội tham dự một cuộc họp, sau nhiều tuần lực lượng Houthi tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào lãnh thổ Saudi Arabia.
Ngày 7/8/2026, tại thành phố Mecca, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã ký Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca, thiết lập một cơ chế phòng thủ tập thể mới kết nối Trung Đông với Nam Á.
Hiệp ước này quy tụ ba quốc gia có thế mạnh khác nhau nhưng có thể bổ trợ cho nhau.
Saudi Arabia có nguồn lực tài chính, vị trí địa chiến lược và ảnh hưởng trên thị trường năng lượng thế giới. Nước này cũng có nhu cầu lớn trong việc bảo vệ cơ sở hạ tầng và các dự án đầu tư gắn với quá trình chuyển đổi kinh tế trong nước. Những cuộc xung đột và vụ tấn công liên tiếp trong khu vực cho thấy bất ổn có thể nhanh chóng đe dọa các mục tiêu này.
Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu một trong những lực lượng quân sự lớn nhất NATO, đồng thời có ngành công nghiệp quốc phòng đang mở rộng, với khả năng sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV), tên lửa, xe bọc thép và các phương tiện, khí tài hải quân. Tham gia thỏa thuận giúp Ankara nâng cao vai trò trong an ninh vùng Vịnh, đồng thời mở thêm cơ hội về xuất khẩu vũ khí, chuyển giao công nghệ và hợp tác sản xuất.
Pakistan có lực lượng quân sự lớn, giàu kinh nghiệm, cùng quan hệ an ninh lâu năm với Saudi Arabia và quan hệ quốc phòng ngày càng chặt chẽ với Thổ Nhĩ Kỳ. Đây cũng là quốc gia duy nhất trong ba nước sở hữu vũ khí hạt nhân. Với Islamabad, thỏa thuận có thể giúp thu hút đầu tư, hỗ trợ ngành công nghiệp quốc phòng và nâng cao vai trò ngoại giao của Pakistan ngoài khu vực Nam Á.
Điểm đáng chú ý của Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca là cam kết: một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào bất kỳ nước nào trong ba nước sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào tất cả các thành viên.
Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca cho thấy các cường quốc khu vực đang thay đổi cách tiếp cận vấn đề an ninh, hướng tới tăng cường khả năng tự chủ chiến lược trong bối cảnh tình hình khu vực bất ổn sâu sắc.
Tuy nhiên, theo bà Saira Bano, Phó Giáo sư Khoa học Chính trị tại Đại học Thompson Rivers, Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca chưa phải là một NATO mới, ít nhất ở thời điểm hiện tại.
Phó Giáo sư Bano cho rằng Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca phù hợp hơn với cách hiểu về một dạng “bảo hiểm chiến lược”, khi ba chính phủ tìm cách tăng cường khả năng bảo vệ và ảnh hưởng chính trị, bên cạnh những bảo đảm an ninh truyền thống từ Mỹ.
Việc Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca có trở thành một liên minh quân sự đáng tin cậy, hay chỉ dừng ở một biểu tượng chính trị sẽ phụ thuộc vào cách ba nước giải quyết những vấn đề còn bỏ ngỏ, trong đó có phạm vi nghĩa vụ cụ thể của mỗi bên và những lợi ích khu vực không phải lúc nào cũng đồng nhất.
