Theo truyền thông Mỹ, quyền kiểm soát của Nga đối với cửa ngõ ra Biển Đen đang suy yếu sau khi hàng loạt cuộc tấn công của Ukraine buộc Nga phải đình chỉ hoạt động lưu thông qua tuyến đường thủy chiến lược này trong tuần, làm hạn chế khả năng giao thương của Nga với phần còn lại của thế giới.
Diễn biến này đánh dấu bước ngoặt lớn đối với Nga, bởi trong nhiều năm qua, biển Azov nằm ngoài tầm với của Ukraine, trở thành bàn đạp thuận lợi để Nga tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine, đồng thời kết nối phần lớn khu vực miền Nam nước Nga với các đại dương trên thế giới.
Tuy nhiên, những bước tiến gần đây trong chương trình phát triển UAV của Ukraine đã làm thay đổi cục diện. Ukraine đã tấn công 116 tàu của Nga trên biển Azov chỉ trong 9 ngày qua, tăng mạnh so với trước đây. Trước đó, các cuộc tấn công nhằm vào tàu Nga chủ yếu nhắm tới đội tàu chở dầu bí mật và tàu quân sự.
Xem video Tư lệnh Ukraine Robert “Madyar” Brovdi công bố trên Facebook ngày 14/7/2026 về chiến dịch MoLoChKa:
Các đòn tấn công liên tiếp đã buộc Nga phải đình chỉ hoạt động lưu thông trên biển Azov bằng cách đóng cửa hai nút thắt quan trọng ở hai đầu vùng biển này: kênh đào Don-Azov (nối biển Azov với hệ thống đường thủy nội địa) và eo biển Kerch (nối biển Azov với Biển Đen).
Ảnh vệ tinh và dữ liệu từ các dịch vụ theo dõi tàu biển cho thấy, nhiều hàng dài tàu đang phải chờ đợi ở cả hai phía của vùng biển này.
Ukraine ngày càng đạt nhiều kết quả trong các cuộc tấn công tàu chở dầu của Nga. Tuy nhiên, việc phong tỏa biển Azov có thể gây tác động rộng hơn, ảnh hưởng cả đến các mặt hàng xuất khẩu không nằm trong diện trừng phạt như lúa mì và dầu hướng dương.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) nhận định ngày 14/7 rằng, các cuộc tấn công của Ukraine trên biển Azov đánh dấu giai đoạn mới trong nỗ lực cô lập bán đảo Crimea khỏi mạng lưới hậu cần của Nga và làm gián đoạn các tuyến vận tải đường biển của Nga, đặc biệt đối với các sản phẩm dầu mỏ và ngũ cốc.
Nga hiện là nước xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 1/5 lượng lúa mì xuất khẩu toàn cầu. Theo chuyên gia về thị trường nông nghiệp khu vực Biển Đen, khoảng 1/4 lượng lúa mì xuất khẩu của Nga được vận chuyển qua biển Azov. Đối với thị trường lúa mì, Biển Đen có vai trò tương tự như vịnh Ba Tư đối với thị trường dầu thô. Biển Đen là nơi vận chuyển lúa mì lớn nhất thế giới và nếu tình hình kéo dài, thiệt hại kinh tế của Nga có thể lên tới hàng tỷ USD.
Giá hợp đồng tương lai lúa mì đã tăng trong những ngày gần đây, một phần do cuộc khủng hoảng tại biển Azov.
Thu hoạch lúa mì trên cánh đồng ở Stavropol, Nga. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được sử dụng và chia sẻ bởi bên thứ ba)
Nga tuyên bố có thể bỏ qua biển Azov và chuyển toàn bộ lượng ngũ cốc xuất khẩu sang các cảng khác ở Biển Đen. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định điều này sẽ không khả thi trong mùa cao điểm thu hoạch, khi tổng lượng ngũ cốc xuất khẩu của Nga vượt quá năng lực tiếp nhận của các cảng này.
Nga đã chỉ trích các cuộc tấn công của Ukraine và đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào cảng Odessa cùng nhiều mục tiêu khác ở miền Nam Ukraine. Về phần mình, Ukraine khẳng định họ chỉ chủ ý tấn công các mục tiêu quân sự.
Các cuộc tấn công của Ukraine đang làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu lúa mì của Nga đúng thời điểm mùa thu hoạch sớm bắt đầu tại tỉnh Rostov ở miền Nam nước này.
Chiến dịch của Ukraine trên biển Azov ban đầu nhằm cô lập bán đảo Crimea. Tháng trước, chính quyền do Nga bổ nhiệm tại Crimea đã ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi các cuộc tấn công của Ukraine khiến khu vực này mất điện trên diện rộng và thiếu nhiên liệu.
Sau đó, Ukraine tăng cường tấn công các cây cầu, đường cao tốc và tuyến đường sắt nhằm làm tê liệt cầu nối trên bộ kết nối Crimea với Nga thông qua các vùng lãnh thổ miền Nam Ukraine do Nga kiểm soát. Đồng thời, Ukraine cũng tập kích các tàu Nga vận chuyển nhiên liệu tới bán đảo.
Biển Azov là vùng biển nội địa nằm giữa bờ biển phía Nam của Ukraine và Nga, giống như một nhánh nối với Biển Đen rộng hơn. Sau khi phát động chiến dịch quân sự đặc biệt vào tháng 2/2022, Nga đã kiểm soát toàn bộ phần lãnh thổ Ukraine bao quanh biển Azov, khiến Kiev không còn khả năng tiếp cận vùng biển này. Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố đây là vùng biển nội địa của Nga.
Dù có diện tích nhỏ và độ sâu không lớn, nhưng biển Azov giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Nga. Đây là mắt xích then chốt trong mạng lưới sông ngòi và kênh đào nội địa, vận chuyển dầu mỏ, ngũ cốc, nông sản, thép và nhiều loại hàng hóa khác từ phần lớn miền Nam nước Nga ra Biển Đen rồi tiếp tục tới các thị trường toàn cầu.