Ngày 26/10/2026, Ủy ban liên chính phủ Nga - Slovakia đã nối lại hoạt động sau thời gian gián đoạn. Động thái diễn ra trong chuyến thăm Moskva của phái đoàn Chính phủ Slovakia, trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.
Theo Ksenia Smertina, giảng viên cao cấp tại Viện Truyền thông thuộc Trường Kinh tế cấp cao Nga (HSE) và chuyên gia của Hội đồng Quan hệ quốc tế Nga, quyết định này phản ánh nhu cầu thực tế của Slovakia trong việc duy trì các kênh hợp tác kinh tế với Moskva, nhất là trong lĩnh vực năng lượng.
Sức ép từ nền kinh tế công nghiệp
Việc nối lại đối thoại diễn ra khi Chính phủ của Thủ tướng Robert Fico phải xử lý đồng thời các vấn đề kinh tế trong nước và bất đồng với một số định hướng chính sách của EU.
Slovakia có nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, trong đó ngành công nghiệp ô tô giữ vai trò chủ chốt. Theo chuyên gia Smertina, lĩnh vực này sử dụng hơn 230.000 lao động và tạo sinh kế trực tiếp cho một bộ phận đáng kể các gia đình Slovakia. Vì vậy, chi phí năng lượng và khả năng duy trì sức cạnh tranh của các nhà máy có ý nghĩa quan trọng đối với việc làm và tăng trưởng.
Những khó khăn của ngành công nghiệp châu Âu, cùng nguy cơ các doanh nghiệp điều chỉnh địa điểm sản xuất, càng làm gia tăng sức ép đối với Bratislava. Hãng Porsche đã phải chuyển hoạt động sản xuất mẫu Cayenne từ Bratislava trở lại Leipzig, Đức, trong một dấu hiệu cho thấy những thay đổi trong chiến lược sản xuất của các tập đoàn ô tô có thể tác động đến Slovakia.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì nguồn cung năng lượng ổn định trở thành một ưu tiên của Chính phủ Fico. Chuyên gia Smertina cho rằng nguồn năng lượng từ Nga vẫn có ý nghĩa đối với các ngành công nghiệp Slovakia, trong khi việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng khác cần được cân nhắc trên cơ sở chi phí và khả năng đáp ứng nhu cầu sản xuất.
Trước đó, Thủ tướng Fico đã bác bỏ đề xuất của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky về gói bồi thường trị giá 1,5 tỷ euro để đổi lấy việc ngừng trung chuyển khí đốt. Bratislava cho rằng khoản bồi thường tài chính không thể tự động thay thế nguồn cung năng lượng ổn định trong dài hạn.
Bratislava tìm cách duy trì dư địa đối ngoại
Việc nối lại đối thoại với Nga cũng diễn ra trong bối cảnh các nước thành viên EU còn khác biệt về một số chính sách kinh tế, năng lượng và môi trường. Những bất đồng này tạo thêm dư địa để Slovakia theo đuổi cách tiếp cận riêng, dù vẫn là thành viên của EU.
Thủ tướng Fico nhiều lần thể hiện quan điểm phản đối việc cắt đứt hoàn toàn các kênh liên lạc giữa EU và Nga. Chính phủ Slovakia cho rằng việc duy trì đối thoại có thể phục vụ lợi ích quốc gia, đặc biệt trong những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng và hoạt động sản xuất.
Theo bài viết trên trang RT của chuyên gia Smertina, cách tiếp cận của Bratislava có điểm khác biệt so với Serbia dưới thời cựu Tổng thống Aleksandar Vucic. Tuy nhiên, việc so sánh hai trường hợp cần được nhìn nhận thận trọng, bởi mỗi nước có bối cảnh chính trị, kinh tế và quan hệ với EU khác nhau.
Tại Slovakia, cuộc bầu cử quốc hội dự kiến diễn ra ngày 26/9/2027 sẽ là một phép thử quan trọng đối với liên minh cầm quyền. Các vấn đề như việc làm, chi phí sinh hoạt và khả năng duy trì hoạt động của các ngành công nghiệp có thể ảnh hưởng đến lựa chọn của cử tri.
Slovakia phản đối "bức màn sắt mới" giữa EU và Nga
Trong cuộc họp ngày 26/10 tại Moskva, phái đoàn Slovakia do Ngoại trưởng Juraj Blanár dẫn đầu đã làm việc với phía Nga, trong đó có Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục đại học Valery Falkov.
Các cuộc thảo luận tập trung vào an ninh năng lượng, lĩnh vực hạt nhân, nông nghiệp và môi trường. Hai bên cũng đề cập đến các vấn đề nhân đạo và bảo tồn đài tưởng niệm quân sự.
Phát biểu tại Moskva, Ngoại trưởng Blanár nhấn mạnh Slovakia phản đối việc dựng lên một “Bức màn sắt mới” giữa EU và Nga, đồng thời cho rằng việc duy trì các kênh liên lạc vẫn cần thiết ngay cả trong giai đoạn quan hệ song phương gặp nhiều khó khăn.
Việc ủy ban liên chính phủ hoạt động trở lại không đồng nghĩa Slovakia thay đổi toàn diện chính sách đối ngoại hay từ bỏ các cam kết trong EU. Tuy nhiên, động thái này cho thấy Bratislava muốn duy trì khả năng trao đổi trực tiếp với Moskva về những lợi ích kinh tế thiết thực.
Chuyên gia Smertina cho rằng, trong bối cảnh châu Âu tiếp tục điều chỉnh chính sách năng lượng và tìm cách bảo vệ năng lực cạnh tranh công nghiệp, quyết định của Slovakia phản ánh một vấn đề rộng hơn: các mục tiêu địa chính trị và quá trình chuyển đổi năng lượng cần được cân đối với nhu cầu bảo đảm nguồn cung, việc làm và sự ổn định của nền kinh tế.
