Diễn tập tại bãi thử hạt nhân nổi tiếng của Ấn Độ
Không quân Ấn Độ (IAF) vừa kết thúc cuộc diễn tập chống thiết bị bay không người lái mang tên Rotor Clap-III, kéo dài một tuần và khép lại vào ngày 2/8, với mục tiêu hoàn thiện chiến thuật đối phó các mối đe dọa ngày càng gia tăng từ các hệ thống bay không người lái giá rẻ.
Cuộc diễn tập được tổ chức tại thao trường Pokhran ở sa mạc Thar, bang Rajasthan. Đây là địa điểm từng ghi dấu các vụ thử hạt nhân của Ấn Độ vào các năm 1974 và 1998. Với diện tích rộng lớn, dân cư thưa thớt và nằm gần biên giới Ấn Độ - Pakistan, Pokhran được đánh giá là môi trường lý tưởng để tiến hành bắn đạn thật, huấn luyện trực thăng và mô phỏng các tình huống tác chiến cường độ cao trong điều kiện tương đồng với chiến trường phía tây.
Trong khuôn khổ Rotor Clap-III, nhiều đơn vị trực thăng của IAF tham gia các bài tập chiến thuật như phối hợp tiêu diệt mục tiêu trên không và mặt đất, đổ bộ lực lượng, trinh sát, tấn công chính xác, yểm trợ chiến trường cũng như sơ tán thương binh. Cuộc diễn tập cũng kiểm tra khả năng lập kế hoạch tác chiến, phối hợp giữa các đơn vị và phản ứng nhanh trong các kịch bản cận chiến, đặc biệt chú trọng khả năng hiệp đồng giữa nhiều trực thăng hoạt động đồng thời trên địa hình sa mạc.
Trực thăng trở thành "thợ săn UAV" giá rẻ
Nhiều quốc gia đang ngày càng tận dụng trực thăng như một lớp phòng thủ cơ động để đối phó UAV, đặc biệt là các loại máy bay trinh sát và UAV cảm tử có tốc độ chậm. Nga và Ukraine đã sử dụng trực thăng cho nhiệm vụ này trong xung đột kéo dài, trong khi một số quốc gia vùng Vịnh cũng bắt đầu triển khai trực thăng để đánh chặn UAV do Iran phát triển.
Theo tờ The EurAsian Times, ưu thế của trực thăng nằm ở khả năng bay với tốc độ tương đương nhiều mẫu UAV cánh quạt, cho phép bám sát mục tiêu, duy trì cùng độ cao và thực hiện nhiều lượt tấn công liên tiếp, điều mà tiêm kích tốc độ cao khó thực hiện do thường chỉ có một lần tiếp cận mục tiêu.
Ngoài ra, trực thăng có thể hoạt động từ các sân bay dã chiến hoặc địa điểm triển khai tạm thời, bay thấp, lượn lâu trên khu vực nguy hiểm và được trang bị cảm biến hồng ngoại, quang điện tử cùng thiết bị nhìn đêm để phát hiện UAV bay thấp ngay cả trong điều kiện thiếu ánh sáng.
Sau khi áp sát mục tiêu, kíp chiến đấu có thể sử dụng súng máy, pháo hoặc tên lửa có ngòi nổ cận đích để tiêu diệt UAV. Nhờ chi phí sử dụng đạn súng máy, pháo và tên lửa thấp hơn đáng kể so với tên lửa phòng không hoặc việc xuất kích tiêm kích, trực thăng được xem là giải pháp kinh tế để đối phó các UAV giá rẻ. Mỹ hiện cũng đã tích hợp tên lửa dẫn đường bằng laser APKWS lên trực thăng AH-64 Apache nhằm giảm đáng kể chi phí đánh chặn UAV.
Hiện IAF sở hữu nhiều dòng trực thăng quân sự gồm AH-64 Apache, Mi-25, Mi-35, trực thăng tấn công nội địa LCH Prachand, vận tải hạng nặng Chinook, Mi-17 cùng trực thăng đa dụng ALH Dhruv.
Bài học thúc đẩy thay đổi
Việc Ấn Độ đẩy mạnh năng lực chống UAV không chỉ phản ánh xu hướng chiến tranh hiện đại mà còn xuất phát từ những bài học rút ra sau Chiến dịch Sindoor hồi tháng 5/2025 nhằm vào các cơ sở bị New Delhi cáo buộc liên quan đến khủng bố trên lãnh thổ Pakistan.
Theo phía Ấn Độ, Pakistan đã đáp trả bằng chiến dịch Bunyan al-Marsus, trong đó triển khai hàng loạt UAV theo nhiều đợt phối hợp quy mô lớn. New Delhi cho biết khoảng 400-500 UAV được sử dụng cho các nhiệm vụ trinh sát và thu thập tín hiệu điện tử (SIGINT), nhằm gây quá tải hệ thống radar, buộc lực lượng phòng không tiêu tốn đạn dược, đồng thời che giấu sự xuất hiện của các UAV trinh sát và tấn công có năng lực cao hơn.
Ấn Độ nhận định phần lớn số UAV này đã bị vô hiệu hóa nhờ kết hợp các biện pháp đánh chặn bằng hỏa lực, gồm pháo phòng không L-70, ZU-23, Schilka và tên lửa Akash, cùng các biện pháp tác chiến điện tử như gây nhiễu và đánh lừa tín hiệu.
Trong khi đó, Pakistan được cho là đã đầu tư mạnh vào năng lực sản xuất UAV với sự hỗ trợ công nghệ từ Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc, sử dụng nhiều mẫu như Asisguard Songar, Yiha-III, Bayraktar TB2, CH-4 và Wing Loong II trong cuộc xung đột.
Tăng tốc xây dựng mạng lưới phòng thủ chống UAV
Sau các diễn biến trên, Ấn Độ đang đẩy nhanh hàng loạt chương trình tăng cường năng lực chống UAV.
Đầu tháng 7/2026, Hội đồng Mua sắm Quốc phòng Ấn Độ đã thông qua nhu cầu mua sắm các dự án trị giá khoảng 52.000 crore rupee (gần 6 tỷ USD). Gói đầu tư bao gồm hệ thống tác chiến điện tử chống UAV Akash Tarang, các tổ hợp phòng không tầm cực ngắn V-SHORADS và UAV cảm tử phản lực nhằm tăng cường năng lực phòng thủ tầm thấp.
Song song với đó, nhiều hệ thống chống UAV do khu vực công và tư nhân phát triển đang trong giai đoạn thử nghiệm hoặc triển khai. Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng Ấn Độ (DRDO) trước đó đã giới thiệu hệ thống D4, có khả năng phát hiện và vô hiệu hóa UAV với độ chính xác cao, hiện được triển khai tại nhiều khu vực biên giới trọng yếu.
Bộ Quốc phòng Ấn Độ cũng đã hoàn tất thử nghiệm tên lửa dẫn đường chính xác ULPGM-V3, loại vũ khí có thể tích hợp trên UAV để tiêu diệt mục tiêu trên không và mặt đất. Trong khi đó, công ty Zen Technologies đã ra mắt phiên bản nâng cấp của hệ thống chống UAV C-UAS với tầm phát hiện và gây nhiễu lớn hơn, đồng thời tích hợp trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao khả năng nhận diện mục tiêu.
Ngoài việc đầu tư trang bị, quân đội Ấn Độ liên tục tổ chức các cuộc diễn tập chuyên biệt về tác chiến chống UAV. Sau cuộc diễn tập Cold Start quy mô lớn vào năm 2025, Rotor Clap-III tiếp tục đánh dấu bước đi mới trong quá trình chuẩn bị của Không quân Ấn Độ trước một môi trường tác chiến mà thiết bị bay không người lái đang trở thành yếu tố thay đổi cục diện chiến tranh hiện đại.
