Các sân vận động tại Mỹ đã sẵn sàng cho sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh. Ảnh: TTXVN
Tại Mỹ, từ “football” từ lâu lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Với đa số người dân, “football” là môn bóng bầu dục Mỹ, là giải Bóng bầu dục Quốc gia (NFL), là sự kiện Super Bowl và là một phần bản sắc văn hóa quốc gia. Trong khi đó, môn thể thao phổ biến nhất thế giới vẫn được gọi bằng cái tên riêng “soccer”.
World Cup 2026 vì thế không chỉ là ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Giải đấu cũng mang đến cơ hội nhìn lại mối quan hệ đặc biệt giữa nước Mỹ và môn thể thao mà phần lớn thế giới gọi là “football”.
Điều ít người biết là từ “soccer” thực ra không phải sản phẩm ngôn ngữ của người Mỹ. Thuật ngữ này xuất hiện tại Anh vào cuối thế kỷ 19 nhằm phân biệt Association Football với Rugby Football. Từ “association” được rút gọn thành “assoc”, sau đó biến thành “soccer”, tương tự cách từ “rugger” từng được dùng để chỉ bóng bầu dục. Theo các tài liệu lịch sử được Britannica và Smithsonian ghi nhận, chính người Anh là những người khai sinh thuật ngữ này trước khi nó được phổ biến tại Mỹ.
Theo thời gian, người Anh dần quay trở lại sử dụng từ “football”, trong khi Mỹ vẫn giữ “soccer” như một cách phân biệt với bóng bầu dục Mỹ đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Kết quả là cùng một môn thể thao nhưng lại mang hai tên gọi khác nhau ở hai bờ Đại Tây Dương.
Việc người Mỹ tiếp tục sử dụng từ “soccer” không đơn thuần là vấn đề ngôn ngữ. Đó là hệ quả của lịch sử thể thao Mỹ trong hơn một thế kỷ qua.
Bóng bầu dục Mỹ phát triển thành một trong những biểu tượng văn hóa lớn nhất của quốc gia này. NFL hiện là giải thể thao có doanh thu lớn nhất thế giới, trong khi Super Bowl thường xuyên trở thành chương trình truyền hình được theo dõi nhiều nhất tại Mỹ mỗi năm. Từ các trường trung học, đại học cho đến các sân vận động chuyên nghiệp, “football” đã ăn sâu vào đời sống xã hội Mỹ theo cách mà ít môn thể thao nào có thể sánh được.
Trong bối cảnh đó, bóng đá từ lâu bị xem là môn thể thao bên lề. Dù có hàng triệu người chơi ở cấp độ phong trào, bóng đá vẫn khó cạnh tranh với bóng bầu dục, bóng rổ hay bóng chày về mức độ quan tâm của công chúng.
Tuy nhiên, bức tranh ấy đã thay đổi đáng kể trong ba thập niên qua.
Bước ngoặt đầu tiên đến từ World Cup 1994. Khi đó, nhiều người hoài nghi khả năng thành công của giải đấu tại một quốc gia không có truyền thống bóng đá mạnh. Thế nhưng theo FIFA, World Cup 1994 đã thu hút hơn 3,5 triệu lượt khán giả tới sân, trở thành một trong những kỳ World Cup có lượng người xem trực tiếp cao nhất lịch sử. Nhiều nhà nghiên cứu thể thao xem đây là dấu mốc mở ra thời kỳ phát triển mới của bóng đá tại Mỹ.
Di sản quan trọng hơn nằm ở những gì diễn ra sau đó. Hai năm sau, giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS) chính thức ra đời. Đây được xem là nền tảng cho sự phát triển của bóng đá chuyên nghiệp hiện đại tại Mỹ.
Từ một giải đấu còn non trẻ, MLS dần mở rộng quy mô, thu hút nhà đầu tư quốc tế và xây dựng được lượng khán giả ổn định. Trong cùng thời gian, sự phát triển của truyền hình trả tiền và các nền tảng trực tuyến giúp người Mỹ dễ dàng tiếp cận các giải đấu hàng đầu châu Âu như Premier League, La Liga hay Champions League.
Theo nhiều phân tích của The Athletic, lượng người hâm mộ các câu lạc bộ châu Âu tại Mỹ đã tăng mạnh trong thập niên qua, phản ánh xu hướng toàn cầu hóa của thị trường thể thao và sự phổ biến ngày càng lớn của bóng đá quốc tế đối với khán giả Mỹ.
Ngày nay, các câu lạc bộ châu Âu như Arsenal, Liverpool, Manchester United hay Real Madrid đều sở hữu cộng đồng người hâm mộ đông đảo tại nước này. Những chuyến du đấu mùa hè của các đội bóng châu Âu thường xuyên thu hút hàng chục nghìn khán giả, điều khó tưởng tượng vào những năm 1990.
Sự xuất hiện của Lionel Messi tại CLB Inter Miami mang đến cho bóng đá Mỹ cú hích lớn nhất kể từ World Cup 1994. Ảnh: THX/TTXVN
Sự thay đổi còn thể hiện rõ trong thế hệ trẻ. Các khảo sát của Gallup và Morning Consult trong những năm gần đây cho thấy bóng đá đang ngày càng phổ biến trong nhóm khán giả trẻ tại Mỹ, phản ánh sự thay đổi đáng kể so với các thế hệ trước vốn gắn bó nhiều hơn với bóng bầu dục Mỹ hoặc bóng chày.
Hiệu ứng từ Lionel Messi càng đẩy nhanh xu hướng này. Theo truyền thông quốc tế, sự xuất hiện của siêu sao người Argentina tại câu lạc bộ Inter Miami đã góp phần thúc đẩy lượng khán giả theo dõi MLS, doanh số bán vé cũng như mức độ quan tâm của công chúng đối với bóng đá. Với nhiều nhà quan sát, Messi mang đến cho bóng đá Mỹ cú hích lớn nhất kể từ World Cup 1994.
Trong khi đó, FIFA cũng đang đặt cược ngày càng nhiều vào thị trường Mỹ. Giới phân tích nhận định Mỹ đang trở thành một trong những thị trường tăng trưởng quan trọng nhất của bóng đá toàn cầu, thể hiện qua việc FIFA liên tiếp tổ chức các giải đấu lớn tại đây, từ FIFA Club World Cup đến World Cup 2026. Nhiều nhà tài trợ và đối tác thương mại lớn nhất của tổ chức này cũng đến từ Mỹ.
Điều đó phản ánh một thực tế đáng chú ý: dù bóng đá đã là môn thể thao số một ở phần lớn thế giới, Mỹ vẫn được xem là thị trường còn nhiều dư địa phát triển nhất.
Dẫu vậy, sẽ là quá sớm để cho rằng World Cup 2026 có thể làm thay đổi trật tự thể thao đã tồn tại lâu nay tại Mỹ. NFL vẫn sở hữu sức ảnh hưởng vượt trội về doanh thu, truyền hình và vị thế văn hóa. Tuy nhiên, sự phát triển của MLS, hiệu ứng Messi và sức hút ngày càng lớn của các giải đấu quốc tế cho thấy bóng đá đang dần mở rộng chỗ đứng trong đời sống thể thao Mỹ.
Trong bối cảnh FIFA xem Mỹ là một trong những thị trường tăng trưởng quan trọng nhất của bóng đá toàn cầu, World Cup 2026 sẽ là phép thử cho câu hỏi liệu môn thể thao mà phần lớn thế giới gọi là “football” có thể tiến gần hơn tới vị trí trung tâm trong đời sống thể thao Mỹ hay không.