Tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào xây dựng khu vực biên giới vững mạnh

Dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Nguyễn Đình Khang, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Thượng tướng Trương Thiên Tô, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Trung tướng Vũ Trung Kiên, Tư lệnh BĐBP. Đại diện Thủ trưởng các cơ quan chức năng trực thuộc Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, BTL BĐBP.

Phát huy vai trò nòng cốt ở khu vực biên giới

Hội nghị nhằm đánh giá toàn diện kết quả 10 năm triển khai các mô hình, chương trình, phong trào do BĐBP phát động, tổ chức thực hiện; biểu dương, tôn vinh những tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu; đồng thời rút ra những kinh nghiệm thực tiễn, xác định phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả tham gia xây dựng khu vực biên giới trong tình hình mới. 

Theo Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Chính ủy BĐBP, trong 10 năm qua, quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo toàn lực lượng tích cực tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; xây dựng nền Biên phòng toàn dân, thế trận Biên phòng toàn dân vững chắc, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. 

Toàn lực lượng BĐBP đã xây dựng và duy trì 24 mô hình, chương trình, phong trào tiêu biểu, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội. Nổi bật như: “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”; “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”; “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”; “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”; “Thầy giáo quân hàm xanh”; “Thầy thuốc quân hàm xanh”; “Cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy địa phương”; “Đảng viên đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt chi bộ thôn, bản”; “Đảng viên đồn Biên phòng phụ trách hộ gia đình ở khu vực biên giới”; phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”... 

Các mô hình được triển khai ngày càng nền nếp, thực chất, bám sát nhiệm vụ chính trị, đặc điểm địa bàn và nhu cầu của nhân dân. Ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, các đơn vị tập trung hỗ trợ giáo dục, xóa mù chữ, phát triển sinh kế, hỗ trợ cây, con giống, nước sạch, nhà ở, chăm sóc sức khỏe và củng cố hệ thống chính trị cơ sở. 

Ở khu vực biển, đảo, tập trung tuyên truyền pháp luật, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, chống khai thác IUU, xây dựng các tổ tàu thuyền đoàn kết, hỗ trợ ngư dân vươn khơi, bám biển, phòng chống thiên tai. Tại khu vực cửa khẩu, các mô hình hướng mạnh vào tuyên truyền pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự, phòng, chống tội phạm, xuất nhập cảnh trái phép và các hoạt động vi phạm pháp luật.

Một trong những kết quả nổi bật là BĐBP đã tích cực tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Từ năm 2015 đến nay, BĐBP các tỉnh, thành phố đã triển khai tăng cường hàng nghìn lượt cán bộ cho các xã biên giới; nhiệm kỳ 2025 - 2030 tham mưu địa phương chỉ định 10 đồng chí tham gia cấp ủy tỉnh, thành phố và 435 đồng chí được đề nghị tham gia cấp ủy cấp xã, phường, đặc khu biên giới. 

Năm 2026, có 2.626 đảng viên các đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại 2.375 chi bộ thôn, bản biên giới. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, hiệu lực quản lý, điều hành của chính quyền và chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Trong phát triển kinh tế - xã hội, BĐBP đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, nhà hảo tâm huy động nhiều nguồn lực hướng về biên giới, hải đảo. 

Các chương trình, dự án, phong trào đã hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà ở, đường giao thông, điện, nước sinh hoạt, công trình dân sinh; hỗ trợ cây giống, con giống, phương tiện sản xuất, tạo sinh kế, giúp nhân dân từng bước ổn định cuộc sống và giảm nghèo bền vững. Qua đó, góp phần giúp 112 xã từ yếu, kém lên trung bình và 195 xã từ trung bình lên khá về phát triển kinh tế - xã hội. Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” là một trong những điểm sáng tiêu biểu, thể hiện sâu sắc tình cảm, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ BĐBP đối với thế hệ trẻ nơi biên giới. Mỗi năm, toàn lực lượng nhận đỡ đầu gần 3.000 học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới, với mức hỗ trợ 500.000 đồng/tháng đến khi các em học hết lớp 12; đồng thời, các đồn Biên phòng nhận nuôi hơn 300 cháu. 

Từ năm 2013 đến nay, cán bộ, chiến sĩ toàn lực lượng đã đóng góp gần 300 tỷ đồng thực hiện chương trình. Chương trình đã nhận được sự ghi nhận, đánh giá cao của các cấp, các ngành; năm 2016 được Trung ương Đoàn bình chọn là “Công trình thanh niên tiêu biểu toàn quốc”, năm 2017 được bình chọn là một trong tám giải thưởng “Tình nguyện quốc gia” và năm 2024 đạt Giải thưởng xuất sắc Giải thưởng “Hành động vì cộng đồng”. 

Cùng với giáo dục, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được BĐBP quan tâm triển khai hiệu quả. Toàn lực lượng hiện duy trì 78 Trạm quân dân y kết hợp với hơn 400 bác sĩ, y sĩ, trong đó có 4 Trạm quân dân y hữu nghị khám, chữa bệnh cho nhân dân nước bạn Lào và Campuchia. Các trạm quân dân y đã trở thành địa chỉ tin cậy của đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, góp phần chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân và tăng cường tình đoàn kết quân - dân, đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước láng giềng.

Đặc biệt, các mô hình, chương trình, phong trào đã góp phần quan trọng xây dựng và phát huy sức mạnh của nhân dân trong tham gia quản lý, bảo vệ biên giới. Thông qua phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”, hàng nghìn tổ tự quản đường biên, cột mốc; tổ tự quản an ninh, trật tự; tổ tàu thuyền đoàn kết; tổ bến bãi an toàn được xây dựng và duy trì. Nhân dân tích cực cung cấp nguồn tin có giá trị, tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự và chấp hành pháp luật trên biển. 

Nhiệm kỳ 2025 - 2030, BĐBP phân công 8.500 đảng viên phụ trách 34.902 hộ gia đình ở khu vực biên giới, trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ Nhân dân lao động, sản xuất, phát triển kinh tế và tham gia bảo vệ biên giới. 

Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, thực tiễn 10 năm cho thấy, các mô hình, chương trình, phong trào của BĐBP đã tạo thành một hệ thống tác động toàn diện trên các lĩnh vực an sinh xã hội, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng hệ thống chính trị, đối ngoại nhân dân và bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Từ hỗ trợ đời sống, nâng cao dân trí, phát triển sinh kế đến củng cố hệ thống chính trị và phát huy vai trò tự quản của nhân dân, các hoạt động đã từng bước tạo chuyển biến từ “hỗ trợ đơn lẻ” sang “hỗ trợ có chuỗi giá trị”, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. 

Đặc biệt, với phương thức huy động nguồn lực ngày càng được đổi mới nhưng luôn giữ vững phương châm cốt lõi là BĐBP làm nòng cốt, tham mưu, kết nối và điều phối; cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, quản lý, bảo đảm điều kiện; Mặt trận Tổ quốc, các ban, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, nhà hảo tâm và nhân dân cùng tham gia. Từ đó, các mô hình không chỉ là hoạt động của riêng BĐBP mà trở thành điểm hội tụ trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đối với biên giới, góp phần tạo dựng thế trận lòng dân ngày càng vững chắc. Chính vì vậy mà hiệu quả của các mô hình, chương trình được nâng cao với “sức mạnh tổng hợp”. 

Việc chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, xây dựng và nhân rộng các điển hình tiên tiến đã góp phần đưa phong trào thi đua từ những việc làm cụ thể, thiết thực ở cơ sở trở thành động lực quan trọng thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo, tận tụy vì nhân dân; đồng thời tạo sự đồng thuận, cổ vũ các cấp, các ngành, tổ chức, cá nhân và nhân dân cùng chung sức xây dựng khu vực biên giới vững mạnh. 

Tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức triển khai mô hình

Phát biểu tại hội nghị Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã biểu dương và ghi nhận những đóng góp to lớn, thầm lặng nhưng hết sức vẻ vang của lực lượng BĐBP. Toàn lực lượng đã vượt qua mọi khó khăn về điều kiện sinh hoạt, xa gia đình, người thân bám nắm địa bàn, “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc” với đồng bào. 

Đại tướng Phan Văn Giang cho rằng, một trong những kết quả có tính đột phá, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với sự ổn định và phát triển của khu vực biên giới giai đoạn 2015 - 2025 chính là công tác tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Trong đó, điểm sáng nổi bật nhất là từ việc đưa cán bộ đồn Biên phòng tham gia phát triển kinh tế - xã hội các xã biên giới đến các đồng chí Biên phòng tham gia cấp ủy cấp huyện, cấp xã, sinh hoạt tại các chi bộ thôn, bản và phân công đảng viên phụ trách các hộ gia đình ở khu vực biên giới.

Đại tướng Phan Văn Giang ghi nhận chặng đường 10 năm qua, chúng ta tự hào về những thành quả đã đạt được. Mỗi ngôi nhà đại đoàn kết được dựng lên, mỗi đàn bò giống, mỗi con lợn giống, dê giống trao tay, mỗi cháu học sinh được nâng bước tới trường, mỗi “Con nuôi đồn Biên phòng” được học tập và trưởng thành, mỗi lớp học tình thương được duy trì... đều là những viên gạch hồng góp phần đắp bồi “thế trận lòng dân” vững chắc.

Để các mô hình, chương trình, phong trào BĐBP tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP, các đơn vị toàn quân và các địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ cơ sở: Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP và cấp ủy các cấp phải tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết 33-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia, Luật Biên phòng Việt Nam và các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Phải xác định việc tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn diện là nhiệm vụ chính trị trọng yếu, thường xuyên; gắn chặt nhiệm vụ quốc phòng - an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.

Tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức triển khai mô hình - Tránh sáo rỗng, hình thức, cần chuyển mạnh từ phương thức “hỗ trợ trước mắt, mang tính từ thiện” sang “tạo sinh kế tự chủ, gắn với chuỗi giá trị và thị trường”. Quá trình xây dựng mô hình phải khảo sát kỹ lưỡng theo phương châm “Sát nhiệm vụ, sát địa bàn, sát nhu cầu của dân và sát khả năng của đơn vị”. Phải có tiêu chí đánh giá tác động đầu ra rõ ràng, tránh chạy theo số lượng hay báo cáo hình thức. Bộ đội Cụ Hồ đến với nhân dân bằng sự chủ động, trách nhiệm, hiệu quả chứ không phải khi nhân dân cần thì bộ đội mới đến. Rà soát, nhân rộng các mô hình hiệu quả cao và loại bỏ các mô hình mang tính hình thức, kém hiệu quả.

Đại tướng Phan Văn Giang chỉ đạo “Tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ BĐBP tham gia cấp ủy và củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Đảng ủy BĐBP tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới và các Quân khu thực hiện tốt Quy chế phối hợp. Thường xuyên bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ tăng cường xã, cán bộ tham gia cấp ủy về kỹ năng quản lý nhà nước, công tác xây dựng Đảng, kiến thức kinh tế - xã hội, công tác dân tộc, tôn giáo và tiếng dân tộc thiểu số; tạo cơ chế, chính sách động viên kịp thời để cán bộ yên tâm công tác dài ngày tại cơ sở”.

Tăng cường phối hợp liên ngành và huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. “Đề nghị các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và cấp ủy, chính quyền 30 tỉnh, thành phố biên giới tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng và BĐBP. Đưa nội dung phối hợp phát triển dân sinh khu vực biên giới vào nghị quyết, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; ưu tiên nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, bố trí kinh phí đối ứng và quỹ đất để BĐBP triển khai các mô hình an sinh, hạ tầng biên giới, phòng chống thiên tai và chống khai thác IUU”, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh.

Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Chính ủy BĐBP cho biết, thời gian tới, BĐBP tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tham gia xây dựng khu vực biên giới theo hướng thiết thực, hiệu quả, bền vững, sát dân, sát địa bàn và sát nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia; phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của nhân dân, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; nhân rộng những mô hình hiệu quả, phù hợp với đặc điểm từng tuyến biên giới, vùng biển, đảo.

Qua đó, tiếp tục chăm lo, nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, tăng cường đối ngoại nhân dân; xây dựng nền Biên phòng toàn dân, thế trận Biên phòng toàn dân vững chắc, góp phần xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển, vững mạnh toàn diện; bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới. 

Trong 10 năm, nhiều tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện các mô hình, chương trình, phong trào đã được các cấp biểu dương, tôn vinh, khen thưởng; qua đó kịp thời động viên, khích lệ cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong toàn lực lượng và nhân dân. 

Ghi nhận những kết quả đã đạt được, nhân dịp này Bộ Tư lệnh BĐBP đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất do có thành tích xuất sắc trong tổ chức Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”. Đồng chí Thiếu tướng Vũ Quốc Ân, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba. 6 tập thể và cá nhân được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen; 15 tập thể và cá nhân được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tặng Bằng khen, 14 tập thể và cá nhân được Bộ Dân tộc và Tôn giáo tặng Bằng khên và nhiều tập thể, cá nhân khác được BTL BĐBP tặng Bằng khen.