Tehran liên tục nhấn mạnh giá nhiên liệu leo thang, lạm phát và những bất ổn kinh tế Mỹ trong các thông điệp tiếng Anh hướng tới công chúng nước này, nhằm gia tăng sức ép chính trị lên Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Thông qua các bài viết trên truyền thông thân nhà nước và những thông điệp trên mạng xã hội, quan chức Iran tập trung làm nổi bật những tổn thất kinh tế mà cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào nước này gây ra.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, đồng thời là trưởng đoàn đàm phán của Tehran, nhiều lần nhắm vào các quan chức Mỹ, chỉ trích chi phí chiến tranh và tình trạng giá cả tăng cao.
Theo Sina Toossi, nghiên cứu viên cấp cao không thường trú tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, Iran đang tìm cách khiến cuộc chiến trở thành gánh nặng chính trị đối với ông Trump bằng cách tiếp cận trực tiếp người dân Mỹ.
"Không nhất thiết Iran muốn đưa đảng Dân chủ lên nắm quyền hay định hướng chính trường Mỹ theo một chiều hướng cụ thể. Mục tiêu chủ yếu là gia tăng cái giá phải trả cho cuộc chiến, đồng thời truyền tải câu chuyện và thông điệp của mình trong cuộc chiến thông tin", ông Toossi nói với kênh Al Jazeera.
Iran nhấn mạnh giá xăng và lạm phát Mỹ
Trong bài đăng hôm 15/10, Chủ tịch Quốc hội Iran chia sẻ thông tin lạm phát Mỹ tăng lên 3,7% trong tháng trước, kèm những tiêu đề báo chí phản ánh diễn biến tiêu cực của nền kinh tế.
Bài đăng còn sử dụng hình ảnh từ loạt phim hoạt hình Road Runner, trong đó nhân vật sói đồng cỏ Wile E. Coyote chế tạo máy bắn đá nhưng thiết bị trục trặc, khiến tảng đá phóng ngược về phía mình.
"Hãy chơi theo tỷ lệ phần trăm, không phải tỷ lệ thắng thua mà là mức tăng theo phần trăm", ông Ghalibaf viết, nhắm đến Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, người đóng vai trò chủ chốt trong chiến dịch trừng phạt Iran.
Thông điệp ám chỉ rằng chi phí sinh hoạt tại Mỹ vẫn tăng bất chấp những tuyên bố lạc quan của chính quyền. Trước đó, ông Ghalibaf cũng đăng hình minh họa giá dầu diesel tăng, trong khi khả năng chi trả cho nhà ở và niềm tin người tiêu dùng suy giảm.
Kể từ khi chiến tranh bùng phát ngày 28/2, Iran đã gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá dầu diesel tại nước này đã lên mức kỷ lục 6,33 USD mỗi gallon, tương đương khoảng 3,8 lít. Giá xăng đạt 4,33 USD mỗi gallon, tăng mạnh so với mức dưới 3 USD trước chiến tranh.
Trong những ngày gần đây, Iran tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền quanh eo biển Hormuz, sau khi ông Trump và các trợ lý khẳng định Mỹ kiểm soát tuyến hàng hải này.
Giá năng lượng tăng cao gây thêm sức ép lên lạm phát, trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất tháng trước, trái với mong muốn của ông Trump về việc giảm lãi suất để thúc đẩy kinh tế.
Tehran cảnh báo hậu quả kinh tế kéo dài
Ngày 29/9, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố thư gửi người dân Mỹ, cáo buộc ông Trump đưa ra thông tin sai lệch về chi phí chiến tranh và tình trạng kinh tế, đồng thời bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ rằng giá dầu sẽ sớm giảm mạnh.
"Các quốc gia trên thế giới đã mất niềm tin vào nền kinh tế Mỹ. Nhu cầu đối với trái phiếu Mỹ sụt giảm mạnh, các nước bắt đầu bán số trái phiếu họ nắm giữ. Chẳng bao lâu nữa, nền kinh tế có thể sụp đổ, khiến người Mỹ phải chịu đau đớn trong nhiều năm", IRGC tuyên bố.
Cơ quan này kêu gọi người Mỹ giành lại quyền kiểm soát đất nước từ những chính trị gia mà họ cho là tham nhũng, đồng thời nhận định hệ thống chính trị Mỹ đang suy yếu.
Những tuyên bố này phản ánh nỗ lực của Tehran nhằm chuyển sự chú ý của công chúng Mỹ từ mục tiêu quân sự sang các vấn đề thiết thực như giá xăng, lạm phát và chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, cảnh báo về nguy cơ kinh tế Mỹ sụp đổ là nhận định của phía Iran, chưa phải kết luận đã được xác lập.
Bầu cử có thể hạn chế lựa chọn quân sự của ông Trump
Đảng Cộng hòa của ông Trump đang tìm cách giữ quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trong khi đó, đảng Dân chủ, lực lượng phần lớn phản đối chiến tranh với Iran, đang gia tăng cạnh tranh tại nhiều khu vực, kể cả những thành trì lâu năm của phe bảo thủ như Texas.
Ông Trump từng phát tín hiệu Washington có thể đạt thỏa thuận với Tehran hoặc quay lại chiến tranh toàn diện sau cuộc bầu cử ngày 3/11. Tuy nhiên, ông bác bỏ khả năng kết quả bỏ phiếu ảnh hưởng đến chính sách Iran.
Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, họ có thể thúc đẩy các biện pháp hạn chế chiến dịch quân sự, bao gồm ngăn cấp ngân sách cho cuộc chiến.
Trong nội bộ Iran cũng có những đánh giá khác nhau về khả năng này. Một số ý kiến cho rằng các chính trị gia theo đường lối cứng rắn của đảng Dân chủ sẽ khiến chính sách đối ngoại Mỹ khó thay đổi. Những người khác nhận định thất bại bầu cử có thể làm suy yếu vị thế của ông Trump và hạn chế quyền tiến hành chiến tranh của Tổng thống.
Dù vậy, ông Toossi cho rằng Tehran không đặt cược vào chiến thắng của bất kỳ đảng nào.
"Tôi không nghĩ Iran đang đặt cược vào bên nào. Chiến lược tổng thể của họ vẫn là gia tăng cái giá phải trả cho cuộc chiến, bất kể điều gì xảy ra vào tháng 11", ông nói.
Theo cách tiếp cận này, mục tiêu của Iran không nhất thiết là giúp một đảng phái giành chiến thắng, mà là khiến cuộc chiến trở thành vấn đề gây sức ép lâu dài đối với chính quyền Mỹ, đặc biệt khi giá năng lượng và chi phí sinh hoạt có thể tác động trực tiếp đến lựa chọn của cử tri.
