Theo truyền thông Mỹ ngày 13/10, diesel được sử dụng để vận chuyển nhiều loại hàng hóa cũng như phục vụ hoạt động thu hoạch nông sản. Vì vậy, chi phí diesel tăng thường kéo theo giá cả tăng trên diện rộng trong nền kinh tế Mỹ. Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11 đang đến gần, ông Trump chịu sức ép phải giải quyết vấn đề giá nhiên liệu do tác động của mặt hàng này đối với lạm phát.
Ngày 9/10, trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump thông báo Nga sẽ lập tức cung ứng 300.000 tấn diesel cho thị trường toàn cầu. Theo S&P Global Platts, mỗi tấn diesel tương đương khoảng 7,45 thùng dầu.
Như vậy, Nga đã đồng ý xuất khẩu ban đầu khoảng 2,24 triệu thùng diesel, tương đương 74.500 thùng/ngày nếu phân bổ đều trong cả tháng.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), nhu cầu diesel của Mỹ đạt 3,65 triệu thùng/ngày trong tuần kết thúc ngày 2/10. Như vậy, lượng diesel Nga dự kiến cung ứng ban đầu tương đương khoảng 2% nhu cầu của Mỹ. Trong khi đó, con số này chiếm chưa đến 1% nhu cầu toàn cầu. Nhu cầu toàn cầu hiện là hơn 28 triệu thùng/ngày.
Ông Neil Atkinson, cựu Giám đốc bộ phận công nghiệp dầu mỏ và thị trường của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định ngày 12/10: “Lượng này chẳng thấm vào đâu, thực sự rất nhỏ”.
Tương đương nhu cầu 10 ngày ở Mỹ
Theo kế hoạch, Nga sẽ xuất khẩu thêm 500.000 tấn diesel, tương đương 3,73 triệu thùng, trong tháng 11, ngay sau đó là 1 triệu tấn, tương đương 7,45 triệu thùng. Ông Trump cho biết Nga sẽ tiếp tục đưa ra thị trường 3 triệu tấn, tương đương 22,35 triệu thùng, vào thời điểm sau đó, tùy thuộc vào tình trạng các nhà máy lọc dầu của nước này.
Ngày 12/10, ngân hàng Goldman Sachs ước tính lượng diesel Nga dự kiến được đưa ra thị trường trong tháng 10 và tháng 11 chỉ giúp giảm giá diesel bán buôn từ 1-2 USD/thùng tại khu vực Bờ Vịnh của Mỹ và châu Âu.
Tổng cộng, thỏa thuận diesel giữa ông Trump và Nga sẽ bổ sung cho thị trường 4,8 triệu tấn, tương đương 35,76 triệu thùng, nếu được thực hiện đúng như những gì Tổng thống Mỹ công bố. Lượng này tương đương nhu cầu tiêu thụ diesel trong nước của Mỹ trong khoảng 10 ngày hoặc nhỉnh hơn nhu cầu toàn cầu trong một ngày.
Tuy nhiên, theo ông Andy Lipow, Chủ tịch công ty Lipow Oil Associates, Mỹ là nước xuất khẩu ròng diesel nên không cần nguồn cung từ Nga. Liên minh châu Âu (EU) đã cấm nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế của Nga. Theo các nhà phân tích của công ty Kpler, diesel Nga sẽ giúp các thị trường như Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ giảm bớt tình trạng cạnh tranh mua diesel của Mỹ.
Ông Daniel Hynes, chiến lược gia hàng hóa cấp cao tại ngân hàng ANZ, bình luận: “Xét về trung hạn và dài hạn, lượng cung này thực sự sẽ không tạo ra nhiều tác động”.
Sức ép chính trị
Hợp đồng tương lai diesel hầu như không biến động trong phiên giao dịch ngày 12/10 sau khi thỏa thuận được công bố. Mức giá đóng cửa giảm khoảng 1 xu. Giá mặt hàng này tăng trở lại trong phiên 13/10. Theo ông Lipow, diễn biến này cho thấy thị trường coi thỏa thuận chủ yếu là động thái can thiệp bằng lời nói của ông Trump nhằm thể hiện rằng ông đang hành động để giải quyết vấn đề giá nhiên liệu.
Thỏa thuận với Nga được đưa ra trong bối cảnh ông Trump chịu sức ép phải hạ giá nhiên liệu khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ chỉ còn chưa đầy một tháng nữa sẽ diễn ra. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá diesel tại Mỹ trung bình đạt 6,28 USD/gallon trong ngày 13/10, tăng 72% so với cùng kỳ năm 2025.
Giá nhiên liệu tăng mạnh trong bối cảnh Ukraine liên tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Iran và đồng minh Houthi cũng đã tấn công các nhà máy lọc dầu tại Trung Đông và làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu qua eo biển Hormuz, khiến nguồn cung nhiên liệu bị thắt chặt.
Các chuyên gia hiện chưa rõ nguồn diesel Nga trong thỏa thuận với ông Trump sẽ đến từ đâu, bởi Nga đã cắt giảm xuất khẩu sau các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu, đường ống dẫn dầu và cơ sở lưu trữ của nước này.
Theo hãng thông tấn nhà nước TASS, ngày 10/10, Điện Kremlin tuyên bố sẽ dỡ bỏ một phần lệnh cấm xuất khẩu để cung ứng lượng diesel theo thỏa thuận với Mỹ.
Ít lựa chọn, nguy cơ gián đoạn gia tăng
Tổng thống Trump có ít lựa chọn để giải quyết vấn đề giá diesel. Ông từng cân nhắc cấm xuất khẩu diesel của Mỹ nhưng sau đó từ bỏ ý định này do lo ngại biện pháp đó có thể khiến giá xăng tăng. Theo AAA, giá xăng thường tại Mỹ hiện trung bình ở mức 4,34 USD/gallon, tăng so với mức 3,08 USD/gallon một năm trước.
Tuần trước, ông Trump đã ban hành sắc lệnh hành pháp cho phép các lái xe tải sử dụng loại diesel dành cho phương tiện và thiết bị hoạt động ngoài đường bộ, vốn được miễn thuế, để lưu thông trên đường cao tốc. Tuy nhiên, nghĩa vụ nộp thuế chỉ được hoãn lại chứ không bị xóa bỏ.
Theo các chuyên gia, cần khôi phục công suất lọc dầu để cải thiện tình hình. Tuy nhiên, hoạt động lọc dầu tại Trung Đông vẫn gặp nhiều hạn chế, trong khi nguy cơ xảy ra thêm các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga vẫn ở mức cao.
Goldman Sachs ước tính công suất lọc dầu của Nga bị gián đoạn hiện cao hơn 3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm 2025, khiến việc gia tăng sản lượng diesel bổ sung trở nên khó khăn.
