Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (trái) và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại cuộc đàm phán kinh tế - thương mại ở Paris, Pháp ngày 15/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Theo báo Nikkei Asia ngày 17/3, Mỹ và Trung Quốc đang xem xét thiết lập một cơ chế mới nhằm quản lý quan hệ thương mại và đầu tư song phương, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới nỗ lực duy trì trạng thái “đình chiến” kinh tế kéo dài đến tháng 11.
Tại vòng đàm phán cấp cao diễn ra ở Paris trong hai ngày, quan chức hai bên mô tả cuộc trao đổi là thẳng thắn và mang tính xây dựng, nhưng chưa đạt được bước đột phá cụ thể. Điểm đáng chú ý là đề xuất thành lập một “Hội đồng Thương mại” do phía Mỹ đưa ra, được kỳ vọng giúp giảm rào cản chính trị trong các lĩnh vực không nhạy cảm.
Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, các cuộc thảo luận tập trung vào việc ổn định quan hệ, cải thiện tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp Mỹ và xây dựng cơ chế quản lý thương mại hiệu quả hơn. Trong khi đó, Tân Hoa Xã cho biết Bắc Kinh cũng đồng ý xem xét một khuôn khổ hợp tác nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư, đồng thời tăng cường đối thoại và kiểm soát bất đồng.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định kết quả đàm phán vẫn mang tính thăm dò. Eurasia Group chỉ ra những điểm đáng lưu ý bao gồm việc không có cam kết mua hàng mới, không đề cập đến kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, cũng như chưa có tiến triển về thuế quan hay đầu tư. Điều này cho thấy khả năng đạt đột phá trong ngắn hạn là thấp.
Một số ý kiến cho rằng hai bên có thể đang trì hoãn các quyết định lớn để dành cho cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tuy nhiên, kế hoạch này đang đối mặt với nguy cơ bị trì hoãn. Ông Trump cho biết muốn lùi chuyến thăm Bắc Kinh khoảng một tháng do Mỹ đang tập trung vào xung đột tại Iran.
Phía Trung Quốc phản ứng thận trọng, chỉ xác nhận hai bên vẫn duy trì liên lạc về chuyến thăm. Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng việc trì hoãn có thể giúp giảm căng thẳng ngoại giao, đặc biệt khi Washington điều chỉnh cách lý giải, nhấn mạnh yếu tố hậu cần thay vì gây sức ép với Bắc Kinh.
Bên cạnh đó, đề xuất “Hội đồng Thương mại” được đánh giá có thể mở ra khả năng thúc đẩy thương mại “có kiểm soát” trong các mặt hàng không mang tính chiến lược, thậm chí xem xét giảm thuế ở một số lĩnh vực. Một số chuyên gia cũng cho rằng Mỹ đang phát tín hiệu sẵn sàng tiếp nhận đầu tư từ Trung Quốc, với điều kiện chặt chẽ, nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước và thu hẹp thâm hụt thương mại.
Dù vậy, những bất đồng cơ bản vẫn tồn tại. Trước thềm đàm phán, Mỹ đã khởi động điều tra thương mại đối với Trung Quốc và một số đối tác khác liên quan đến tình trạng dư thừa công suất. Bắc Kinh phản đối động thái này, cho rằng Washington không có quyền đơn phương xác định vấn đề.
Trong các cuộc trao đổi tại Paris, phía Trung Quốc đã nêu quan ngại về cuộc điều tra và kêu gọi Mỹ dỡ bỏ các biện pháp hạn chế thương mại. Đại diện Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo các hành động đơn phương có thể làm suy yếu sự ổn định mong manh trong quan hệ song phương.
Yếu tố địa chính trị cũng đang tác động đáng kể đến tiến trình đối thoại. Xung đột tại Iran, một đối tác năng lượng quan trọng của Trung Quốc, làm gia tăng bất định và ảnh hưởng đến tính toán của Washington. Mỹ đã kêu gọi Trung Quốc hỗ trợ bảo vệ tuyến vận tải qua Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, nhưng Bắc Kinh chưa phản hồi trực tiếp.
Giới quan sát cho rằng Trung Quốc khó có khả năng tham gia tích cực vào nỗ lực này, đặc biệt khi nước này có thể tự đàm phán với Iran để đảm bảo an toàn cho các tuyến vận chuyển của mình.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia nhận định việc trì hoãn hội nghị thượng đỉnh không phải là bước lùi lớn, mà có thể tạo thêm thời gian để hai bên chuẩn bị các kết quả cụ thể hơn. Tuy nhiên, diễn biến hiện tại cũng cho thấy nỗ lực ổn định quan hệ Mỹ - Trung vẫn còn mong manh và dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài.