Bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI (nhiệm kỳ 2026-2031) nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng đại biểu, trong đó cơ cấu chú trọng tăng cường các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý trình độ cao trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, luật pháp. Điểm mới này nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, kiến tạo phát triển và quản trị quốc gia hiện đại.
Từ góc nhìn của một nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục đại học, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa nhìn nhận, sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, chúng ta đang rất quyết liệt để triển khai và thực hiện các Nghị quyết quan trọng, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hiện nay, khoa học, công nghệ mang sứ mệnh rất khác, trở thành lực lượng sản xuất ngay trong chính nội tại của các phương thức sản xuất, không chỉ đơn thuần là công cụ cho các ngành khoa học cũng như phát triển về nhân lực. Bên cạnh đó, khoa học, công nghệ được xác định là một bước đột phá, cần tăng cường ứng dụng để các nghiên cứu có ý nghĩa ngay trong đời sống và sản xuất.
"Chúng ta rất kỳ vọng những chính sách này đi nhanh và đi thực chất. Do đó, tôi rất mừng khi trong danh sách các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI do Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố, có nhiều vị trí công tác từ các cơ sở giáo dục, đào tạo, viện nghiên cứu, trong đó có nhiều nhà khoa học đáng tin cậy, giàu kinh nghiệm", PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho biết.
Theo PGS.TS Chu Cẩm Thơ, nếu có tiếng nói thực sự từ các nhà khoa học và những người đang tham gia quản lý, vận hành ở các cơ sở giáo dục, vai trò của các đại biểu Quốc hội nói riêng và Quốc hội nói chung sẽ mang tính chất rất quyết định để các chính sách không chỉ dừng lại ở mặt pháp lý, mà còn mang tính xây dựng để các quyết sách sớm đi vào thực tiễn cuộc sống.
"Tôi rất mừng khi trong danh sách các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI do Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố, có nhiều vị trí công tác từ các cơ sở giáo dục, đào tạo, viện nghiên cứu, trong đó có nhiều nhà khoa học đáng tin cậy, giàu kinh nghiệm", PGS.TS Chu Cẩm Thơ nói.
Còn theo theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội trong kỳ bầu cử tới cần thể hiện rõ hơn tầm nhìn, năng lực và cam kết thông qua chương trình hành động cụ thể. Việc công khai chương trình hành động với những mục tiêu rõ ràng, có thể đo lường không chỉ giúp cử tri hiểu rõ định hướng của ứng viên, mà còn tạo cơ sở để giám sát việc thực hiện sau khi trúng cử. Khi các cam kết được lượng hóa bằng những tiêu chí cụ thể, trách nhiệm của đại biểu trước cử tri trở nên rõ ràng hơn. Đây cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử.
Một xu hướng đáng chú ý là cơ cấu ứng cử viên ngày càng chú trọng chuyên môn, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Quốc hội nhiệm kỳ tới cần có thêm những tiếng nói đại diện cho thế hệ trẻ cũng như các chuyên gia trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Những lĩnh vực như: Trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ lượng tử hay công nghệ vũ trụ đang đặt ra nhiều vấn đề chính sách mới. Sự tham gia của các chuyên gia am hiểu chuyên môn sẽ giúp các quyết sách tại nghị trường có thêm cơ sở khoa học và góc nhìn đa chiều. Bên cạnh năng lực chuyên môn, đại biểu Quốc hội cũng cần tăng cường đối thoại với người dân. Không chỉ phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri, đại biểu còn phải chuyển tải những vấn đề đó vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách.
Hiện nay, việc tiếp xúc cử tri có thể được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau, từ các cuộc gặp trực tiếp đến các nền tảng số. Nhưng theo PGS.TS Trần Thành Nam, điều quan trọng nhất vẫn là chất lượng đối thoại và khả năng phản hồi kịp thời trước những vấn đề mà cử tri quan tâm.
PGS.TS Trần Thành Nam kỳ vọng, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI sẽ thể hiện rõ tinh thần phụng sự, khát vọng cống hiến cũng như năng lực chuyên môn và tầm nhìn đối với tương lai đất nước. Đồng thời, mong muốn cử tri tìm hiểu kỹ thông tin về các ứng cử viên để đưa ra quyết định sáng suốt, bảo đảm mỗi lá phiếu đều dựa trên năng lực, trình độ, phẩm chất và chương trình hành động của ứng viên.
“Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc lựa chọn những đại biểu có tâm, có tầm và tư duy đổi mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội, đáp ứng kỳ vọng của cử tri và nhân dân cả nước”, PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.
