Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam cho biết, phát triển xanh, tiêu dùng bền vững đang trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng phát triển của mỗi quốc gia.
Theo ông Phạm Mạnh Hùng, có 3 vấn đề cần đặc biệt quan tâm, đó là tiêu dùng bền vững phải trở thành lựa chọn thuận tiện, hợp lý và có lợi cho người dân. Chính sách cần tạo điều kiện để hàng hóa tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường có sức cạnh tranh tốt hơn, để người dân thấy rằng tiêu dùng bền vững không chỉ có lợi cho xã hội mà còn tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng cuộc sống của chính mình. Cùng với đó, phải đề cao tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Đặc biệt, cần chuyển từ vận động nhận thức sang tạo lập một hệ sinh thái tiêu dùng bền vững. Trong đó, Nhà nước hoàn thiện chính sách và tiêu chuẩn; doanh nghiệp cung cấp sản phẩm có trách nhiệm; người tiêu dùng thực hiện quyền lựa chọn và giám sát; các tổ chức xã hội và báo chí góp phần thúc đẩy sự minh bạch của thị trường. Đặc biệt, chuyển đổi số, dữ liệu và công nghệ có thể giúp truy xuất nguồn gốc, kiểm chứng thông tin, kết nối sản xuất với tiêu dùng và hạn chế lãng phí.
Ở góc độ quản lý, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho biết, tiêu dùng bền vững không đơn thuần là việc lựa chọn những sản phẩm thân thiện với môi trường. Đó còn là cách thức chúng ta sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, hạn chế lãng phí, bảo đảm chất lượng cuộc sống và cân nhắc những tác động lâu dài của mỗi quyết định tiêu dùng đối với cộng đồng và các thế hệ tương lai.
“Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã quy định các hoạt động nhằm thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững. Trong đó, cần khuyến khích, thúc đẩy đầu tư sản xuất, lưu thông, phân phối, xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và công nghệ thân thiện với môi trường, hướng đến kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Qua đó, nâng cao lợi ích của người tiêu dùng, khuyến khích người tiêu dùng chủ động và có trách nhiệm tham gia các hoạt động thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng bền vững trong khu vực và trên thế giới”, ông Trịnh Anh Tuấn nhấn mạnh.
Theo ông Trịnh Anh Tuấn, kết luận số 207 ngày 10/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30 ngày 22/1/2019 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng chỉ rõ việc khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân kinh doanh nghiên cứu, ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới sản xuất và tiêu dùng xanh.
Thực hiện các chỉ đạo nói trên, những năm vừa qua, Bộ Công Thương đã từng bước hoàn thiện các chính sách thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững. Trong đó, Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030 định hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Đồng thời, gần đây, Bộ Công Thương đã ban hành Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030, góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể và xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch.
Với vai trò là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xác định việc nâng cao nhận thức, thúc đẩy thực thi trách nhiệm của các chủ thể trên thị trường và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng là những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của thị trường Việt Nam.
Chuyển đổi xanh cần sự chung tay của doanh nghiệp và người tiêu dùng
TS Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đánh giá, chủ trương nhất quán của Đảng qua các thời kỳ Đại hội, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đã xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.
Đồng thời, khuyến khích sản xuất và tiêu dùng bền vững; nâng cao ý thức trách nhiệm của toàn xã hội, từng doanh nghiệp và mỗi người dân trong bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng, tài nguyên. Chủ trương này tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ thông qua Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia cũng như nhiều văn bản chiến lược khác.
Để biến nhận thức thành hành động thực chất, ông Tạ Đình Thi nhấn mạnh 4 nhóm nội dung trọng tâm cần sự chung sức, đồng lòng của toàn hệ thống chính trị và xã hội đó là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực giám sát; phát huy vai trò tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp, biến tiết kiệm năng lượng và tiêu dùng có trách nhiệm thành nét đẹp văn hóa của mỗi cá nhân, mỗi gia đình; đẩy mạnh truyền thông đa phương tiện, phát huy vai trò của báo chí và các tổ chức xã hội:
“Hành trình chuyển đổi xanh và hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050 là một con đường dài với nhiều thử thách, nhưng cũng mở ra cơ hội to lớn để Việt Nam bứt phá phát triển bền vững. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự năng động của cộng đồng doanh nghiệp và tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân, tôi tin tưởng sâu sắc rằng chúng ta sẽ biến tiêu dùng trách nhiệm và tiết kiệm năng lượng từ nhận thức thành thói quen, từ thói quen thành nếp sống văn hóa thường nhật”, TS Tạ Đình Thi nhấn mạnh.
