Bầu trời thủ đô Beirut của Liban chìm trong khói đen mù mịt sau nhiều cuộc không kích của Israel hôm 9/4. Ảnh: New York Times
Theo báo New York Times ngày 9/4, chưa đầy 24 giờ sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn, một bất đồng đã xuất hiện liên quan đến việc liệu các điều khoản của thỏa thuận có áp dụng cho Liban hay không. Đất nước này là nơi Israel đang tiến hành không kích lực lượng Hezbollah.
Iran cho rằng Liban nằm trong phạm vi của thỏa thuận. Trong khi đó, phía Mỹ phủ nhận điều này.
Ngay ngày 9/4, Israel đã tấn công hơn 100 mục tiêu tại Liban, bao gồm nhiều tòa nhà ở thủ đô Beirut - trong một trong những đợt tấn công đẫm máu nhất nhằm vào quốc gia này kể từ khi chiến sự nổ ra. Các quan chức Liban cho biết 180 người đã thiệt mạng và 900 người bị thương. Những cuộc không kích này có nguy cơ làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Tehran và Washington.
“Một lần nữa, các ông đã cho thấy rằng các ông không hiểu khái niệm ngừng bắn, và chỉ có hỏa lực mới khiến các ông tỉnh ngộ. Vì vậy, hãy chờ đợi điều đó”, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, viết trên mạng xã hội.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết thỏa thuận ngừng bắn chỉ tập trung vào Iran. Liban, theo ông, không nằm trong thỏa thuận và phía Iran đã hiểu sai.
Hiện chưa rõ liệu Iran có kế hoạch trả đũa bằng cách tấn công Israel hay không, hay Tehran chỉ đang gia tăng sức ép bằng lời lẽ cứng rắn nhằm buộc Tổng thống Trump kiềm chế Israel. Tuy nhiên, rõ ràng Iran đang phát đi tín hiệu rằng việc bảo vệ Hezbollah và đưa lực lượng này vào thỏa thuận ngừng bắn là ưu tiên hàng đầu.
“Nếu chúng tôi thể hiện sự yếu đuối với một đồng minh, trong trường hợp này là Hezbollah, và bỏ rơi họ, điều đó sẽ gửi đi thông điệp sai lầm tới tất cả các đồng minh rằng chúng tôi sẽ không đứng về phía họ ngay cả khi yêu cầu họ đứng về phía mình”, ông Mehdi Rahmati, một nhà phân tích tại Tehran, cho biết trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại.
Ông Rahmati nói rằng việc Hezbollah tham chiến từ đầu tháng 3 và phóng rocket vào Israel đã gây sức ép lên hệ thống phòng không của Israel, khiến lực lượng này bị phân tán, qua đó tạo điều kiện cho các cuộc tấn công chính xác hơn từ phía Iran, đồng thời gia tăng áp lực tâm lý đối với Israel.
Hezbollah và cộng đồng người Shiite ủng hộ lực lượng này cũng đã chịu tổn thất nặng nề trong những tuần gần đây. Các cuộc không kích của Israel đã tàn phá các khu vực căn cứ của họ ở miền nam Liban và phía nam Beirut, và hơn một triệu người tại Lebanon - chủ yếu là người Shiite - đã phải rời bỏ nhà cửa.
Hai quan chức Iran, trong đó có một thành viên của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo từng làm việc với Hezbollah, cho biết trong các cuộc phỏng vấn rằng Iran có cả trách nhiệm đạo đức lẫn lợi ích chiến lược trong việc yêu cầu đưa Hezbollah vào thỏa thuận ngừng bắn. Các quan chức này, yêu cầu giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề, nói rằng Iran muốn chứng minh với các đồng minh khác trong khu vực rằng họ sẽ không bị bỏ rơi nếu can thiệp quân sự để hỗ trợ Tehran.
Iran tài trợ, huấn luyện và trang bị cho một số nhóm vũ trang trong khu vực, được gọi chung là “trục kháng chiến”. Các nhóm này bao gồm Hezbollah, các lực lượng Shiite tại Iraq, lực lượng Houthi ở Yemen, cũng như Hamas và nhóm Thánh chiến Hồi giáo Palestine tại Gaza.
Lực lượng Houthi chỉ tham gia xung đột từ ngày 28/3 và thậm chí khi đó cũng chưa tham chiến toàn diện. Theo các quan chức Iran, Tehran đã dự định tận dụng khả năng của Houthi trong việc phong tỏa eo biển Bab al-Mandab - cửa ngõ phía nam Biển Đỏ - nếu chiến tranh leo thang hoặc Mỹ tiến hành chiến dịch trên bộ. Phía Houthi cho biết họ có “nghĩa vụ” hỗ trợ một quốc gia Hồi giáo khác.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố trên mạng xã hội rằng Mỹ phải lựa chọn giữa ngừng bắn hoặc chiến tranh thông qua Israel, và không thể có cả hai.
Bên cạnh đó cũng có các báo cáo về việc vi phạm lệnh ngừng bắn tại Iran, với một cuộc tấn công vào đảo Lavan ở vịnh Ba Tư và các trường hợp phát hiện thiết bị bay không người lái tại nhiều khu vực, bao gồm thủ đô Tehran và thành phố Bushehr. Tại Bushehr, một bé gái 7 tuổi đã thiệt mạng và 6 người khác bị thương khi hệ thống phòng không Iran bắn hạ một thiết bị bay không người lái, theo thông báo của chính quyền địa phương.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người đóng vai trò trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn, cho biết các vi phạm đã xảy ra trên toàn chiến trường và kêu gọi tất cả các bên tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán hòa bình.
Ông Sina Azodi, Giám đốc bộ phận Trung Đông tại trường Đại học George Washington, nhận định rằng Iran muốn “một trạng thái sạch sẽ, không còn chiến sự ở bất kỳ đâu trong khu vực khi đạt được một lệnh ngừng bắn dài hạn với Mỹ”. Ông nói thêm: “Nếu họ để các cuộc tấn công vào Hezbollah tiếp diễn, nguy cơ bị kéo trở lại xung đột là rất lớn".