Trao đổi bên lề Quốc hội, một số đại biểu đã bày tỏ ý kiến đóng góp sâu sắc đối với các dự án luật. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới quản lý và các giải pháp thiết thực.
Đại biểu Quốc hội thành phố Huế Nguyễn Thanh Xuân phát biểu ý kiến. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao chủ trương phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (thành phố Huế) cho rằng, chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật, nhất là việc chuyển một số thủ tục hành chính và nhiệm vụ từ cơ quan trung ương về địa phương là một hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu cải cách bộ máy, phát huy tính chủ động của địa phương và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, người lao động.
Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Thanh Xuân, cần tiếp tục rà soát vấn đề này theo hướng tiếp cận tổng thể hơn. Phân cấp trong lĩnh vực đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài không nên chỉ hiểu là chuyển nơi tiếp nhận và giải quyết thủ tục từ Trung ương xuống địa phương, mà phải đồng thời phân định rõ trách nhiệm quản lý, thiết lập cơ chế dữ liệu thống nhất và liên thông. Nếu chỉ dừng ở phân cấp tiếp nhận thủ tục mà thiếu cơ chế liên thông, sẽ có nguy cơ dẫn đến tình trạng mỗi nơi quản lý một đoạn.
Do vậy, cần đổi mới tư duy theo hướng quản lý thống nhất trên nền tảng dữ liệu. Áp dụng mô hình: Một người lao động, một hồ sơ dữ liệu, một lần khai báo. Sử dụng dữ liệu làm hạ tầng quản trị cốt lõi và bổ sung quy định nguyên tắc về quản lý dữ liệu liên thông vào Luật.
Bên cạnh đó, cần phân định rõ 3 tầng trách nhiệm. Bộ Nội vụ là đầu mối quản lý nhà nước thống nhất ở Trung ương và vận hành cơ sở dữ liệu; UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm về thủ tục được phân cấp và độ chính xác của dữ liệu địa phương; Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khai thác, cập nhật thông tin xử lý các vụ việc phát sinh. UBND cấp xã chỉ nên tập trung giám sát địa bàn, tránh phát sinh thêm tầng thủ tục.
Liên quan đến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, đại biểu Tráng A Dương (Lào Cai) cho rằng, cần bổ sung cơ chế chịu trách nhiệm liên đới đối với các chủ thể liên kết xuất bản. Đồng thời, cần bổ sung nguyên tắc công khai, minh bạch thông tin đối với các sản phẩm xuất bản có sự tham gia của trí tuệ nhân tạo (AI).
Đối với chính sách cho vùng dân tộc thiểu số trong lĩnh vực này, đại biểu Tráng A Dương mong muốn cơ quan quản lý nhà nước triển khai các chương trình thư viện số, xuất bản các tài liệu điện tử bằng tiếng dân tộc. Đồng thời bổ sung chính sách ưu tiên số hóa tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số và đầu tư hạ tầng số nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các vùng miền.
Về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Chamaléma Thị Thủy (Khánh Hòa) đánh giá cao sự cần thiết sửa đổi luật lần này để đáp ứng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp đơn vị hành chính và ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, theo đại biểu cần điều chỉnh và tháo gỡ một số vướng mắc như: cần có cơ chế nguồn lực và tập huấn công nghệ thực chất cho hòa giải viên (phần lớn là người cao tuổi, người có uy tín), đặc biệt là ở khu vực khó khăn, tránh tạo khoảng cách số. Bên cạnh đó, quy định họp bầu hòa giải viên phải đạt trên 50% đại diện hộ gia đình tham gia như hiện nay là khó khả thi ở các khu đô thị lớn hay thôn/tổ dân phố sau sáp nhập. Do vậy, cần hạ ngưỡng này hoặc bổ sung hình thức lấy ý kiến linh hoạt để tránh việc hành chính hóa (chuyển sang chỉ định).
Đại biểu cũng cho rằng, cần quy định rõ hòa giải viên vi phạm nguyên tắc bảo mật thông tin gây thiệt hại thì phải bồi thường theo pháp luật dân sự. Đồng thời, cần xác định số lượng hòa giải viên tối thiểu lũy tiến theo quy mô dân số thay vì áp quy định cứng (tối thiểu 3 người); bổ sung quy định giao Bộ Tư pháp là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở để tránh khoảng trống trách nhiệm.