Một số tồn tại trong quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói
Theo ông Nghiêm Quang Tuấn, trong tháng 8 vừa qua, Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc đã cử đoàn chuyên gia sang Việt Nam kiểm tra, đánh giá một số vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được cấp mã số xuất khẩu sang thị trường Úc tại TP Hồ Chí Minh, Vĩnh Long và một số địa phương.
Qua kiểm tra, bên cạnh những kết quả đạt được, đoàn chuyên gia Úc đã chỉ ra một số tồn tại cần rà soát, khắc phục. Cụ thể, tại một số vùng trồng, một số hộ nông dân chưa bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về quản lý sản xuất; chưa nắm đầy đủ các yêu cầu về điều kiện kiểm soát sinh vật gây hại cũng như các nội dung về truy xuất nguồn gốc.
Việc ghi chép nhật ký sản xuất, theo dõi sinh vật gây hại cũng chưa đầy đủ; quy trình quản lý, giám sát sinh vật gây hại chưa thống nhất, đặc biệt về phương pháp đặt bẫy, mật độ bẫy, thời gian theo dõi, tần suất kiểm tra và ghi nhận kết quả.
Mặt khác, một số nội dung liên quan đến phiếu kiểm tra, đánh giá cơ sở đóng gói và mã số vùng trồng chưa phản ánh đầy đủ thông tin theo yêu cầu về điều kiện nhập khẩu của phía Úc. Việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu và kiểm soát sinh vật gây hại cũng chưa đầy đủ. Công tác kiểm tra, đánh giá và duy trì điều kiện mã số vùng trồng chưa đáp ứng yêu cầu quản lý theo hệ thống của phía Úc.
Theo thông báo của Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc, kể từ khi bưởi Việt Nam được xuất khẩu sang Úc từ tháng 8/2026, khoảng 70% số lô hàng được kiểm tra tại thị trường Úc có triệu chứng liên quan đến sinh vật gây hại.
Mặc dù các lô hàng xuất khẩu sang Úc chưa phát hiện các đối tượng kiểm dịch thực vật của phía Úc như ruồi đục quả, châu chấu châu Á, bệnh loét cam quýt..., nhưng đã phát hiện một số sinh vật gây hại khác và tác nhân gây bệnh do nấm, gây quan ngại về an ninh sinh học.
Ngày 14/9/2026, phía Úc có văn bản thông báo về quyết định của Giám đốc An ninh sinh học Úc tạm thời dừng nhập khẩu bưởi Việt Nam để tiếp tục rà soát, đánh giá. Thời gian tạm dừng bắt đầu từ ngày 15/9, trước mắt trong vòng 6 tháng và có thể được gia hạn nếu không có các giải pháp, biện pháp trao đổi, khắc phục với phía Úc.
Rà soát toàn bộ vùng trồng, cơ sở đóng gói
Để thực hiện các nội dung khắc phục, ông Nghiêm Quang Tuấn cho biết, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố triển khai ngay một số nhiệm vụ. Trước hết, thông báo quyết định và nội dung tạm dừng xuất khẩu bưởi tươi sang Úc đến các cơ quan chuyên môn, vùng trồng, cơ sở đóng gói, doanh nghiệp xuất khẩu và các tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn; yêu cầu không tổ chức xuất khẩu bưởi tươi sang Úc trong thời gian quyết định tạm dừng có hiệu lực.
Các địa phương được yêu cầu khẩn trương rà soát toàn bộ vùng trồng, cơ sở đóng gói bưởi đã được cấp mã số xuất khẩu sang Úc; tổ chức kiểm tra, đánh giá từng vùng trồng, từng cơ sở đóng gói theo đầy đủ các yêu cầu, nội dung trong điều kiện nhập khẩu của phía Úc.
Đồng thời, bố trí cán bộ có chuyên môn, nắm vững các yêu cầu của phía Úc về biện pháp quản lý sinh vật gây hại, hệ thống kiểm tra, đánh giá; tập trung kiểm tra, duy trì các điều kiện của mã số vùng trồng, bảo đảm kết quả đánh giá phản ánh đầy đủ, chính xác thực trạng theo yêu cầu của phía Úc.
Chủ các mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được yêu cầu thực hiện các biện pháp khắc phục đối với những nội dung chưa đáp ứng; tổ chức kiểm tra, đánh giá sau khi hoàn thành khắc phục. Chỉ xác nhận những vùng trồng, cơ sở đóng gói đáp ứng đầy đủ yêu cầu sau khi khắc phục các tồn tại được phía Úc chỉ ra.
Cục cũng yêu cầu tăng cường tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho chủ vùng trồng, chủ cơ sở đóng gói và các tổ chức, cá nhân liên quan về yêu cầu của phía Úc để tổ chức triển khai thực hiện; giám sát sinh vật gây hại, thống nhất phương pháp đặt bẫy, mật độ bẫy và thời gian đặt bẫy; quy định về tần suất kiểm tra, ghi chép và lưu đầy đủ hồ sơ trong quá trình thực hiện, phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát của phía Úc.
Các địa phương cũng cần tổng hợp, rà soát danh sách vùng trồng, cơ sở đóng gói để đáp ứng đầy đủ yêu cầu, đưa ra giải pháp khắc phục và gửi tài liệu chứng minh về Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật để tổng hợp, trao đổi với phía Úc.
Đối với công tác kiểm dịch thực vật sau nhập khẩu, Cục đề nghị phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan chuyên môn ở địa phương tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn vùng trồng, cơ sở đóng gói khắc phục các tồn tại được đoàn kiểm tra của Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc chỉ ra.
Ngoài ra, các đơn vị tiếp tục hướng dẫn các nội dung về quản lý, giám sát sinh vật gây hại, truy xuất nguồn gốc, cơ sở xử lý, đóng gói xuất khẩu bưởi sang Úc, bảo đảm đầy đủ các yêu cầu tuân thủ điều kiện nhập khẩu của phía Úc; tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định, yêu cầu nhập khẩu của Úc liên quan đến kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc, đặc biệt là các yêu cầu đối với quả có múi tươi của Việt Nam xuất khẩu sang Úc, nhằm hoàn thiện các điều kiện để khôi phục xuất khẩu bưởi tươi sang thị trường này trong thời gian tới.
